Batalo de Grunwald

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Batalo de Grunwald (por litovoj: Žalgiris, por germanoj: la 1-a batalo de Tannenberg) – unu el la plej grandaj bataloj (laŭ la nombro de partoprenantoj) en la historio de mezepoka Eŭropo sur la kampoj apud Grunwald okazigita la 15-an de julio 1410 dum la granda milito inter la fortoj de Ordeno de germanaj kavaliroj helpata de okcidenteŭropaj kavaliroj sub la gvido de alta majstro Ulrich von Jungingen kaj la kunigitaj fortoj polaj, litovaj-rusaj kaj smolenskaj kune kun helpaj trupoj ĉeĥaj, moldavaj kaj tataraj sub la komando de la pola reĝo Ladislao la 2-a.

La batalo finiĝinta per la venko de la pola-litova armeo kaj masakro de la kruckavaliraj fortoj ne estis tamen utiligita por la tuta neniigo de la ordeno.

Kaŭzoj[redakti | redakti fonton]

Printempe 1409, danke al klopodo de la litova grandduko Vytautas, eksplodis kontraŭkruckavalira ribelo en Ĵemajtio. Alta majstro de la ordeno, Ulrich von Jungingen, atendis de la pola reĝo Ladislao la 2-a neŭtralecon de Pollando pri la konflikto de la ordeno kun Litovio apoganta Ĵemajtion. La reĝo rifuzis. Rezulte de tio la alta majstro ŝanĝis direkton de sia atako kaj en la unuaj tagoj de aŭgusto 1409 ordenaj taĉmentoj transpaŝis la limon de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj, okupis Regionon de Dobrzyń kaj invadis Kujavion kaj Grandpolujon. Ladislao la 2-a rapide regajnis Kujavion kaj rekonkeris Bydgoszcz, sed la milita kampanjo de 1409 ne finiĝis. La 8-an de oktobro 1409 ĉe la kastelo de Bydgoszcz oni subskribis armisticon, kiu devus daŭri "ĝis la tago de la sankta Johano" – la 24-a de julio 1410. En la pacaranĝo peris sileziaj princoj senditaj de la ĉeĥa reĝo Venceslao la 1-a: de Wrocław, Świdnica kaj Oleśnica. Surbaze de la armistico la Regiono de Dobrzyń apud Vistulo restis ĉe la kruckavaliroj, kaj la konflikton estis solviĝonta la ĉeĥa reĝo. La kontrakto, ŝajne tre avantaĝa por kruckavaliroj, donis al Ladislao la 2-a la tempon por organizi militiron venontjare. En Krakovo kaj Malbork ekis antaŭpreparoj al decida kunpuŝo. Ambaŭ flankoj akcentis diplomatian agadon. Kruckavaliroj jam decembre 1409 aliancis kun la hungara reĝo Sigismondo la 1-a, kiu penis rompi la polan-litovan union. La ordenan flankon fortigis princoj de la Okcidenta Pomerio. Alvenadis ankaŭ kavaliroj de la okcidenta Eŭropo. Ŝtatoj de la unio packontraktis kun la Granda Duklando de Moskvo kaj alianciĝis kun Moldavujo. Pretecon helpi oferis pretendulo al la tatara tono, vasalo de la grandduko Vytautas, ĥano de la Ora Hordo Ĝalal ad-Din, la filo de Toktamiŝo. Ĉiu flanko rekrutigis kavalirojn. Poloj varbis en Ĉeĥio, de kie alvenis preskaŭ 3000 dungitaj soldatoj sub la komando de Jan Sokol el Lamberk.

Planado[redakti | redakti fonton]

Detala pola plano de la milita kampanjo de 1410 estiĝis verŝajne en Brest-Litovsk decembre 1409 dum la interkonsiliĝo de la reĝo Ladislao la 2-a kun Vytautas kaj partopreno de krona subkanceliero Mikołaj Trąba. Ĉefan sturmon oni planis direkti al Malbork kun intenco devigi la ordenon entrepreni decidan batalon. Kiel loko de la fina koncentrado de soldataroj oni elektis Czerwińsk apud Vistulo (proksime al Płońsk).

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Grunwalda Monumento en Krakovo

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]