Artaŝato

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Artaŝato (en armena lingvo Արտաշատ, en greka lingvo Ἀρτάξατα, Artaksarta) estas urbo de Armenio, ĉefurbo de la provinco Ararato, situanta en la valo de la rivero Aras. Ĝi estis starigita je 20 km sude de Erevano. Ĝi estis la antikva ĉefurbo de Armenio ekde la 2-a jarcento a.K. ĝis la 2a jc. p.K. Ĝia nomo venas de la iraniaj lingvoj kaj signifas "la ĝojo de Asha «Արտաշատ» (Artashat). Artaŝato estis konata kiel «Ostann Hayots» – "kortumo" aŭ «sidejo de la armenoj».

Ĝenerala priskribo[redakti | redakti fonton]

Krom esti unu el la plej antikvaj urboj de Armenio, Artaŝato estas unu el la plej modernaj kaj disvolvitaj. Malgraŭ tio, ĝi ne havas pli ol 35.100 enloĝantojn.

En la urbocentro oni povas vidi la konstruaĵojn de Marzpetaran, la hotelo de la urbo kaj la monumento al la reĝo Artaksias la 1-a de Armenio, fondinto de la urbo. Artaŝato ankaŭ posedas stadionon, lernejoj kaj universitaton, antikvan teatrejon, artan centron Charles Aznavour, bankojn, oficejojn, vendejojn, monumentojn kaj belajn konstruaĵojn. La 1-a de junio 2004 estis inaŭgurita nova parko.

Historio[redakti | redakti fonton]

Artashat, antikva ĉefurbo de Armenio.

La urbo estis fondita de Artaksias la 1-a de Armenio en 190 a.K. Strabono kaj Plutarko priskribis ĝin kiel granda kaj bela urbo, nomante ĝin "la armena Kartago". La una teatrejo (fokusa centro de la greka kulturo) de Armenio estis konstruita en la urbo. Artaŝato daŭre estis la ĉefa politika kaj kultura centro de Armenio ĝis la falo de la armena imperio en 428. Post aneksado al la Sasanida Imperio, la ĉefurbo de Armenio translokiĝis al la nordo, al la urbo Dvin, kie hodiaŭ estas Erevano.


Regantoj de Artaŝato[redakti | redakti fonton]

Fondinto de la urbo, estis unu el la plej famaj armenaj reĝoj. Estis konsiderita kiel devenanto de la reĝa familio de la orontidoj. Sed fakte li fondis novan dinastion en Armenio, la Artaksia Dinastio.

La reĝa familio de la artaksidoj ekzistis dum preskaŭ 200 jaroj. Post la komenco de sia regado, Artaksias alfrontis la teritorian unuiĝon, kelkaj provincoj de la reĝlando estis okupitaj de la najbaraj landoj dum la lasta periodo de la regado de Orontes la 3-a. Li organizis invadojn ĉiudirekte kaj konkeris kelkajn novajn provincojn.


  • Tigranes la 2-a de Armenio (95–55 a.K.)
  • Tigranes 2-a la Granda (armene: Տիգրան Մեծ), estas artaksiida reĝo de Armenio naskita en 140 kaj mortis ĉ. 55.


Klimato[redakti | redakti fonton]

Artaŝato havas kontinentan klimaton. La vintroj estas malvarmaj, sed kurtaj, kaj la neĝado estas malpli ofta ol en la resto de Armenio kaj la someroj estas tre varmaj (de 35 °C al 40 °C).


Transporto[redakti | redakti fonton]


Edukado[redakti | redakti fonton]

Artaŝato havas ok lernejojn, universitaton, du muzikajn institutojn, artlernejon kaj du sportlernejojn. En la Universitato de Artaŝato, fondita en 1996, studeblas kvar materioj: pedagogio kaj metodologio, ekonomio, ĵurnalismo kaj juro.


Sano[redakti | redakti fonton]

Krom la urba hospitalo, dentkliniko malfermis siajn pordojn en junio 2006.


Arto[redakti | redakti fonton]

La arta centro Charles Aznavour estas dividita en diversaj branĉoj por la disvastigo de la armena kulturo kaj por instrui folkloran dancon, kanton, teatron kaj desegnadon. La teatrejo de Artaŝato, kiu havas 2050 jarojn da historio, montras la ĉefajn naciajn verkojn kaj klasikajn kaj modernajn.


Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]