Supera Kortumo de Usono

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Ĉefkortumo)
Saltu al: navigado, serĉo

La Supera Kortumo de UsonoĈefkortumo (aŭ Plejalta Tribunalo, Suverena Kortumo, Pinta Juĝejo, Nacia Supera Kortumo ktp) estas la plej alta juĝa kaj jura instanco de koncerna lando aŭ alia politika unuo.

Blazono de Ĉefkortumo

La Ĉefkortumo de UsonoSuverena Kortumo de Usono (angle: Supreme Court of the United States), lokita en Vaŝingtono, estas la kapo de la Usona juĝista branĉo kaj la plej alta tribunalo en la nacio. Ĝi konsistas el ĉefjuĝisto kaj ok asociiĝajn juĝistojn (aŭ subjuĝistojn), kiuj estas nomumitaj de la prezidanto kun la konsento de la plimulto de la Senato. Juĝistoj servas la vivterminon. Ĝi estas ĉefe konstitucia tribunalo, tio estas, ĝi kontrolas, ĉu leĝoj kaj verdiktoj kongruas al la konstitucio de la ŝtato, kaj ĝi havas la lasta juĝista aŭtoritato ene de Usono por interpreti kaj decidi demandojn de federala juro. Krom la juĝista branĉo kiu la Ĉefkortumo kapumas, la aliaj branĉoj de Usona Registaro estas la ekzekutiva branĉo kaj la leĝofara branĉo.

Historio[redakti | redakti fonton]

La plej frua Ĉefkortumo mankis prestiĝon kaj aŭdis malmultajn kazojn. Ĉi tiu ŝanĝas kiam Ĉefjuĝisto John Marshall establis la tribunalon kiel arbitracianto de la konstitucio kaj donas grava deklarojn sur la interrilato inter la statoj kaj federala registaro. Hodiaŭ estas ĉefkortumo la plej grava tribunalo in la lando, kaj decidas sur kazojn nacia rilato, helpanta difini la rolon de la konstitucio.

Konstruaĵo[redakti | redakti fonton]

Fasado de la Konstruaĵo de la Ĉefkortumo.

La tribunalo originale mankis konstruaĵon. Dum iom da tempo, ĝi kunvenas en Independence Hall en Filadelfio. Post la federala registaro transloĝiĝis al Vaŝingtono en 1801, ĝi kunvenas en la Usona Kapitolo. Ĝi restis tie ĝis 1935, kiam ĝi moviĝo en ĝia fina hejmo, la Usona Ĉefkortumo Konstruaĵo, Usona Nacia Historia Rekonilo en Vaŝingtono.

Membroj[redakti | redakti fonton]

William Taft estis la sola ĉefjuĝisto ankaŭ fariĝi prezidanton. La aktuala ĉefjuĝisto estas John Roberts. Aktuale, du asociiĝintaj juĝistoj estas nomumitaj de Prezidanto Obama, rezulte de la emeritiĝanto de antaŭaj juĝistoj.

* Postenigo dum paŭzo, poste malaprobita de la Senato
** Plialtigita post servo kiel Subjuĝisto
*** Ankaŭ servis kiel Usona Prezidento
§ Antaŭe servis kiel Subjuĝisto
§§ Historiistoj malakordiĝas ĉu li rezignis aŭ malakceptis la komision ([1])
Mortis dum ofico
N-ro Ĉefjuĝisto Periodo Postenigita de
1 John Jay la 19-an de oktobro 1789la 29-an de junio 1795 George Washington
2 John Rutledge la 12-an de aŭgusto 1795la 15-an de decembro 1795 George Washington
William Cushing**§§ la 3-an de februaro 1796la 5-an de februaro 1796 George Washington
3 Oliver Ellsworth la 8-an de marto 1796la 15-an de decembro, 1800 George Washington
4 John Marshall la 4-an de februaro 1801la 6-an de julio 1835 John Adams (F)
5 Roger Brooke Taney la 28-an de marto 1836la 12-an de oktobro 1864 Andrew Jackson (D)
6 Salmon Portland Chase la 15-an de decembro, 1864la 7-an de majo 1873 Abraham Lincoln (R)
7 Morrison Remick Waite la 4-an de marto 1874la 23-an de marto 1888 Ulysses S. Grant (R)
8 Melville Weston Fuller la 8-an de oktobro 1888la 4-an de julio 1910 Grover Cleveland (D)
9 Edward Douglass White** la 19-an de decembro 1910la 19-an de majo 1921 William H. Taft (R)
10 William Howard Taft*** la 11-an de julio 1921la 3-an de februaro 1930 Warren G. Harding (R)
11 Charles Evans Hughes § la 24-an de februaro 1930la 30-an de junio 1941 Herbert Hoover (R)
12 Harlan Fiske Stone** la 3-an de julio 1941la 22-an de aprilo 1946 Franklin D. Roosevelt (D)
13 Frederick Moore Vinson la 24-an de junio 1946la 8-an de septembro 1953 Harry S. Truman (D)
14 Earl Warren la 5-an de oktobro 1953la 23-an de junio 1969 Dwight D. Eisenhower (R)
15 Warren Earl Burger la 23-an de junio 1969la 26-an de septembro 1986 Richard Nixon (R)
16 William Hubbs Rehnquist** la 26-an de septembro 1986la 3-an de septembro 2005 Ronald Reagan (R)
17 John Glover Roberts, Jr. la 29-an de septembro 2005 ĝis hodiaŭ George W. Bush (R)

Referencoj[redakti | redakti fonton]