Eŭropa Ĉarto pri la Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Eŭropa Ĉarto por Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj (CETS 148) estas ĉarto de Konsilio de Eŭropo adoptita en 1992.

Ĉi tiu traktato celas protekti kaj disvastigi la regionajn kaj minoritatajn lingvojn de Eŭropo. Ĝi estis akceptita, unuflanke, por daŭrigi kaj evoluigi la kulturajn tradiciojn de Eŭropo, kaj aliflanke, por respekti la rajton uzi regionan aŭ minoritatan lingvon private kaj publike.

Unue, ĝi deklaras celojn kaj principojn kiujn landoj provas apliki al ĉiuj regionaj kaj minoritataj lingvoj parolataj ene de sia teritorio: respektante la geografian regionon de ĉiu lingvo; la bezonon por promociado; la faciligon aŭ kuraĝigon pri la uzo de regionaj kaj minoritataj lingvoj parolataj kaj skribataj, publike kaj private (per taŭgaj instruaj kaj studaj metodoj, per transnaciaj interŝanĝoj por lingvoj uzataj en identaj aŭ similaj formoj en aliaj ŝtatoj).

Plue, la ĉarto montras kelkajn manierojn por subteni regionajn aŭ minoritatajn lingvojn publike. Ĉi tiuj manieroj kovras la jenajn fakojn: edukado, juro, administraj aŭtoritatoj, publikaj servoj, novaĵoj, kulturaj aktivaĵoj, ekonomikaj kaj sociaj aktivaĵoj kaj transregionaj interŝanĝoj. Ĉiu lando penas apliki minimume 35 paragrafojn aŭ subparagrafojn elektitajn en la ĉarto, inkluzive de devigaj metodoj elektitaj de "hard core". Plue, ĉiu lando devas specifi en ĝia oficiala dokumento de ratifikado, akceptadoaprobado ĉiun regionan aŭ minoritatan lingvon (aŭ oficialan lingvon kiu estas malpli vaste uzata en la tuta aŭ parta teritorio), al kiu la alineoj elektitaj aplikiĝas.

Plenumo de tiu ĉarto estas kontrolata per komitato de fakuloj, kiuj regule ekzamenos raportojn prezentitajn de la landoj.

Esperanto[redakti | redakti fonton]

La ĉarto traktas ankaŭ "ne teritorie ligitajn lingvojn" (difino en artikolo 1). Tia lingvo, kvankam speciala, estas Esperanto. Tamen Esperanto ne estas inkluzivita en la koncernaj lingvoj, ĉar laŭ la difino la ĉarto koncernas tiajn lingvojn nur, se ili estas "tradicie" uzataj.

Subskribintaj landoj[redakti | redakti fonton]

Flag of Armenia.svg Armenio ratifo: 25/1/2002

Flag of Austria.svg Aŭstrio ratifo: 28/6/2001

Flag of the United Kingdom.svg Britio ratifo: 27/3/2001

Flag of the Czech Republic.svg Ĉeĥio ratifo: 15/10/2006

Flag of Denmark.svg Danio ratifo: 8/9/2000

Flag of Finland.svg Finnlando ratifo: 9/11/1994

Flag of Germany.svg Germanio ratifo: 16/9/1998

Flag of Spain.svg Hispanio ratifo: 9/4/2001

Flag of Hungary.svg Hungario ratifo: 26/4/1995

armena

bulgara

Flag of Cyprus.svg Kipro ratifo: 26/8/2002

Flag of Croatia.svg Kroatio ratifo: 5/11/1997

Flag of Liechtenstein.svg Liĥtenŝtejno ratifo: 18/11/1997

  • Nenia regiona aŭ minoritata lingvo

Flag of Luxembourg.svg Luksemburgio ratifo: 22/6/2005

  • Konfirmota

Flag of Montenegro.svg Montenegro ratifo: 15/2/2006

Flag of the Netherlands.svg Nederlando ratifo: 2/5/1996

Flag of Norway.svg Norvegio ratifo: 10/11/1993

Flag of Serbia.svg Serbio ratifo: 15/2/2006

Flag of Slovakia.svg Slovakio ratifo: 5/9/2001

Flag of Slovenia.svg Slovenio ratifo: 4/10/2000

Flag of Sweden.svg Svedio ratifo: 9/2/2000

Flag of Switzerland.svg Svisio ratifo: 23/12/1997

Flag of Ukraine.svg Ukraino ratifo: 19/9/2005

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]