Ĉeĉenio
El Vikipedio
Ĉeĉenio
|
|||
|---|---|---|---|
|
|||
| Ŝtato: | Rusio | ||
| Ĉefurbo: | Grozno | ||
| Areo: | 15.700 km² | ||
| Enloĝantoj: | 1.121.414 (la 1-an de januaro 2004) | ||
| Loĝodenso: | 71 loĝantoj/km² | ||
| Aŭtokodo: | 20 |
||
Ĉeĉenio estas respubliko en Norda Kaŭkazio, subjekto de Rusia Federacio. De 1859 en konsisto de Rusio, de 1921 - en Montara ASSR. En 1922 formiĝis Ĉeĉena AO, de 1934 - Ĉeĉena-Inguŝa AO, de 1936-92 - Ĉeĉena-Inguŝa ASSR.
- Areo: 15,9 mil km² (ankoraŭ ne estas solvita teritoria disputo kun Inguŝio).
- Loĝantaro: ĉeĉenoj - 700 mil, rusoj - 250 mil (malnovaj datumoj).
- Laŭ la lastaj datumoj ĉ. 98% de la loĝantoj estas etnaj ĉeĉenoj.
- Ĉefurbo: Grozno.
[redaktu] Nova historio (post 1990)
En komenco de la 1990-aj jaroj ribeluloj deklaris Ĉeĉenan Respublikon Iĉkeria, kies unua prezidento estis Ĝoĥar Dudajev. La ribela respubliko ne povis konservi pacon en siaj limoj, spontaneaj interetnaj konfliktoj kaj persekutoj laŭ etna principo kaŭzis fuĝon de multaj etnaj neĉeĉenoj el la regiono.
Ekde 1994 ribelulojn kontraŭstaras regula armeo de Rusia Federacio. Entute ĉ. 490 mil homoj fuĝis en Inguŝion, Dagestanon, Nord-Osetion kaj en regionojn precipe loĝataj de rusoj. Multaj el ili revenis hejmen post la ĉeso de militaj operacioj. Sed post trijara intervalo en aŭgusto de 1999 post invado de armitaj trupoj el Ĉeĉenio al Dagestano la konservita konflikto renoviĝis. Rezultoj de la milito estas teruraj: ruinigitaj urboj kaj vilaĝoj, miloj da rifuĝintoj, kiuj serĉis savon ankaŭ en sudkaŭkaziaj landoj, precipe en Kartvelio.
Ekde 2003 en la respubliko establiĝis relative paca situacio kun sporadaj kontraŭstaroj de malgrandaj ribelaj taĉmentoj kaj oficiala milico (loka kaj federacia). En Ĉeĉenio estis proklamita nova konstitucio kaj okazis elektoj de prezidento (en 2003 la postenon gajnis Aĥmed Kadirov, post lia morto la novaj elektoj enpostenigis s-ron Alu Alĥanov). Daŭras rekonstruado de loĝlokoj kaj produktejoj, ekfunkciis mezlernejoj, televido, malsanulejoj ktp.
La 27-an de novembro 2005 okazis la unuaj post la jaro 1990 elektoj de ĉeĉenia parlamento. La elektoj sukcesis: la duĉambra parlamento konsistas el 61 deputitoj.
[redaktu] Personoj
Vidu Aĥmed Kadirov, Alu Alĥanov, Aslan Masĥadov, Liza Umarova.
