Korea alfabeto
El Vikipedio
(Alidirektita el Hangul)
| Korea nomo | |
|---|---|
 |
|
| hangeŭlo | 한글 |
| McCune-Reischauer | Han'gŭl |
| Esperanta transskribo | Hangeŭlo |
La korea alfabeto, (koree hangeul), estas uzata por skribi la korean lingvon, ekde la mendita de la reĝo Seĵong je 1443.
Malsimile al aliaj alfabetoj, la koreaj literoj kuniĝas en kvadrataj ĉeloj laŭ silabo ; ĉi tio donas al ĝi aspekton iom simila al la ideograma skribo de la ĉina lingvo, kies vort-literoj estas foje uzataj kune kun la korea alfabeta sistemo. La formo de ĉiu "litero" priskribas la fonemon laŭ tiama lingva teorio, simile al ŝava alfabeto. Do, oni povas rigardi ĝin kiel silabaro, alfabeto, aŭ eĉ sublitera sistemo.
En tuta la Koreio ĉiujare (9-a de oktobro en la sudo, 15-a de januaro en la nordo) estas festata Tago de Hangul, kiu omaĝas kreon de la skribsistemo, tiel bone taŭga por la korea lingvo.
| Bazaj literoj | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Konsonoj | Vokaloj | ||||||||
| Jamo | Nom | Rom. | Pron. | API | Jamo | Nom | Rom. | Pron. | API |
| ㄱ | 기역 (giyeok) | g/k | gu/k | [k-]/[-k̚] | ㅏ | 아 (a) | a | a | [-a-] |
| ㄴ | 니은 (nieun) | n | n | [n-]/[-n] | ㅑ | 야 (ya) | ya | ya | [-ja-] |
| ㄷ | 디귿 (digeut) | d/t | d/t | [d-]/[-t̚] | ㅓ | 어 (eo) | eo | o (o ouvert) | [-ʌ-] |
| ㄹ | 리을 (rieul) | r antaŭvokale, l antaŭkonsone aŭ vortfine. | r/l | [ɾ-]/[-ʎ] | ㅕ | 여 (yeo) | yeo | yo (o ouvert) | [-jʌ-] |
| ㅁ | 미음 (mieum) | m | m | [m-]/[-m] | ㅗ | 오 (o) | o | ô | [-o-] |
| ㅂ | 비읍 (bieup) | b/p | b/p | [b-]/[-p̚] | ㅛ | 요 (yo) | yo | yô | [-jo-] |
| ㅅ | 시옷 (siot) | s/t | s/t | [s-]/[-t̚] | ㅜ | 우 (u) | u | ou | [-u-] |
| ㅇ | 이응 (ieung) | ng | ng | [-ŋ] | ㅠ | 유 (yu) | yu | you | [-ju-] |
| ㅈ | 지읒 (jieut) | j/t | dj/t | [tɕ-]/[-t̚] | ㅡ | 으 (eu) | eu | eu | [-ɯ-] |
| ㅊ | 치읓 (chieut) | ch/t | tch/t | [tɕʰ-]/[-t̚] | ㅣ | 이 (i) | i | i | [-i-] |
| ㅋ | 키읔 (kieuk) | k | kh | [kʰ-]/[-k̚] | |||||
| ㅌ | 티읕 (tieut) | t | th | [tʰ-]/[-t̚] | |||||
| ㅍ | 피읖 (pieup) | p | ph | [pʰ-]/[-p̚] | |||||
| ㅎ | 히읗 (hieut) | h/t | h/t | [x-]/[-t̚] | |||||
| Kompozitaj literoj | |||||||||
| Duoblaj konsonoj | Kompozitaj vokaloj | ||||||||
| Jamo | Nom | Rom. | Pron. | API | Jamo | Nom | Rom. | Pron. | API |
| ㄲ | 쌍기역 (ssanggiyeok) | kk | k appuyé | [kʼ-]/[-k̚] | ㅐ | 애 (ae) | ae | è | [-ɛ-] |
| ㄸ | 쌍디귿 (ssangdigeut) | tt | t appuyé | [tʼ-]/[-t̚] | ㅒ | 얘 (yae) | yae | yè | [-jɛ-] |
| ㅃ | 쌍비읍 (ssangbieup) | pp | p appuyé | [pʼ-]/[-p̚] | ㅔ | 에 (e) | e | é | [-e-] |
| ㅆ | 쌍시옷 (ssangsiot) | ss | s appuyé | [sʼ-]/[-t̚] | ㅖ | 예 (ye) | ye | yé | [-je-] |
| ㅉ | 쌍지읒 (ssangjieut) | jj | tch appuyé | [tɕʼ-]/[-t̚] | ㅘ | 와 (wa) | wa | wa | [-wa-] |
| Konsonaroj | ㅙ | 왜 (wae) | wae | wè | [-wɛ-] | ||||
| Jamo | Nom | Rom. | Pron. | API | ㅚ | 외 (oe) | oe | wi | [-wi-] |
| ㄳ | 기역 시옷 (giyeok siot) | ks | x | [-k̚]/[-ks-] | ㅝ | 워 (weo) | weo | wo (o ouvert) | [-wʌ-] |
| ㄵ | 니은 지읒 (nieun jieut) | nj | ndj | [-n]/[-ntɕ-] | ㅞ | 웨 (we) | we | wé | [-we-] |
| ㄶ | 니은 히읗 (nieun hieut) | nh | nh | [-n]/[-nx-] | ㅟ | 위 (wi) | wi | wi | [-wi-] |
| ㄺ | 리을 기억 (rieul giyeok) | lg | lg | [-ʎ]/[-ʎg-] | ㅢ | 의 (ui) | eui | euil | [-ɰi-] |
| ㄻ | 리을 미음 (rieul mieum) | lm | lm | [-ʎ]/[-ʎm-] | |||||
| ㄼ | 리을 비읍 (rieul bieup) | lb | lb | [-ʎ]/[-ʎb-] | |||||
| ㄽ | 리을 시옷 (rieul siot) | ls | ls | [-ʎ]/[-ʎs-] | |||||
| ㄾ | 리을 티읕 (rieul tieut) | lt | lt | [-ʎ]/[-ʎtʰ-] | |||||
| ㄿ | 리을 피읖 (rieul pieup) | lp | lph | [-ʎ]/[-ʎpʰ-] | |||||
| ㅀ | 리을 히읗 (rieul hieut) | lh | lh | [-ʎ]/[-ʎx-] | |||||
| ㅄ | 비읍 시옷 (bieup siot) | bs | ps | [-p̚]/[-ps-] | |||||
[redaktu] Ekstera ligilo
[redaktu] Vidu ankaŭ jenon
