Animalaj rajtoj
El Vikipedio
Animalaj rajtoj (alinome bestaj rajtoj, animala liberigo, aŭ besta liberigo) estas la ideo ke la bazaj interesoj de nehomaj animaloj (ekz. la intereso en la evitado de doloro) devas doni la saman konsideron kiel la bazaj interesoj de homoj.[2] Advokatoj de animalaj rajtoj kredi ke nehomaj animaloj devas ne konsideri kiel posedaĵoj aŭ uzi kiel provizoj por homaj celoj, sed devas alternative konsideri kiel leĝaj personoj[3] kaj membroj de la morala kumunumo.[4]
La ideo de bestoj (aŭ "nehomaj animaloj") kiel subjektoj de rajtoj estas stranga al jura tradicio ĉefe al landoj kies rajtosistemo estas bazita sur romia juro, ĉar al juro, nur homoj havas rajtojn. Eble tiu ideo havas fontojn en animisma aŭ panteisma penso, unuflanke, aŭ en materialismo aliflanke. Laŭ animismo aŭ, eĉ bestoj havas animojn, sekve estas similaj al homoj, kun sentoj similaj al homaj sentoj, ktp. Alie, laŭ materialismo, homoj ne havas spiriton aŭ animo, sekve, ili estas simple bestoj aŭ "homaj animaloj".
Moderna ideo de rajto de bestoj estas dekstreca kaj moralisma, ĉar ĝi bazigas sur la limitigo de rajtojn al homoj kaj egaligo de homoj al bestoj. Ekzemplo estas batalo kontraŭ zoofilio sur la samaj bazoj de pedofilio, laŭ kelkaj homoj, oni devas malpermesi zoofilion, ĉar bestoj ne havas, kiel infanoj, ebleco por decidi ĉu volas aŭ ne fari sekson. Vere, oni simple volas malpermesi al homojn rajton seksumi kun bestoj, sed anstataŭ tradicia jud-kristana nocio de peko oni metas la ideon de ke animaloj "rajtas" elekti siajn sekskunulojn. Ankaŭ oni ofte ne povas disigi la diskurson de veganoj disde tio de nedrinkemuloj, se oni anstataŭas la vortojn "naturo", "besto", "animala rajto" per "Dio", "kristanismo", "moralo". Tiu estas klara en la klaŭzulo: la bestoj estas "membroj de la morala kumunumo". T. e. al ili, moralo, moraleco, ktp. estas nediskutinda realo, ne nur kultura aspekto socie kreita. Foje oni montras filmojn de bestoj agante "morale", kaj oni ne demandas se la bestoj estas vere moralemaj aŭ simple la interpreto de agado de bestoj estas homcentra kaj eĉ kulturcentra.
Tre ofte, veganoj kaj vegetaranoj ne nur volas rajto ne manĝi viandon, sed ŝajne, sia vera celo estas malpermesi aliajn homojn manĝi ilin. Oni povas demandi ĉu ili deziras vere protekti bestojn aŭ reguligi aliajn homojn. Tiu okazas ankaŭ al anoj de aliaj kulturoj, en Eŭropo, ekzemple, en Britio, "protektantoj" de bestoj rajtas aresti aŭ eĉ mortigi sanktajn bovinojn de hinduistaj temploj se ili (la protektantoj) kredas, ke tio malpliigos la suferon de bestoj, sed hispanoj certe rajtas mortigi virbovojn en batalejoj por "kulturaj" kialoj.
[redaktu] Vidu ankaŭ
