Empire State Building

Empire State Building
	Empire State Building
	nubskrapulo
	La plej alta nubskrapulo je 1931 al 1972
Lando	Usono
Ŝtato	Nov-Jorkio
Distrikto	Manhattan
Municipo	Novjorko
Tipo de konstruaĵo	Nubskrapulo
Situo	Empire State Building
- koordinatoj	40°44′54″N 73°59′08″W / <span class="geo-dec geo" title="Mapoj, elĉielaj bildoj kaj aliaj datumoj por 40.74833 Esprima eraro: Neatendita operacisimbolo *">40.74833°N, Esprima eraro: Neatendita operacisimbolo <
Alteco	382 m
Areo de etaĝoj	208 879 m²
Arkitekto	William F. Lamb
Konstruata	1930-1931
Etaĝoj	102
Liftoj	73
Antaŭulo	Konstruaĵo Chrysler
Superanto	World Trade Center
	Situo de Empire State Building en Usono
	Vikimedia Komunejo: Empire State Building
	Retpaĝo: esbnyc.com

Empire State Building [empajer stejt bilding] estas ŝtalbetona konstruaĵo en Novjorko kun 102 etaĝoj, kun alto de 381 m, kun bazo de preskaŭ unu hektaro. La konstruo troviĝas en mezo de Manhattan, ĉe angulo de Fifth Avenue kaj la Strato 34.

Ĝi estis finkonstruita en 1931 kaj estis siatempe la unua nuboskrapulo (anstataŭigante je Chrysler Building). Ĝi estis ĝis 1954 plej alta konstruaĵo de la mondo aŭ ĝis 1972, ĝis malfermo de World Trade Center.

Oni ekipis ĝin en 1950 per tv-anteno, altiginte je 449 m.

Post la eventoj de 11-a de septembro 2001, ĝi iĝis denove plej alta konstruaĵo de Novjorko kaj nun la dua plej alta nuboskrapulo de Usono post la 443 m alta Willis-Turo en Ĉikago.

[redakti] Faktoj pri la konstruaĵo

ĉ. 55.000 t ŝtalo
10 milionoj da brikoŝtono
ĉ. 760 km elektra kondukiloj
96 km akvoduktoj
circa 5600 km telefonkabloj
6500 fenestroj
tutmaso de ĉ. 331.000 t
ĉ. 5660 m³ sabloŝtono
ĉ. 30.000 m² marmorplanko
Elektra bezono: pli ol 40 milionoj da kWh
pli ol 1100 necesejoj
73 liftoj en ŝaktoj de 11 km
102 etaĝoj

[redakti] Historio

La konstruaĵon planigis la borsa spekulisto kaj fondinto de General Motors John Jacob Raskob, kiu komisiis la arkitekton William F. Lamb pri la planado. Tiam Raskob kredis je ĝenerala riĉiĝo de ĉiu. Kiam la borso kolapsis en oktobro de 1929 ĉesis ankaŭ la konstruoj. Sed la konstrulaboroj de Empire komenciĝis en marto de 1930 kaj pli frua guberniestro de Novjorko kaj prezidanto de Empire State Corporation Alfred E. Smith metis la bazŝtonon en septembro de 1930.

La konstrulaboro okazis ĉe industria flubendo. En Pittsburgh oni produktis 50.000 ŝtalapogilon, kun tolero de 3 mm kaj liveris en 8 horoj al la konstruejo. En la interno oni instalis relparojn por facila movo de materialoj.

Post unu jaro kaj 45 tagoj komencis konstrui la etaĝojn, averaĝe 4,5 po semajno. La veraj herooj estis la vinktistoj, kiuj estis mohawk-indianoj kaj laboris en 4-membraj grupoj en timiga alto. Ili ricevis la salajron 1,25 dolaroj je 800 viktado je tago.

La solena malfermo okazis la 1-an de majo 1931 fare de prezidento Herbert Hoover, sed kelkaj burooj estis ankoraŭ malplenaj en la 1940-aj jaroj.

Oni planis tegmentan areon kiel ankrejon por aerŝipoj, sed ĉe la unua provo evidentiĝis, ke la supre-fluanta aero estas tro forta.