André-Marie Ampère
| André Marie Ampère | ||
|---|---|---|
 André Marie Ampère |
||
| Persona informo | ||
| Nomo | André Marie Ampère | |
| Dato de naskiĝo | 22-a de januaro 1775 | |
| Loko de naskiĝo | Poleymieux-au-Mont-d'Or | |
| Dato de morto | 10-a de junio 1836 | |
| Loko de morto | Marsejlo | |
| Okupo | ||
| Aĝo je morto | 61 | |
André Marie Ampère [andre mari amper] (naskiĝis la 22-an de januaro 1775 en Poleymieux-au-Mont-d'Or, mortis la 10-an de junio 1836 en Marsejlo) estis franca matematikisto kaj fizikisto
Kiel infano li neniam vizitis lernejon, sed estis instruata de sia patro, kiu estis riĉa komercisto. Li fariĝis instruisto, poste profesoro pri matematiko en la Pariza École Polytechnique kaj ekde 1826 li laboris kiel profesoro pri fiziko en la Collège de France.
Ampère estas konsiderata unu el la malkovrintoj de la elektromagnetismo. Krome li eltrovis multajn novajn sciojn en la matematiko kaj la kemio, ankaŭ okupiĝis pri biologio kaj filozofio. La mezurunuo de la kurentointenso estas nomata laŭ li: ĝi fakte nomiĝas ampero.
Li, kiel aliaj saĝuloj de sia tempo, ankaŭ okupiĝis pri filozofio kaj eĉ krei projekton de apriora lingvo, kiun oni konas iomete per sia korespondado.
Enhavo |
Omaĝoj [redakti]
- Lia nomo estas uzita por difini la mezurunuon de kurento: la Ampero (simbolo A).
- Lia nomo estas unu el 72 nomoj de scienculoj skribitaj sur la Eiffel-turo.
- En Francio pluraj lernejoj, gimnazioj kaj liceoj nomiĝas "Ampère".
- En Parizo, unu strato nomiĝas "rue Ampère".
- En Liono, unu placo kaj unu haltejo de subtera fervojo ankaŭ nomiĝas "Ampère".
Vidu ankaŭ [redakti]
- Ampera cirkvita leĝo (pri magneta kampo)
- Ampera forta leĝo (pri elektromagneta forto)
- Sciencistoj kies nomoj estas uzataj por SI-unuoj
Aliaj projektoj [redakti]
|
