Hopia lingvo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Hopia lingvo
Parolata en Usono
Regiono Nordorienta Arizono
Parolantoj ~5000
Lingvistika klasifiko

jut-azteka
norda jut-azteka lingvaro
hopia
Lingvaj kodoj
Lingvaj kodoj
  ISO 639-2 nai
  ISO 639-3 hop
v  d  r
Information icon.svg

La hopia lingvo estas jut-azteka lingvo parolata de la hopia popolo de nordorienta Arizono, Usono, kvankam hodiaŭ iuj hopioj estas unulingvaj anglalingvanoj.

La uzado de la lingvo laŭgrade malkreskis tra la daŭro de la 20-a jarcento. En 1990, oni taksis, ke pli ol 5 000 popolanoj povis paroli la Hopian denaske, almenaŭ 40 el ili unulingve.

Malgraŭ la fakto, ke relative malmultaj homoj povas paroli la Hopian, estas tre malverŝajne, ke ĝi frontos la danĝeron estingiĝi en la proksima estonteco, ĉar la uzado de lingvo nun rekreskas. Multaj hopiaj infanoj estas kreskigataj en la lingvo, multampleksa Hopia-Angla vortaro estas publikigita, kaj grupo nomita la Hopi Literacy Project (Hopia Projekto por Legivo) fokusis sian atenton sur akcelado de la lingvo.

Fonologio[redakti | redakti fonton]

Vokaloj

La Hopia havas ses vokalojn, skribitajn a, e, i, o, u, kaj ö. La unuaj kvin estas prononcita proksimume kiel la respektivaj Esperantaj vokaloj, dum la lasta estas proksimume la sama kiel en la Germana (en la IFA, ili estas respektive /ɑ/, /e/, /i/, /o/, /ɨ/, kaj /ø/). Ĉiuj ses vokaloj okazas en longa kaj mallonga formoj; longaj vokaloj estas indikitaj en skribado per skriba duobligo.

Konsonantoj

La konsonantoj de la Hopia estas


Labialo Dentalo Palatalo Retroflekso Palataligita
Velaro
Velaro Labialigita
Velaro
Uvularo Labialigita
Uvularo
Glotalo
Plozivo p t k q ʔ
Afrikato ʦ
Senvoĉa Frikativo s h
Voĉa Frikativo v ʐ
Nazalo m n ŋʲ ŋ ŋʷ
Alproksimanto l j w

(/β/, literumita per v, estas verŝajne kaj fonemo proprarajte, kaj ankaŭ intervokala alofono de /p/):

Metafiziko[redakti | redakti fonton]

Benjamen Lee Whorf, konata lingvisto, ekzempligis per la Hopia lingvo sian argumenton ke onian mondo-vidon afektas onia lingvo kaj inverse. Inter la plej ŝoke surprizaj pretendoj de Whorf estis tio, ke la Hopia havas “neniajn vortojn, gramatikajn formojn, konstruaĵojn aŭ esprimojn kiuj rekte signas kion ni nomas “tempo”.”[1] Tamen, aliaj lingvistoj kaj filozofoj skeptikas pri la argumento de Whorf, kaj liaj konstatoj pri la Hopia estas disputitaj aŭ malakceptitaj.[2]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Piednotoj[redakti | redakti fonton]

  1. Carroll, Johano B. (ed.)(1956). 'Language Thought and Reality: Selected Writings of Benjamin Lee Whorf. MIT Press, Boston, Massachusetts. (~Lingva Penso kaj Realo: Elektis Skribadoj de Benjamen Lee Whorf) ISBN 0262730065 9780262730068
  2. Setting the Record Straight About Native Languages: Language Complexity - (~Ĝustigante la registraĵon pri aŭtoĥtonaj lingvoj: Lingva komplekseco). Alirita la 2007-05-01 .

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

  • Hopi Dictionary Project (University of Arizona Bureau of Applied Research in Anthropology). Hopi Dictionary : Hopìikwa Lavàytutuveni: A Hopi-English Dictionary of the Third Mesa Dialect With an English-Hopi Finder List and a Sketch of Hopi Grammar, University of Arizona Press, 1998. ISBN 0-8165-1789-4

(~Projekto Hopia Vortaro)

  • Kennard, Eduardo A. kaj Albert Yava. Field Mouse Goes to War: Tusan Homichi Tuwvöta. Palmer Lake, Colorado: Filter Press, 1999. (~Kampo Muso Iras Militi)

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]