Feromagneta substanco

El Vikipedio

Feromagnetoj estas substancoj, en kiuj je temperaturoj malpli altaj ol difinita kriza valoro (t.n. temperaturo de Curie) ekzistas ordigitaj magnetaj momantoj de atomoj kaj jonoj (en nemetalaj kristaloj) aŭ de komunaj elektronoj (en metaloj).

[redakti] Ecoj

• Feromagnetoj emas movi en pli fortan magnetan kampon.
• Valoro de magneta impresemeco por feromagnetoj estas pozitiva kaj pli granda ol unu.
• Je temperaturoj malpli grandaj ol temperaturo de Curie feromagnetoj havas spontanan magnetecon eĉ en manko de magneta kampo (komparu al diamagnetoj).

Ordiĝo de domajnoj en feromagneta substanco dum pligrandiĝo de magneta kampo

[redakti] Ekzemploj de feromagnetoj

El ĉiuj kemiaj elementoj feromagnetaj estas nur fero, kobalto kaj nikelo (3d-metaloj) kaj kelkaj raraj teroj: gadolinio, terbio, disprozio, holmio kaj erbio.

Tabelo 1. Feromagnetaj elementoj

Metaloj Tc (K) Js0 (Gs) Fe  1043   1735,2  Co  1403   1445   Ni   631   508,8  Gd  289   1980

Metaloj Tc (K) Js0 (Gs) Tb  223   2713  Dy  87   1991,8  Ho  20   3054,6  Er  19,6   1872,6

• J_s0 magnetigo de unuo de volumeno je absoluta nulo de temperaturo (t.n. spontana magnetigo).
• T_c valoro de temperaturo de Curie por tiu materialo.

Alojoj, kiuj konsistas aŭ enhavas tiujn elementojn ankaŭ ofte estas feromagnetaj. Ankaŭ ekzistas feromagnetaj alojoj de elementoj, kiuj per si mem estas neferomagnetaj. Ekzemplo de tiuj estas alojoj de kromo kaj mangano kun aliaj metaloj (t.n. alojoj de Heusler):

• Cu₂MnAl, Cu₂MnIn, Cu₂MnSn,
• Ni₂MnAl, Ni₂MnIn, Ni₂MnSn, Ni₂MnSb
• Co₂MnAl, Co₂MnSi, Co₂MnGa, Co₂MnGe
• Pd₂MnAl, Pd₂MnIn, Pd₂MnSn, Pd₂MnSb

Krome, feromagnetajn ecojn havas kelkaj aliaj ekzotikaj alojoj kiel ZrZn₂ и Zr_xM_1-xZn₂ (kie М estas Ti, Y, Nb aŭ Hf), Au₄V, Sc₃In kaj kelkaj alojoj de aktinoidoj (ekz. UH₃).

Tabelo 2. Feromagnetaj alojoj

Alojo	Tc (K)	Alojo	Tc (K)
Fe3AI	743	TbN	43
Ni3Mn	773	DyN	26
FePd3	705	EuO	77
MnPt3	350	MnB	578
CrPt3	580	ZrZn2	35
ZnCMn3	353	Au4V	42–43
AlCMn3	275	Sc3ln	5–6

[redakti] Vidu ankaŭ

• Diamagnetismo