Arcaĥo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
La teritorioj de Sjuniko (maldekstre) kaj Arcaĥo (dekstre) ĝis komenco de la 9-a jarcento

Arcaĥo (armene Արցախ, Arc’aĥ) estis la deka provinco (nahang) de la Armena reĝlando de 189 a.K ĝis 387 p.K kaj poste regiono de Kaŭkaza Albanio de 387 ĝis la 7-a jarcento. Ekde la 7-a ĝis la 9-a jarcento ĝi estis sub araba regado.[1] En 821, estis keita la armena Ĥaĉeno kaj ĉirkaŭ la jaro 1000 estis proklamita la Arcaĥa Reĝlando, kiu estis unu el la lastaj orient-armenaj reĝlandoj kaj princlandoj kiuj konservis la sendependecon post la turkaj invadoj de la 11-a ĝis la 14-a jarcenoj.[2]

Etimologio[redakti | redakti fonton]

Laŭ armenaj historiistoj, skribaĵoj venantaj de Urarto mencias la regionon sub pluraj nomoj: "Ardaĥ", "Urdeĥe", kaj "Ataĥuni."[3] Parolante pri Armenio en sia Geografio, la klasika historiisto Strabo parolas pri armena regiono kiun li nomas "Orĥistene.", kiu laŭ armenaoj temas pri la antikva nomo de Arcaĥo [4]

Laŭ alia supozaĵo de David M. Lang, la antikva nomo de Arcaĥo eble rememorigas la nomon de Artaksias la 1-a de Armenio (190-159 a.K), fondinto de la Artaksida Dinastio kaj de la Armena reĝlando.[5]

Popola etimologio diras ke la nomo venas de "Ar" (Aran) kaj "caĥ" (ĝardeno) (t.e. la ĝardenoj de Aran Sisakean, la unua naĥararo de la nordoriento de Armenio).[6]

La nomo estas hodiaŭ amplekse uzata inter armenoj por Montara Karabaĥo.

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. (2001) Armenia: A Historical Atlas. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-2263-3228-4. 
  2. Hewsen. Armenia, pp. 118-121.
  3. Ulubabyan, Bagrat. «Արցախ» (Arts'akh). Armenia Soveta Enciklopedio. vol. ii. Yerevan: Armenia Akademio de Sciencoj, 1976, pp. 150-151.
  4. Strabo. Geography, 11.14.
  5. Lang, David M.The Armenians: a People in Exile. London: Unwin Hyman, 1988, p. x. ISBN 978-0-04-956010-9.
  6. Mkrtchyan, Shahen. Treasures of Artsakh. Yerevan: Tigran Mets Publishing, 2000, p. 10.