Amfitrito
Laŭ la helena mitologio, Amfitrito (helene Άμφιτρίτη, la tria kiu ĉirkaŭas la maron)[1] estis antikva diino de la trankvilaj maroj, kaj poste la mitologio igis ŝin edzino de Pozidono. Pro tio, ŝi multe similas al Tetiso, kaj ambaŭ diinoj kunhavis la saman homeran epiteton: Halosidne (nutrita de maro).[2][3][4] Ŝia romia ekvivalento estis Salacio, la edzino de Neptuno.[5][6][7]
Laŭ la Teogonio de Heziodo, ŝiaj gepatroj estis Nereo kaj Dorisa, do Amfitrito estis nereidino laŭ li. Tamen, Apolodoro asertis ke ŝi estas oceanidino, do filino de Oceano kaj Tetisa.[8], kvankam li nomis ŝin nereidino en la sama verko.[9].
Enhavo |
[redakti] Amfitrito kiel mardiino
Amfitrito estis tiel ligita al sia regado sur la maro kaj maraj bestoj, ke ŝi neniam kundividis la kulton kun sia edzo, eĉ ne aperis en artaĵoj, sed kiam oni volis rimarki ke Pozidono regis ankaŭ sur maro. Ŝia skulptaĵo en pozidona templo de la Istmo de Korinto, priskribita de Paŭzanio[10] estas nekutima escepto.
Kvankam Amfitrito ne partoprenis la helenan kultadon, ŝi estis grava en arkaikaj tempoj, kaj pro tio ŝia nomo aperis en la Homera Himno al Delia Apolono kiel unu el la ĉefaj diino. Ankaŭ Pindaro, en sia Olimpika Odo nomis ŝin la diino de la ora ŝpinilo, sed laŭ la plimulto de verkistoj Amfitrito estis nur simbolo de la maro.[11]
Oni diris ke Pozidono unuafoje vidis Amfitriton kiam ŝi estis dancanta en Naksos kun siaj fratinoj, la nereidinoj. Li subite enamiĝis de ŝi kaj pasie forrabis ŝin. Alia versio de la historio rakontas ke ŝi sukcesis forfuĝi, kaj kaŝiĝis en la limo de la mondo, kie regis Atlaso. Tiam, Pozidono klopodis konvinki ŝin per multaj heroldoj, ĝis kiam unu el ili, Delfeno sukcesis, kaj Amfitrito konsentis iĝi reĝino de la maro kaj edzino de la mara dio. Pro tio Pozidono premiis Delfenon, kaj ekde tiam li videblas surĉiele kiel konstelacio.[12]
Laŭ Homero[13], ŝi naskis la fokojn kaj delfenojn. Kun Pozidono ŝi estis ankaŭ patrino de Tritono, Kimopolejo kaj Rodo (kiu, laŭ aliaj verkistoj estis filino de Pozidono kaj Halia, aŭ de Asopo). Apolodoro mencias alian filinon, Bentecisima.[14]
La familia vivo de la maraj geedzoj ne estis tro glata: same kiel sia frato Zeŭso, Pozidono multfoje ĵaluzigis sian edzinon, ĉar li ne rifuzis daŭrigi siajn amaferojn post la edziĝo. Kiam Amfitrito malkovris la amon de sia edzo kun la bela Scilo, ŝi miksis la akvon kie la filo de Forciso baniĝis kun magiaj planktoj, kiuj transformis Scilon en monstro kun ses kapoj kaj dekdu piedoj.[15]
Tamen, Amfitrito favore traktis filon de sia edzo. Ŝi helpis Tezeon dum lia ekspedicio al Kreto, kiam la reĝo Minoo dubis pri ke la atena princo estu filo de Pozidono. Do, li ĵetis sian ringon al maro kaj ekkriis "Se vi estas filo de Pozidono, redonu mian ringon al mi". Tiam, Amfitrito mem kaj siaj fratinoj serĉis la ringon kaj donis ĝin al Tezeo..[16]
[redakti] Amfitrito kaj arto
Oni arte prezentis Amfitriton tute same ol aliajn nereidojn, krom ŝiaj reĝaj simboloj. Ŝi ofte surhavis reĝan tunikon kaj retojn en ŝia hararo. Ofte ŝi prenas fiŝon per ŝiaj manoj, aŭ faras per ili pinĉan geston, tial kial pinĉiloj de palinuro estis ankaŭ simboloj ŝiaj. Kutime ŝi aperas apud Pozidono, ĉu sur trono ĉu sur ĉaro eltirita de maraj ĉevaloj (hipokampoj) kaj aliaj mitologiaj marbestoj, kaj servita de Tritono kaj la nereidoj.
Ŝian nomon oni uzis poezie por nomi la maron, kaj kiel sinonimo de Talasa. En la ĝardenoj de la palaco La Granja de San Idelfonso, en la hispana provinco Segovio, troviĝas la Fontano de Anfitrito, grupo de skulptaĵoj kiu prezentas la diinon serĉantan Pozidonon sur ŝia ĉaro, kun delfenoj, najadoj, ktp. Ĝi simbolas la reĝinon Isabel de Farnesio, kaj tiel, la skulptaĵo de Pozidono prezentis la reĝon Filipo la 5-a, ŝia edzo.
[redakti] Kuriozaĵoj pri Amfitrito
- Amphitrite estas nomo de speco de vermo de la familio Terebellidae.
- Sep ŝipoj de la Angla Reĝa Ŝiparo estis nomitaj HMS Amphitrite.
- Ankaŭ ŝipo (almenaŭ unu) de la Nederlanda Reĝa Ŝiparo havis la saman nomon dum la 1830-aj jaroj.
- Tri ŝipoj de la Usona Ŝiparo estis nomitaj USS Amphitrite.
- Asteroido 29 Amphitrite, ricevis ĝian nomon honore al la diino.
- Aŭstralio uzis bildon de Amfitrito kiel simbolo de la unuiĝo per submara kablo tra la Basa markolo de Apollo Bay, en Viktorio kaj Stanley, en Tasmanio. Ĝi aperis sur poŝtmarko en 1936.
- Ĝi estis la nomo de la malnova jakto de la Reĝa Familio de Grekio.
- En la Amphitrite Pool, ĝardena baseno de la Lernejo pri Komerca Ŝipado de Usono de Kings Point (Novjorko) troviĝas skulptaĵo de la diino Amfitrito. Laŭ tradicio, kiam lernantoj ricevas ilian lastan titolon, ili ĵetas moneron al konko kiu troviĝas ĉe la statuo. Se la monero eniras la konkon, oni diras ke tiu, kiu ĵetis ĝin ĝuos fortunon en la vivo.
- Amfitrito aperas, per puzlo en la videoludo de PlayStation 2 "Dio de la Milito", kiel fidela edzino de Pozidono kiu montras solvon de enigmo.
[redakti] Notoj
- ↑ Robert Graves,’The Greek miths 1960.
- ↑ Wilhelm Vollmer, Wörterbuch der Mythologie, 3.ª ed. 1874.
- ↑ Homero, Odiseado iv.404 (Amfitrito), Iliado, xx.207.
- ↑ Homero, Odiseado xii.60.
- ↑ Apuleo, La ora azeno iv.31.
- ↑ Homero, Odiseado iv.404 (Anfítrite), Iliado, xx.207.
- ↑ Homero, Odiseado xii.60.
- ↑ Apolodoro, Mitologia Biblioteko i.2.2, 4.6.
- ↑ Apolodoro, Mitologia biblioteko i.2.7.
- ↑ Paŭzanio ii.1.7.
- ↑ Eŭripido, Ciklopoj 702; Ovidio, Metamorfozoj i.14.
- ↑ Katasterismoj, 31; Higeno, Poezia Astronomio, ii.132.
- ↑ Homero, Odiseado iv.404.
- ↑ Apolodoro iii.15.4.
- ↑ Tzetzes, Pri Likrofono 45 kaj 50.
- ↑ Paŭzanio 1.17 3.
[redakti] Bibliografio
- Apolodoro, Mitologia biblioteko i.2.2, i.2.7, iii.15.4.
- Heziodo, Teogonio v.243, 253 y 930.
- Homera Himno al Apolono v.94.
- Diversaj aŭtoroj, Smith, W. (eldonisto). «Amphitrite», A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology, Boston: Little, Brown & Co
