Chrudim

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Chrudim
urbo
Chrudim - morový sloup1.jpg
Pestkolono en placo en Chrudim
Flag města Chrudim.gif
Flago
Chrudim CoA CZ.png
Blazono
Oficiala nomo: Chrudim
Ŝtato Flago de Ĉeĥio  Ĉeĥio
Regiono Regiono Pardubice
Distrikto Distrikto Chrudim
Administra municipo Chrudim
Historia regiono Bohemio
Rivero Chrudimka
Situo Chrudim
 - alteco 240 m s. m.
 - koordinatoj 49°57′04″N 15°47′44″E  /  49.95111°N, 15.79556°O / 49.95111; 15.79556 (Chrudim)
Areo 33,20 km² (3 320 ha)
Loĝantaro 23 217 (01.01.2012)
Denseco 699,31 loĝ./km²
Loĝigo 5-a - 4-a jarc. a.K.
 - burgaro 995 - 1055
 - unua skribmencio pri jaro 1055 Kosmas
Horzono MET (UTC+1)
 - somera tempo MET (UTC+2)
Poŝtkodo 537 01
NUTS 3 CZ053
NUTS 4 CZ0531
NUTS 5 CZ0531 555134
Katastraj teritorioj 5
Partoj de urbo 8
Bazaj sidejunuoj 31
Situo enkadre de Ĉeĥio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Ĉeĥio
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Chrudim
Retpaĝo: www.chrudim-city.cz
Portal.svg Portalo pri Ĉeĥio
Burĝaj domoj en la ĉefplaco
Domo de Mydlář
Preĝejo de Ascendotago

Chrudim (prononcu Ĥrudim) estas urbo kun 22 700 loĝantoj, situanta sur rivero Chrudimka, 9 km de urbo Pardubice.

Historio[redakti | redakti fonton]

Jam en la 9-a jarcento estiĝis super la rivero princa burgo, ĉirkaŭbarita de burgejo kaj poste en la jaro 1276 reĝo Přemysl Otakar la 2-a konstruigis sur ties loko reĝan burgon kaj la vilaĝon li avancigis je urbo. Komence de la 14-a jarcento Chrudim fariĝis doturbo de la ĉeĥaj reĝinoj. En la jaro 1337 la burgo eĉ kun la urbo subiĝis al granda incendio. La urbo estis ofte trafita ne nur de naturkatastrofoj, sed ankaŭ de militeventoj (husanaj militoj kaj la tridekjara milito). La plej granda evoluo okazas en la 15-a kaj en la 16-a jarcentoj. En la urbo ekfloras vico da metioj, oni konstruas novajn preĝejojn kaj burĝajn domojn. Ĉi tie tre rolis eĉ signifa situo de la urbo en la tn. Trstěnická-pado, kuniganta Bohemion kun Moravio.

Partoj de la urbo[redakti | redakti fonton]

Al la urbo apartenas urbopartoj:

  • Chrudim
  • Medlešice
  • Topol
  • Vestec
  • Vlčnov

Vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]

La urbo havis rilate al facila alirebleco du remparojn. Ĝis nun konserviĝis bastiono nomata Prachárna (Pulvejo) kun du portaloj, Pardubská-bastiono kaj Tmavá-bastiono. El la remparmuro ni trovos restaĵojn de la urba kerno, kiu havas mezepokan karakteron.

Ĉefa placo havas kvadratan bazplanon kun mallongaj stratoj, kondukantaj el ties anguloj. Dominaĵo estas preĝejo de Ascendotago de Virgulino Mario. Tio estas trinava baziliko, fondita en la jaro 1291. La plej rimarkindan konstruaĵon de la urbo prezentas renesanca domo de Matěj Mydlář el la 16-a jarcento. En la konstruaĵo estas hodiaŭ Muzeo de marionetaj kulturoj. Vico da historiaj domoj estas kunigitaj per arkadoj. En la urbo vivis ankaŭ Jan Mydlář.

En antaŭurboj de Chrudim estis konstruitaj multaj preĝejoj. El monaĥejoj konserviĝis nur kapuĉula kun preĝejo de sankta Josefo. Malantaŭ la remparoj de la urbo staradis dominikana monaĥejo, ruinigita dum la husanaj militoj.

Ĉiujare en la unua julia semajno estas aranĝata festivalo Loutkářská Chrudim (Marioneta Chrudim).

Naskiĝintoj[redakti | redakti fonton]

En la urbo naskiĝis Josef Ressel (17931857), la inventinto de ŝipŝraŭbo.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]