Bill of Rights (Usono)
El Vikipedio
La usona Bill of Rights (Leĝo de la rajtoj) estas la unua 10 amendo al la Usona Konstitucio. Oni ratifikis ilin kiel unuon la 15-an de decembro 1791 kaj kiu entenis garantiojn pri la civitaj liberecaj rajtoj kaj limigon de la ŝata kaj federaci-ŝtata potencoj.
Ĝi venas el la Magna Carta kaj la angla Leĝo de la Rajtoj, el batalo de la kolonioj kontraŭ la reĝo kaj la angla prlamento, kaj la el la pli larĝekomprenata egaleco.
Ĝia grava antaŭulo estis la virĝinia Deklaro de la Rajtoj el 1776, kiun tekstis ĉefe George Mason.
[redakti] La 10 amendoj
- Unua amendo: parol- gazet- religia, kunvena libereco
- Dua amendo: Armilporta rajto
- Tria amendo: La armeo ne povas uzi - sen permeso - la privatan sferon, je neniu celo
- Kvara amendo: Protekto kontraŭ la senbaza dom-traesploro, konfiskado
- Kvina amendo: Rajto je privata proprieto, memregistrado. Oni ne povas dufoje juĝakuzi la civitanon en la sama krimo (double jeopardy). Oni ne devas akuzi sin mem.
- Sesa amendo: Rajtoj de la civitoj antaŭ la juĝistaro, rajto je asizo, advokato.
- Sepa amendo: Rajo je civita juĝproceso, sen aŭ kun asizo
- Oka amendo: Abolicio de kruelaj kaj nekutimaj punoj (publika brulekzekuto, detranĉo de mano ktp.). Malpermeso de troa monpuno aŭ kaŭcio.
- Naŭa amendo: Rajtoj, kiujn ne entenas tiu dokumento aŭ la konstitucio
- Deka amendo: Kion la konstitucio ne malpersas laŭvorte, tio estas leĝa.
[redakti] 11-a amendo
La 11-a amendo el 1868 certigas la usonan ŝtatanecon por ĉiu persono, kiu naskiĝis en teritorio de Usono. Protektas civitojn kontraŭ tropotenco de la federaciaj ŝtatoj.
