Hejmkolombo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Hejmkolombo
Homing pigeon.jpg
Biologia klasado
Regno: Animaloj Animalia
Filumo: Ĥorduloj Chordata
Klaso: Birda klaso Aves
Ordo: Kolomboformaj Columbiformes
Familio: Kolombedoj Columbidae
Genro: Columba (genro) Columba
Specio: Hejmkolombo 'Columba livia domestica '
Binoma nomo / Trinoma nomo / ktp.
Columba livia domestica

Johann Friedrich Gmelin 1789

Kolombejo ĉe ĝardenoj Nymans, West Sussex, Anglio

La Hejmkolombo (Columba livia domestica) estas ĉu subspecio ĉu individuaj birdoj devenaj el la specio Rokkolombo, kiu estis enhejmita el kelkaj miloj da jaroj. Nune ili loĝas malferme en multaj urboj.

Kolomboj tre utilege kontribuis al la homaro, ĉefe kaze de milito, kiam la revena kapableco de kolomboj utilis por sendi mesaĝojn. Tiel nomataj militokolomboj alportis gravegajn mesaĝojn kaj multaj ricevis honorpremiojn pro siaj servoj. Medalordenoj kiel la Croix de guerre, atribuita al Cher Ami, kaj la Medalo Dickin atribuita al G.I. Joe, estis donataj al kolomboj pro siaj servoj. Tamen ankoraŭ multaj homoj konsideras kolombojn kiel plago.

Reproduktado[redakti | redakti fonton]

La Hejmkolombo reproduktiĝas laŭ similametodo kiel la sovaĝa Rokkolombo. Ĝenerale homoj selektas bredontajn partnerojn. Kropolakto produktita de gepatroj povas eventuale esti anstataŭita artefaritaj anstataŭaĵoj.

Leterkolomboj[redakti | redakti fonton]

Trejnitaj hejmkolomboj kapablas reveni hejmen el loko kie ili neniam antaŭe estis malproksime eĉ 1,000 km for. Specifa bredaĵo, nomita leterkolombo estis bredita per selekta bredado por sendi mesaĝojn kaj la membroj de tiu variaĵo de kolombo estas ankoraŭ uzataj ĉe kolombokonkurenco.

La eksterordinaraj kapablecoj por flugveturado estas foje eksplikitaj per teorio, ke kolomboj povas esti en kontakto kun la magneta kampo de la Tero (kion pristudas la geomagnetiko) per delikataj histoj de siaj kapoj. Plej surpriziga estas ke kolomboj ne estas migrantaj birdoj.

Aliaj celoj de kolombobredado[redakti | redakti fonton]

La Hejmkolombo estas bredata ankaŭ kiel fontoresurso por viando. Kolomboj sufiĉe kreskiĝas ĝis ia grando ankoraŭ en la nesto antaŭ elnestiĝi kaj ekflugi kaj tiam (kiam ili estas nomataj kolombidoj) ili estas ŝatataj kiel manĝaĵo. Por tia komercia viandoprodukto oni bredis specialan grandan blankan kolombon, nomita "Reĝokolombo," kiu estis atingita per selektiga bredado.

Bredistoj disvolvigis multajn ekzotecajn formojn de kolomboj. Inter tiuj formoj estas la portokolomboj, raso de kolombo kun multe da brido kaj unika, preskaŭ vertikala, starsinteno (bildoj). Estas multaj ornamecaj kolomboj, inkludante la rason "Duchess", kiu havas elstaran karakteron ĉar ties piedoj estas entute kovritaj de speco de ventumilo da plumoj. Ankaŭ la ventumilvostuloj estas tre ornamecaj per siaj ventumilformaj vostoplumoj.

Eksperimentado[redakti | redakti fonton]

La hejmkolombo estas komune ankaŭ uzata en laboratoria eksperimentado en biologio, medicino kaj kognoscienco.

Konoscienco[redakti | redakti fonton]

Oni trejnis kolomboj por diferencigi inter pentraĵoj de stiloj respektive kubismo kaj impresionismo ekzemple. En alia projekto, oni instruis kolombojn por esti pli efektivaj ol homoj por trovi viktimojn de vrakiĝoj enmare. Eksperimentado per kolomboj estas tre disvastigata, ekzemple rilate perceptado de formoj kaj teksturoj, eksempla kaj prototipa memoro, konceptado bazita sur kategorioj kaj asocia kaj multaj pliaj.

Kontraŭleĝa mortigado de eventualaj predantoj[redakti | redakti fonton]

En Usono, kelkaj kolombobredistoj kontraŭleĝe ĉasas kaj mortigas akcipitrojn kaj falkojn por protekti siajn kolombojn[1]. En usonaj kolomboasocioj hobiuloj ofte kaj malferme rakontas siajn spertojn pri ĉasado de akcipitroj kaj falkoj. Oni supozas, ke preskaŭ 1,000 rabobirdojn oni mortigis en Oregono kaj Vasingtono, kaj el 1 ĝis 2 da miloj oni mortigas en suda Kalifornio ĉiujare. Junie de 2007, tri oregonanoj estis arestitaj pro deliktetoj rilate malpermeson de mortigo de rabobirdoj kaj same sep kalifornianoj kaj unu teksano.

Urbokolomboj[redakti | redakti fonton]

Urbokolomboj plej ofte montras tre ampleksan plumarvariadon.

Multaj hejmitaj birdoj forfuĝis aŭ estis liberigitaj laŭ la jaroj kaj iĝis sovaĝaj. Tuj montras tre ampleksan variadon de plumaro, kvankam nekredeble multaj aspektas kiel puraj Rokkolomboj. Malabundo de la pura sovaĝa specio estas kaŭzata enparte de interreproduktiĝo kun sovaĝaj birdoj. Inter hejmkolomboj aŭ urbokolomboj multaj perdis sian originan specikarakterojn (ĝenerala griza koloro, du flankaj malhelaj strioj, blanka pugo, nuanca kolo) kaj estas nur grizaj aŭ nigraj; multaj estas blankaj (kio utilis por kune kun imago de pureco en la blanka koloro esti simbolo de paco), sed tio devenas el la fakto, ke multaj birdospecioj, kiam estas enhejmigitaj, perdas siajn kolorojn kaj iĝas blankaj, kiel okazas kun anseroj, anasoj, kokoj kaj aliaj.

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Milstein, , "Fight pits pigeon, hawk lovers, The Oregonian, June 09, 2007. Kontrolita June 11, 2007.