Kito

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Kito
hispane: Quito
urbo
Quito-Centro Historico noche.jpg
Historia centro de Kito nokte
Bandera de Quito.jpg
Flago
Coat of Arms of Quito.jpg
Blazono
Oficiala nomo: San Francisco de Quito
Lando Flago de Ekvadoro  Ekvadoro
Provinco Provinco Pichincha
Kantono Kantono Kito
Historia regiono Inkaa imperio
Montaro Andoj
Rivero Guayllabamba
Situo Kito
 - alteco 2 850 m s. m.
 - koordinatoj 00°15′00″S 78°35′00″W  /  0.25°S, 78.583333°U / -0.25; -78.583333 (Kito)
Areo 324,0 km² (32 400 ha)
 - de metropolo 4 204,0 km² (420 400 ha)
Loĝantaro 1 397 698 (2001)
 - de metropolo 1 842 201
Denseco 4 313,88 loĝ./km²
 - de metropolo 438 loĝ./km²
Orogenenezo
montariĝo
Pichincha
Parko Parko Arbolito
Fondo 6-a de decembro 1534
 - fondinto Sebastián de Belalcázar
Horzono EKT (UTC-5)
Poŝtkodo EC1701 (nova formato)
P01 (antikva formato)
Telefona antaŭkodo (0)2
Loko de Monda heredaĵo de UNESCO
Nomo Historia centro de Kito
Tipo de heredaĵo kultura heredaĵo
Jaro 1978 (#2)
Regiono Latina Ameriko
Kriterioj ii, iv
Situo enkadre de Ekvadoro
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Ekvadoro
Situo enkadre de Sud-Ameriko
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Sud-Ameriko
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Quito
Retpaĝo: www.quito.gov.ec
Panoramo de Kito
Avenuo en Kito
Baziliko de Kito
Katedralo de Kito
Preĝejo en Kito

Kito (hispane: Quito) estas universitata urbo kaj ĉefurbo de Ekvadoro, en la provinco de Pichincha (piĈINĉa). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 1,6 milionojn da loĝantoj. Ĝia nomo signifas 'centro (Qui) de la mondo (To)' en la keĉua lingvo. UNESKO antaŭfoje nomis Kiton kiel Monda Kulturheredaĵo dum 1979 pro ĝia kolonia arĥitekturo.

Situo[redakti | redakti fonton]

Kito troviĝas en montaro Andoj en valo de rivero. De la nordo suden, la urbo kovras distancon de 20 kilometroj ĉe alteco de 2 850 metroj, sur la flanko de la vulkano Pichincha (piĈINĉa). La ekvatoro troviĝas je 35 km.

Plaza de San Francisco, Kito Centro histórico
Kito Centro histórico

Historio[redakti | redakti fonton]

Kito fondiĝis proksimume en 1000. La fondintoj estis nomadoj. En la 16-a jarcento inkaoj akiris la setlejon. En 1533 hispanoj alvenis, sekve la inkaoj bruldetruis Kiton. Post unu jaro la hispanoj refondis la urbon, kies nomo estis Santiago de Quito. Oficiale ĝi urbiĝis en 1541, kiel „Muy Noble y Muy Leal ciudad de San Francisco de Quito”. En 1660 kaj ankaŭ en 1999 vulkana polvo kovris la urbon. En 1797 kaj en 1987 tertremoj okazis. En 1849 ĝi iĝis ĉefepiskopejo. En 1809 tie komenciĝis la sendependa movado, kiu plenumis en 1822. Ĝis 1830 Kito apartenis al Kolombio, poste oni proklamis sendependecon de Ekvadoro, kies ĉefurbo estis Kito. Longe ofte okazis politikaj bataloj, ribeloj.

Vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]

Trafiko[redakti | redakti fonton]

En Kito aŭtobusoj kaj trolebusoj liveras la pasaĝerojn. La urbo havas internacian flughavenon Mariscal Sucre (marisKAL SUKre).

Klimato[redakti | redakti fonton]

En Kito la averaĝa jara temperaturo estas 21 °C. Nur 2 sezonoj estas: pluva kaj seka.

Ĝemelurboj[redakti | redakti fonton]

Parko Arbolito en Kito
Magnify-clip.png
Parko Arbolito en Kito

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]