4-a de januaro

januaro
lu	ma	me	ĵa	ve	sa	di
	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28	29	30	31
aranĝo de 2013 tagoj

La 4-a de januaro estas la 4-a tago de la jaro laŭ la Gregoria kalendaro. 361 tagoj restas (362 en superjaroj).

Je la 4-a de januaro okazis, interalie:

Eventoj

• 275: Eŭtikiano iĝis papo
• 871: Anglosaksoj sub gvido de reĝo Ethelred venkis danajn kaj norvegajn invadintojn en batalo de Reading
• 1248: Germana urbo Neubrandenburg fondiĝis
• 1248: Alfonso la 3-a iĝis reĝo de Portugalio
• 1254: Vilhelmo de Rubruk, flamanda misiisto kaj vojaĝisto, reprezentante francan reĝon Ludovikon la 9-an renkontiĝis en ĉefurbo de Mongola imperio Karakorumo kun granda ĥano Mongka
• 1698: Londono: ĉefa loĝejo de la brita monarkio Palaco Whitehall forbruliĝis
• 1717: Deksep Provincoj. Britio kaj Francio kontraktis en Hago kontraŭhispanan aliancon
• 1796: Pollando: prusa armeo forlasis Krakovon, kiun oni aligis al Habsburgoj
• 1798: Mulhouse, ĝis tiam ligita kun Svislando, aliĝis al Francio
• 1847: Samuel Colt vendis al usona registaro unuajn revolverojn de propra konstruo
• 1880: La Ĉimborazo-pinton unuafoje atingis la grimpisto Edward Whymper.
• 1896: Utaho fariĝis la 45-a ŝtato de Usono.
• 1911: Nobelpremiita pola fizikistino kaj kemiistino Maria Skłodowska-Curie proponis sian kandidatecon al Franca Akademio
• 1918: Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko agnoskis sendependecon de Finnlando
• 1923: Lenin pretigis testamenton, en kiu sugestis deflankigi Stalinon de regopovo kaj esprimis negativan opinion pri siaj eventulaj posteuloj: Lev Trockij, Grigorij Zinovjev, Lev Kamenev, Nikolaj Buĥarin kaj Iurij Pjatakov.
• 1933: En Kolonio okazis sekreta negocado de Adolf Hitler kun estinta kanceliero Franz von Papen, peranto de prezidento Paul von Hindenburg, rezulte de kio Hitler iĝis kanceliero de koalicia registaro Nacisocialisma Germana Laborista Partio kaj German-nacia popolpartio.
• 1936: En Novjorko oni publikigis unuan liston de furorkantoj bazitan sur nombro de venditaj gramofondiskoj (Billboard (revuo))
• Dua mondmilito:
  • 1941: Batalo de Anglio: la plej peza 12-hora bombado de Bristolo
  • 1943: Pollando: hitleranoj pafmortigis 22 loĝantojn de vilaĝo Nielisz apud Zamość; precize unu jaron poste murdis 59 personojn
  • 1945: Soveta NKVD amase deportis polojn el Lvovo
• 1947: Pollando: politika proceso de aktivuloj de la Libero kaj Sendependo komenciĝas
• 1947: Der Spiegel aperis - germana semajna gazeto
• 1948: Birmo fariĝis sendependa de Britio.
• 1951: Korea milito: ĉina kaj nordkorea armeoj konkeris Seulon
• 1954: En Duisburg oni instalis unuajn en Germanio parkhorloĝojn
• 1958: Edmund Hillary atingis la sudan poluson
• 1958: La unua artefarita satelito de la Tero Sputnik 1 bruliĝis en atmosfero
• 1960: Aŭstrio, Britio, Danio, Norvegio, Portugalio, Svislando kaj Svedio subskribis Konvencion de Stokholmo, fondigantan Eŭropan Liber-Komercan Asocion
• 1962: Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj nuligis diplomatiajn sankciojn kontraŭ Domingo
• 1964: Paŭlo la 6-a kiel la unua papo alvenis al Israelo
• 1970: The Beatles surbendigis la lastan kanton por la lasta albumo Preterlasu
• 1979: Sur Gvadelupo okazis konferenco de ŝtatgvidantoj de Francio, Usono, Germana Federacia Respubliko kaj Britio dediĉita al krizo en Irano.
• 1979: Kosmosondilo Voyager 1 komencis observi Jupiteron
• 1980: Post invado de Sovetunio al Afganio Usono enkondukas embargon pri grenliverado
• 1982: Pollando: oni eldonis samizdate la unuan n-ron de la revuo "Karta"
• 1991: Jan Krzysztof Bielecki iĝis ĉefministro de Pollando
• 1997: Ĉeĥa prezidento Vaclav Havel nuptis, la duan fojon, aktorinon Dagmar Veškrnová
• 1998: Valdas Adamkus gajnis prezidentan balotadon en Litovio
• 2004: NASA: veturilo Spirit grundiĝis sur Marson
• 2004: Miĥail Saakaŝvili gajnas prezidentan balotadon en Kartvelio
• 2007: Nancy Pelosi iĝis la unua en historio virino en la ofico de Speaker of the House de Usona Domo de Reprezentantoj
• 2010: En Dubajo oni oficiale malfermis la plej altan en la mondo nuboskrapulon Burĝ Ĥalifa
• 2011: Parta suna eklipso rigardebla en Eŭropo (escepte de Islando, Ferooj kaj nordaj partoj de Skandinavia Duoninsulo), Nord-Afriko, Proksima Oriento, Mez-Azio kaj okcidenta Ĉinio

Naskiĝoj

• 1341: Wat Tyler, angla gvidanto de la unua kampara ribelo (m. 1381)
• 1604: Jakob Balde, germana poeto (m. 1668)
• 1643: Isaac Newton, angla fizikisto, matematikisto, alkemiisto kaj esploranto de Biblio (m. 1727)
• 1710: Giovanni Battista Pergolesi, itala komponisto (m. 1736)
• 1785: Jacob Grimm, germana bibliotekisto kaj sciencisto (m. 1863)
• 1809: Louis Braille, inventinto de brajla skribsistemo (m. 1852)
• 1813: Louis Lucien Bonaparte, franca lingvisto, esploristo de la eŭska lingvo (m. 1891)
• 1863: István Apáthy, hungara zoologo (m. 1922)
• 1865: Zsigmond Várady, hungara ĵurnalisto (m. 1913)
• 1866: Joel Hastings Metcalf, usona astronomo (m. 1925)
• 1869: Charles Crane, urbestro de Honolulu (m. 1958)
• 1874: Josef Suk, ĉeĥa komponisto (m. 1935)
• 1889: William Edward Collinson, brita germanisto, esperantisto (m. 1969)
• 1890: Miklós Bánó, hungara inĝeniero, esperantisto (m. nekonata)
• 1890: Victor Lustig, bohemi-devena trompisto kaj kavalir-fripono, la "ulo kiu vendis la Eiffel-Turon" (m. 1947)
• 1896: André Masson, franca pentristo, grafikisto (m. 1987)
• 1899: Klára Győri, hungara aŭtobiografistino (m. 1975)
• 1900: James Bond, usona ornitologo (m. 1989)
• 1903: Georg Elser, germana lignaĵisto, atencinto kontraŭ Adolf Hitler (m. 1945)
• 1915: Adolf Opálka, ĉeĥa soldato, membro de Out Distance (m. 1942)
• 1916: Slim Gaillard, usona ĵazkantisto, pianisto kaj gitaristo (m. 1991)
• 1917: Mihály László Fodor, rumania hungara franciskano (m. 1968)
• 1929: Ernő Lupán, rumania hungara juristo
• 1932: Carlos Saura, hispana filmreĝisoro
• 1933: Kornél Iván Kis, hungara instruisto, amatora aktoro, verkisto
• 1934: Rudolf Schuster, prezidento de Slovakio
• 1935: Győző Rácz, hungara filozofo, redaktoro (m. 1989)
• 1937: Dyan Cannon, usona aktorino
• 1941: Eszter Domokos, hungara verkistino (m. 1994)
• 1943: György Mandics, rumanihungara poeto, verkisto, ĵurnalisto
• 1945: Richard R. Schrock, usona kemiisto, nobelpremiito
• 1949: Spomenka Štimec, kroata verkistino kaj esperantistino
• 1954: Patrick Lagrange, franca astronomo, denaska esperantisto
• 1958: Julian Sands, brita aktoro
• 1959: Éva Blénesi, hungara literaturteoristino
• 1960: Michael Stipe, usona kantisto
• 1975: Edgár Berecz, rumania hungara vojaĝisto, kuiristo, aŭtoro
• 1978: Mai Meneses, hispana kantisto kaj kantverkisto

Mortoj

• 1248: Sanĉo la 2-a, kvara reĝo de Portugalio (n. 1209)
• 1752: Gabriel Cramer, svisa matematikisto kaj fizikisto (n. 1704)
• 1761: Stephen Hales, angla botanikisto, fiziologo, inventisto (n. 1677)
• 1786: Moses Mendelssohn, juda filozofo germanlingva (n. 1729)
• 1862: Károly Vida, hungara ĵurnalisto (n. 1819)
• 1877: Cornelius Vanderbilt, usona entreprenisto (n. 1794)
• 1905: Paul-Pierre Henry, franca astronomo kaj optikisto (n. 1848)
• 1910: Léon Delagrange: franca aviadisto kaj skulptisto (n. 1873)
• 1915: Adolf Boldizsár, hungara aktoro (n. 1878)
• 1920: Benito Pérez Galdós, hispana verkisto (n. 1843)
• 1936: Jenő Gagyi, hungara verkisto, poeto (n. 1880)
• 1941: Henri Bergson, franca nobelpremiita filozofo (n. 1859)
• 1954: Pál Szász, rumania hungara juristo, politikisto (n. 1888)
• 1960: Albert Camus, franca nobelpremiita filozofo (n. 1913)
• 1961: Erwin Schrödinger, aŭstra nobelpremiita fizikisto (n. 1887)
• 1965: T. S. Eliot, usona nobelpremiita verkisto (n. 1888)
• 1974: Gyárfás Ferencz, rumania hungara ĵurnalisto (n. 1902)
• 1975: Carlo Levi, itala verkisto, pentristo, politikisto (n. 1902)
• 1984: András Nagy, hungara skulptisto (n. 1923)
• 2000: István Pál Demény, rumania hungara folkloristo (n. 1949)
• 2003: Conrad Hall, usona ĉefa fotografisto (n. 1926)
• 2004: Helena Růžičková, ĉeĥa aktorino (n. 1936)
• 2011: Salmaan Taseer, pakistana entreprenisto, guberniestro de Panĝabo (n. 1944)
• 2011: Mohamed Bouazizi, tunizia stratvendisto, kies brulmortigo kaŭzis tunizian ribelon (n. 1984)

Specialaj tagoj kaj festoj

• Nacia tago en Mjanmao (Birmo), tago de la sendependiĝo (1948)

Tagoj de semajno

La 4-a de januaro estas (laŭ gregoria kalendaro):

• Dimanĉo en jaroj: 1587 1598 1604 1609 1615 1626 1632 1637 1643 1654 1660 1665 1671 1682 1688 1693 1699 1705 1711 1722 1728 1733 1739 1750 1756 1761 1767 1778 1784 1789 1795 1801 1807 1818 1824 1829 1835 1846 1852 1857 1863 1874 1880 1885 1891 1903 1914 1920 1925 1931 1942 1948 1953 1959 1970 1976 1981 1987 1998 2004 2009 2015 2026 2032 2037 2043 2054 2060 2065 2071 2082 2088 2093 2099;
• Lundo en jaroj: 1582 1588 1593 1599 1610 1616 1621 1627 1638 1644 1649 1655 1666 1672 1677 1683 1694 1700 1706 1712 1717 1723 1734 1740 1745 1751 1762 1768 1773 1779 1790 1796 1802 1808 1813 1819 1830 1836 1841 1847 1858 1864 1869 1875 1886 1892 1897 1904 1909 1915 1926 1932 1937 1943 1954 1960 1965 1971 1982 1988 1993 1999 2010 2016 2021 2027 2038 2044 2049 2055 2066 2072 2077 2083 2094;
• Mardo en jaroj: 1583 1594 1600 1605 1611 1622 1628 1633 1639 1650 1656 1661 1667 1678 1684 1689 1695 1701 1707 1718 1724 1729 1735 1746 1752 1757 1763 1774 1780 1785 1791 1803 1814 1820 1825 1831 1842 1848 1853 1859 1870 1876 1881 1887 1898 1910 1916 1921 1927 1938 1944 1949 1955 1966 1972 1977 1983 1994 2000 2005 2011 2022 2028 2033 2039 2050 2056 2061 2067 2078 2084 2089 2095;
• Merkredo en jaroj: 1584 1589 1595 1606 1612 1617 1623 1634 1640 1645 1651 1662 1668 1673 1679 1690 1696 1702 1708 1713 1719 1730 1736 1741 1747 1758 1764 1769 1775 1786 1792 1797 1804 1809 1815 1826 1832 1837 1843 1854 1860 1865 1871 1882 1888 1893 1899 1905 1911 1922 1928 1933 1939 1950 1956 1961 1967 1978 1984 1989 1995 2006 2012 2017 2023 2034 2040 2045 2051 2062 2068 2073 2079 2090 2096;
• Ĵaŭdo en jaroj: 1590 1596 1601 1607 1618 1624 1629 1635 1646 1652 1657 1663 1674 1680 1685 1691 1703 1714 1720 1725 1731 1742 1748 1753 1759 1770 1776 1781 1787 1798 1810 1816 1821 1827 1838 1844 1849 1855 1866 1872 1877 1883 1894 1900 1906 1912 1917 1923 1934 1940 1945 1951 1962 1968 1973 1979 1990 1996 2001 2007 2018 2024 2029 2035 2046 2052 2057 2063 2074 2080 2085 2091;
• Vendredo en jaroj: 1585 1591 1602 1608 1613 1619 1630 1636 1641 1647 1658 1664 1669 1675 1686 1692 1697 1704 1709 1715 1726 1732 1737 1743 1754 1760 1765 1771 1782 1788 1793 1799 1805 1811 1822 1828 1833 1839 1850 1856 1861 1867 1878 1884 1889 1895 1901 1907 1918 1924 1929 1935 1946 1952 1957 1963 1974 1980 1985 1991 2002 2008 2013 2019 2030 2036 2041 2047 2058 2064 2069 2075 2086 2092 2097;
• Sabato en jaroj: 1586 1592 1597 1603 1614 1620 1625 1631 1642 1648 1653 1659 1670 1676 1681 1687 1698 1710 1716 1721 1727 1738 1744 1749 1755 1766 1772 1777 1783 1794 1800 1806 1812 1817 1823 1834 1840 1845 1851 1862 1868 1873 1879 1890 1896 1902 1908 1913 1919 1930 1936 1941 1947 1958 1964 1969 1975 1986 1992 1997 2003 2014 2020 2025 2031 2042 2048 2053 2059 2070 2076 2081 2087 2098.