Ateismo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Unu el la simboloj de ateismo

Ateismo estas grekdevena vorto, kiu signifas sendiismondi-neismon, do ke oni ne kredas je la ekzisto de ia dio. Ĝi kontrastas kun teismo, kiu signifas kredon je dio aŭ dioj. En ĝenerala parolado kaj argumentado oni renkontas variajn uzadojn de la termino. Ateismo povas esti sekulara, sed ekzistas ankaŭ ateismaj religioj, ekzemple certagrade la ĝajnismo kaj la origina budhismo.

Specoj de ateismo[redakti | redakti fonton]

La filozofia tradicio rigardas ateismon ne nur foresto de di-kredo, sed efektiva kredo ke dio ne ekzistas. Tiel kontrastas implicita ateismo, simpla nekredo, kaj eksplicita ateismo kiu asertas la neekziston de dioj.

Filozofoj, kiam ili enkondukas la filozofion de religio, ofte emfazas, ke estas grave distingi inter ĉi sekvaj asertoj: «Mi ne kredas, ke dio ekzistas» kaj «Mi kredas, ke dio ne ekzistas». Filozofoj ofte postulas, ke la unua aserto estas konsekvenca kun kaj agnostikismo (tamen ili devus diri specife ateisma agnostikismo) kaj ateismo; la dua estas konsekvenca nur kun eksplicita ateismo.

Ateismo kaj agnostikismo[redakti | redakti fonton]

Ĉar kredo ne estas ligita al scio, agnostikismo ne egalas ateismon; ankaŭ ĝi estas meza vidpunkto. Ĝi nur asertas, ke pri dioj oni ne povas atingi (certan) scion. Oni povas esti ateisma agnostikulo, aŭ teisma agnostikulo; la pozicio de agnostikismo koncernas scion, kaj en si mem ne rilatas al la afero de la specifa kredo.

Teistoj ofte kunmiksas ateistojn, ambaŭ specojn de agnostikuloj, kaj pozitivistojn per la termino nekredantoj.

Plue ekzistas kutimo diferencigi inter eksplicita ateisto rilate al la jud-kristana dio kaj laŭvorta, aŭ implicita, ateisto rilate al iuj aliaj dioj.

Morala konsidero[redakti | redakti fonton]

Iuj skoloj de ateistoj ankaŭ faras plian distingon inter «katolika» kaj «ortodoksa ateismo» uzante la originalajn signifojn de tiuj kristanaj terminoj. Laŭ ili la «katolika» ateisto nur forneas la ekziston de dio dum la memdeklarita «ortodoksa ateisto» konsentas kun la aserto de Miĥail Bakunin ke «se dio ekzistus, oni devus malpermesi ĝin». Tiuj kiuj konceptas ateismon kiel morala pozicio (kontraste al la pozicioj teologia aŭ metafizika), emfazas la signifon de tiu diferenco.

Monda situacio de ateismo[redakti | redakti fonton]

Laŭ taksoj proksimume 2,5% de la monda loĝantaro klasifikas sin mem kiel ateistoj, kaj proksimume 12,8% kiel nereligiaj (laŭ Encyclopædia Britannica). Ĉi tiuj procentaĵoj estas ĝenerale pli altaj en eŭropaj kaj eks-socialismaj landoj, kaj pli malaltaj en Usono kaj evoluantaj landoj. La efektiva procentaĵo de ateistoj eble estas pli alta ĉar personoj kiuj respondas al opinisondoj ofte estas hezitemaj malkovri sin mem al eblaj leĝa, ekonomika aŭ socia diskriminacioj.

Ekde la 20-a jarcento sendiismo iĝis oficiala doktrino de iuj filozofiaj skoloj, ekzemple komunismaj, institucioj aŭ ŝtatoj, ekzemple Ĉinio, kompareble kun la situacio de ŝtatreligioj aŭ oficialaj religioj.

Estus eraro supozi, ke ĉiuj ateistoj malestimas dion aŭ religion. Ofte ili respektas la religiajn sentojn de di-kredantoj kaj rigardas la religiojn kiel parton de la kultura tradicio, tamen ili mem ne vidas kaŭzon aŭ eblecon imagi la ekziston de supernatura estaĵo.

Kelkaj, tamen, emas montri malŝaton por religiemuloj, kiel Richard Dawkins kaj Piergiorgio Odifreddi kaj Danilo Mainardi laŭ kiuj scienculo ne povas esti dikredanto; eĉ laŭ Dawkins opinias kredon je Dio propra de "priscienca analfabeto". Laŭ Roberto Giovanni Timossi (L'illusione dell'ateismo. Kial la scienco ne nagas Dion), proponas elimini, se veras la supra opinio, el la listo de scienculoj Galilejon, Isaac Newton, Alessandro Volta, Blaise Pascal, James Clerk Maxwell, Johann Gregor Mendel, Louis Pasteur, Max Planck , Albert Einstein, John Carew Eccles...

Notoj[redakti | redakti fonton]


Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

Walter Bradmüller, Ateismo? No grazie (Ĉu ateismo? Ne dankon), Libreria editrive vaticana, 2010. (La aŭtoro, jam docento ĉe la Aŭsburga universitato, pridiskutas la feblecon de karakterizaj punktoj de la ateismo de biologo Richard Dawkins, de Pierre-Simone Laplace kaj la gajan neniismon de Nietzsche).

Michael Novak, No One Sees God: The Dark Night of Atheists and Believers, (Neniu povas vidi Dio. Komuna destino pro ateistoj kaj Dikredantoj), 2008. [1].

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]