Eugen Wüster

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Eugen Bernhard Casper WÜSTER

Eugen Wüster 1967.jpg

Persona informo
Nomo Eugen Bernhard Casper WÜSTER
Dato de naskiĝo 10-a de oktobro 1898
Loko de naskiĝo Wieselburg
Dato de morto 29-a de marto 1977
Loko de morto Vieno
Okupo
teknikisto kaj fondinto de la terminologia fako
Aĝo je morto 78
v  d  r
Information icon.svg

Eugen Bernhard Casper WÜSTER [vister] (naskiĝis la 10-an de oktobro 1898 en Wieselburg, mortis la 29-an de marto 1977 en Vieno) estis [[|]] teknikisto kaj fondinto de la terminologia fako.

Wüster, filo de industriisto, studis elektroteknikon kaj diplomiĝis en 1927. En la jaro 1931 li doktoriĝis kaj samjare transprenis la gvidadon de familio-propra segilfabriko (kun elektrocentralo kaj laminejo). La fabriko ebligis al li financi multajn el siaj sciencoteoriaj kaj sciencoorganizaj projektoj, interalie terminologian centron, el kiu poste fariĝis Infoterm.

Eugen Wüster kaj Esperanto[redakti | redakti fonton]

En juneco li aktive laboris en la Esperanto-movado kaj postlasis riĉan verkaron (vidu sube). La Enciklopedio de Esperanto jene karakterizas lian signifon por la movado:

Citaĵo
« Gravege signifa sciencisto de Esperanto. De li devenas la vorto Esperantologio, kies ĉefa kulturanto li estas. Lia granda Enciklopedia Vortaro Esperanta-Germana estas la plej funda kaj detala registro de la Zamenhofa lingvo-uzo. Liaj esperantologiaj artikoloj profunde kaj klarvide sekvas la strukturon de la lingvo kaj grave kontribuis al la scienca fikso de la Esperanta vortsistemo. Tre grava estas lia laborado pri la teknikaj vortaroj. »
— Enciklopedio de Esperanto, Budapeŝto, 1934

Eugen Wüster kaj normigado[redakti | redakti fonton]

Eŭgeno Wüster akiris grandan renomon ankaŭ en sciencaj rondoj ekster nia movado. Lian verkon pri normigo en la tekniko tradukis Ernest Drezen en la rusan (1935) kaj en la sekva jaro sovetia normkomitato iniciatis fondon de la Teknika Komitato ISA 37, okupiĝanta pri la normigado de principoj de termin-farado kaj konstruado de fakvortaroj. Post la dua mondmilito, kiam ISA transformiĝis al ISO Wüster atingis rekreon de la komisiono kiel ISO/TC 37 (Terminologio: principoj kaj kunordigado). Laŭ komisio de Aŭstria Normiga Instituto (germane Österreichischer Normenausschuss) Wüster transprenis en la jaro 1951 la sekretariejon ISO/TC 37 – "Terminologio (principoj kaj kunordigado)".

Eugen Wüster kaj terminologio[redakti | redakti fonton]

Kiel leksikografo Wüster kunlaboris por la unua eldono de la seslingva Internacia Elektroteknika Vortaro (International Electrotechnical Vocabulary, London 1938). Plie li laboris pri problemoj de bibliografiado, pri reformo de la germana ortografio, pri la Universala dekuma klasifiko, pri problemoj de informadiko, estis eksperto pri segiloj (habilitiĝo en 1952), redaktis modelan normvortaron de la ekzemplo de ilmaŝinoj (The Machine Tool, London 1968) kaj instruis kiel profesoro en la Universitato pri Agrikulturo en Vieno. Li postlasis multajn nepublikigitajn manuskriptojn pri diversaj temoj.

En siaj terminologiaj verkoj li kalkulis Esperanton kiel internacian normigan lingvon de la estonteco. Sed en 1935 li konvinkiĝis, ke pli bona solvo estas okcidentalo kaj poste interlingvao.

Eugen Wüster kaj la terminologia ŝlosilo[redakti | redakti fonton]

Post la kreiĝo de la komitato ISA 37 surbaze de la disertacio de Eugen Wüster, naskiĝis projekto pri internacia terminologia "ilo", alivorte "terminologia ŝlosilo". Tiu terminologia ŝlosilo devintus utiliĝi je tri funkcioj:

  • Faciligi alireblon al jam ekzistantaj fakterminologioj
  • Iĝi elirpunkto de la verkado de komuna, internacia teknika nomenklaturo
  • Faciligi la verkadon kaj pliverkadon de naciaj fakterminologioj

Eugen Wüster neniam forlasis la ideon de "terminologia ŝlosilo". Ankoraŭ en 1976 (li mortis en la komenco de la jaro 1977 pro grava malsano), dum renkontiĝo de la komitato ISO/TC 37 en Moskvo, li raportis pri la verkado kaj la statuso de la projekto. Li tre kredis kaj esperis, ke baldaŭ oni ekreverkos pri la temo. Pri la ŝlosilo, E. Wüster iam sin mem esprimis tiel: "Der Code muss alle bisherigen internationalen Benennungssysteme möglichst unverändert in sich aufnehmen können und [...]. Die Code-Wörter sollen in allen Ländern gleich geschrieben und gleich ausgesprochen werden. Der Code sollte eine gemeinsame Lösung für alle technischen Gebiete darstellen.").[1] Traduko: La ŝlosilo devas konsideri ĉiujn ĝisnunajn internaciajn sistemoj de nomindikoj (terminoj) kaj uzi ĝin laŭeble senŝanĝe. La vortoj de la ŝlosilo devas esti same skribitaj kaj same elparolataj en ĉiuj landoj. La ŝlosilo devas esti komuna solvo por ĉiuj teknikaj fakoj.

Eugen Wüster kaj Infoterm[redakti | redakti fonton]

En 1971 Wüster iniciatis en Vieno fondon de Infoterm, kiun li gvidis ĝis sia morto.

Premio "Eugen Wüster"[redakti | redakti fonton]

Oni atribuas la premion po unufoje en 3 jaroj. Enkondukita de Infoterm (Internacia informo-centro pri terminologio), ĝi ekzistas ekde 1997 kaj rekompencas elstarajn agadojn en la terminologia kampo. La ĝisnunaj premiitoj estas:

  • En 2010: Prof. Sue Ellen Wright (Usono) kaj Prof. Klaus-Dirk Schmitz (Germanio)
  • En 2007: Prof. Alan K. Melby (Usono) kaj Prof. Maria Teresa Cabré (Hispanio)
  • En 2004: Prof. Robert Dubuc (Kanado) kaj Prof. Amelia de Irazazabal Nerpell (Hispanio)
  • En 2001: Prof. Juan C. Sager (Usono)
  • En 1998: Prof. Christer Laurén (Finlando)
  • En 1997: Prof. Heribert Picht (Danio)

Eugen Wüster nun[redakti | redakti fonton]

Post la morto de Wüster, Infoterm transprenis lian heredaĵon, kiu pli poste fariĝis la Arkivo Eugen Wüster de la Universitato de Vieno.

En kaj pri Esperanto aperis[redakti | redakti fonton]

Kovrilpaĝo de La mirinda historio de Petro Schlemihl; trad: Eugen Wüster; eld: Ferdinad Hirt, 1922

Tradukoj[redakti | redakti fonton]

  • Kabanov: La germana inteligentularo kaj la milito (1917, el la rusa kun Maske)
  • La efiko de la U-boata milito (1917)
  • Pilorio (1917)
  • Wilhelm Hauff: La Kantistino (1921)
  • Chamisso: Petro Schlemihl (1922)

Traktaĵoj pri Esperanto[redakti | redakti fonton]

  • La lastaj tagoj de l'Majstro (1921)
  • (1924) Esperanto und der Techniker. Die Bedeutung der Welthilfssprache Esperanto für den Techniker, ihr Wesen und ihre Ausbreitung seit dem Weltkriege, 2. Auflage, Berlin und Dresden: Esperanto-Verlag Ellersiek & Borel G. m. b. H.. 
  • Die Verhältniswörter des Esperanto (1923)
  • Internationale Sprachnormung in der Technik. Besonders in der Elektrotechnik. (1931 – enhavas ĉapitrojn pri Esperanto kaj ĝia uzeblo en terminologio)
  • Konturoj de la lingvonormigo en la tekniko (1936, tradukita de doktoro Emil Pfeffer)

Vortaroj[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Schremser-Seipelt, Ulrike (1990): Das Projekt „internationaler Terminologieschlussel“ von Eugen Wüster, paĝo 39. Wien: Universität, Geisteswissenschaftliche Fakultät

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]