Baden (Argovio)

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Baden
Blazono de Baden
Blazono de Baden
La urbocentro de Baden

Stacidomo de Baden
Kantono Argovio
Distrikto Baden
Koordinatoj  47°28′25″N 8°18′15″O  /  47.47361°N, 8.30417°O / 47.47361; 8.30417 (Baden (Argovio))Koordinatoj: 47°28′25″N 8°18′15″O  /  47.47361°N, 8.30417°O / 47.47361; 8.30417 (Baden (Argovio))
Nombro de enloĝantoj 16'845
Areo 13,17 km²
Alteco 381 m super marnivelo
Poŝtkodo 5400
Komunumkodo 4021
Mapo de Baden
Mapo pri la situo de Baden en la distrikto

Baden estas urbo en la svisa kantono Argovio kaj ĉefurbo de samnoma distrikto. Ĝi situas sur la maldekstra bordo de rivero Limato, 25 km de Zuriko. De la romia tempo ĝi estas konata varmakvobanejo, kio donis al ĝi la nomon (germane baden = ban(iĝ)i).[1][2]

Geografio[redakti | redakti fonton]

Baden situas ĉe la bordo de la rivero Limato. Ĝi formas kune kun la pli granda najbara urbo Vetingo la plej gravan industrian centron de la Kantono Argovio.

Trafiko[redakti | redakti fonton]

Baden estis la fina haltejo de la unua svisa fervojlinio, la Hispan-Panet-Fervojo, kiu konektis la urbon kun la Ĉefstacidomo Zuriko. Hodiaŭ Baden troviĝas sur la linioj de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko al Bazelo kaj de Zuriko al Berno kaj ankaŭ etas haltejo de internaciaj trajnoj. Baden ankaŭ estas bone atingebla aŭtomobile, ĉar ĝi situas proksime de la aŭtoŝosetriangulo inter de la aŭtoŝoseoj A1 kaj A3.

Historio[redakti | redakti fonton]

La romianoj konstruis setlejon (latine vicus) kun la nomo Aquae Helveticae (Helvetaj Akvoj) kaj utiligis la termalfontojn kun varmeco de 47 °C. En mezepoko la loko nenion perdis de sia ŝateco kaj en la jaro 1297 Baden ricevis la privilegiajn rajtojn de urbo. De la 14-a ĝis la 17-a jarcento Baden ankaŭ ofte estis la kunsidejo de la Dieto de la Svisa Ĵurkomunumo, precipe ĉar la deputitoj ŝatis la komforton kaj ĝueblcojn de la famaj banejoj. Ek de la konkero de Svislando far Napoleono la hodiaŭa distrikto Baden formis ĝis la jaro 1803 eĉ propran kantonon, nomita Kantono Baden.

Esperanto-Movado[redakti | redakti fonton]

De 1923 ĝis 1933 ekzistis Esperanto-Societo Baden, kiun prezidis s-ro Alfred Elgg. En 1978 okazis en Baden la ĝenerala kunveno de Svisa Esperanto-Societo.

Urboĝemeleco[redakti | redakti fonton]

Flago de Rumanio Sighişoara en Rumanio (de 1991)

Notoj kaj referencoj[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

  • Kunlaboru en Commons Komunejo proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso Baden