Antaŭafiksoj en Esperanto

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Ĉef-)
Saltu al: navigado, serĉo

Antaŭafikso (prefikso) estas afikso, kiu estas antaŭmetita al alia morfemo, kreante novan signifon.

En Esperanto, la limo inter veraj kaj ŝajnaj antaŭafiksoj estas nebula, ekzemple prepozicioj estas ofte antaŭafiksece uzataj: "antaŭ+metita". Aliflanke ankaŭ la "veraj" antaŭafiksoj povas memstari: ekse, praa.

Oficialaj antaŭafiksoj en Esperanto[redakti | redakti fonton]

La oficialaj antaŭafiksoj en Esperanto estas: bo-, ĉef-, dis-, ek-, eks-, ge-, mal-, mis-, pra-, re-.[1]

bo-[redakti | redakti fonton]

ĉef-[redakti | redakti fonton]

dis-[redakti | redakti fonton]

ek-[redakti | redakti fonton]

eks-[redakti | redakti fonton]

ge-[redakti | redakti fonton]

Per la antaŭafikso ge- oni donas ambaŭseksan signifon al vorto en pluralo.

  • En la kazo de vira radiko, ge- estas necesa por indiki miksitan grupon (ĉeesto de ambaŭ seksoj).
  • Se la radiko estas neŭtra, oni uzas ge- nur se oni volas emfazi, ke fakte ambaŭ seksoj ĉeestas.
  • Ĉe parencovortoj ge- montras ankaŭ inter-parencecon; ekzemple "gepatroj" kutime estas ne simple iu patro kaj iu patrino, sed havas komunan idon.
  • Ge- povas ankaŭ esti radiko en si mem: gea = rilata al ambaŭ seksoj

Kun inaj radikoj oni kutime ne uzas la prefikson ge-.

mal-[redakti | redakti fonton]

Vidu en PMEG 38.3.7. pri MAL.

mis-[redakti | redakti fonton]

pra-[redakti | redakti fonton]

  • Ekzemplo: La vorto "tempo" kun prefikso "pra" iĝas "pratempo." Pratempo estas la komenca tempo de la homaro aŭ de la mondo; Pratempo; Prahistorio. (PMEG 38.3.9)

re-[redakti | redakti fonton]

Neoficialaj antaŭafiksoj en Esperanto[redakti | redakti fonton]

La neoficialaj antaŭafiksoj en Esperanto estas:

afro-, anti-, arĥi-, aŭdio-, aŭto-, bio-, des-, eko-, eŭro-, hiper-, infra-, ko-, kver-, makro-, mini-, mono-, pre-, proto-, pseŭdo-, retro-, san-, semi-, stif-, tele-, termo-, ultra-, video-.[2]

Notoj[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]