Aramea skribo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

La aramea skribo estas konsonanta alfabeto kreita por la aramea lingvo, aperinta komence de la 1-a jarmilo a.K. surbaze de fenica skribo ĉe arameoj. En la dua duono de 1-a jarmilo, la aramea skribo disvastiĝis tra la vasta teritorio de sud-okcidenta Azio. Dokumentoj verkitaj en la aramea skribo estis trovitaj en Palestino, Asirio, Irano, Suda Kaŭkazio, Kapadokio, Lidio, Kilikio, Norda Arabio, Egiptio, Hindio kaj Afganio.

Antikvaj skribfontoj apartenas al la 10-a kaj 9-a jarcentoj antaŭ Kristo. En la evoluo de la aramea skribo, oni distingas du ĉefperiodojn: frua periodo ĝis la 7-a jarcento a.K.; kaj la sekva "ora periodo", kiam la aramea lingvo fariĝis interetna kaj oficiala lingvo en la landoj de Okcidenta Azio kaj la aramea skribo iĝis la oficiala skribo de la Persa Imperio.

De la aramea skribo originas la siria, hebrea, araba, pahlava, ujgura kaj mongola alfabetoj. Oni supozas, ke ankaŭ la kartvela kaj armena skriboj devenas de la aramea, sed kun granda influo de la greka skribo.

Siria estrangela skribo[redakti | redakti fonton]

Litero Normala
formato
Fina
ligita
Fina
senliga
Prononco
Alap Aramaic alap.png     "A"
Beth Aramaic beth.png Aramaic beth c.png   "B"
Gamal Aramaic gamal.png Aramaic gamal c.png   Malmola "G"
Daleth Aramaic daleth.png     "D"
Heh Aramaic heh.png     "H"
Ŭaŭ Aramaic waw.png     "ŭ" aŭ "O" aŭ "U",
varias laŭ la vorto
Zain Aramaic zain.png     "Z"
Ĥeth Aramaic kheth.png Aramaic kheth c.png   "ĥ"
Teth Aramaic teth.png Aramaic teth c.png   akra "T"
Jodh Aramaic yodh.png Aramaic yodh c.png   "j" aŭ "E",
varias laŭ la vorto
Kap Aramaic kap.png Aramaic kap c.png Aramaic kap f.png "K", fojfoje "ĥ"
Lamadh Aramaic lamadh.png Aramaic lamadh c.png   "L"
Mîm Aramaic meem.png Aramaic meem c.png   "M"
Nûn Aramaic noon.png Aramaic noon c.png Aramaic noon f.png "N"
Simkath Aramaic simkath.png Aramaic simkath c.png   "S"
Ain Aramaic ain.png Aramaic ain c.png   Similas "Ahh",
Pajin Aramaic payin.png Aramaic payin c.png   "P"
Tsade Aramaic tsade.png     "Ts"
Kof Aramaic qoph.png Aramaic qoph c.png   "k" el la gloto
Reŝ Aramaic resh.png     "R"
Ŝîn Aramaic sheen.png Aramaic sheen c.png   "ŝ"
Taŭ Aramaic taw.png     "T"
  Aramaic lamadh alap.png     Lamadh & Alap kunligita
vortfine
  Aramaic taw alap.png     Taw & Alap kunligita
vortfine

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]