Kristalsistemo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Kristalsistemo ebligas klasifikan skemon pri kristalaj solidaĵoj. Oni klasifikas en kristalografio la priskribendajn kristalojn tridimensie helpe de la kristala strukturo.

La kristala strukturo estas mezurata en koordinata sistemo, en kiu oni komparas la kristalojn. Oni uzas por la pli simplaj kalkuloj kaj prezentoj ne ĉiam la kartezian koordinatan sistemon, sed unu adaptitan al la kristalo. La angulo kaj la bazunuoj de la aksoj estas variitaj. La orientiĝo de la kristalo sekvas surbaze de la randoj kaj ties etendiĝo (longorilato).

La kristala sistemo trovas uzeblecon ĉefe en mineralogio, solidstata kemio kaj solidstata fiziko.

Ekzistas laŭ aŭtoritatoj 6-8 diversaj kristalaj strukturoj, kiujn oni povas dividi plu je 32 kristalklasoj:

  • triklina kristalsistemo: havas tri ajnajn laterojn, kiuj ne estas interorbitaj; ĝi havas nek spegulan simetrion, nek rotacian akson, nek saman angulon, nek samlongan lateron.
  • monoklina kristalsistemo: rilata al kristalformo kun du interortaj lateroj; ĝi havas du 90°-angulojn kaj nenian samlongan lateron.
  • Ortoromba, romba kristalsistemo: ĝi havas tri 90°-angulojn (pro tio orto), kaj nenian samlongan lateron.
  • heksagona kristalsistemo: ĝi havas du samlongajn laterojn en sama ebeno kun 120°-angulo, la tria latero staras vertikale al tio.
  • kuba kristalsistemo: ĝi havas la plej altan simetrion, kun tri samlongaj lateroj kaj 90°-anguloj.

Tabelo de la kristalklasoj:

kristalsistemo kristalklaso Schönfliess Hermann / Mauguin
triklina triklin-pediala C1 1\
triklin-pinakoidala Ci \bar{1}
monoklina monoklin-sfenoida C2 2\
monoklin-domata Cs m\
monoklin-prizmata C2h 2/m\
romba rombo-disfenoida D2 222\
rombo-piramida C2v mm2\
rombo-dipiramida D2h 2/m\ 2/m\ 2/m
tetragona tetragono-piramida C4 4\
tetragono- disfenoida S4 \bar{4}
tetragono- dipiramida C4h 4/m\
tetragono-trapezoedra D4 422\
ditetragono-poramida C4v 4mm\
tetragono-skalenoedra D2d \bar{4}2m\ \bar{4}m2
ditetragono-dipiramida D4h 4/m\ 2/m\ 2/m
trigona trigono-piramida C3 3\
romboedra C3i \bar{3}
trigono-trapezoedra D3 32\ 321\ 312\
ditrigono-piramida C3v 3m\  3m1\ 31m\
ditrigono-skalenoedra D3d \bar{3} 2/m\bar{3} 2/m 1\bar{3} 1 2/m
Heksagona heksagono-piramida C6 6\
trigono-dipiramida C3h \bar{6}
heksagono - dipiramida C6h 6/m\
heksagono-trapezoedra D6 622\
diheksagono-piramida C6v 6mm\
ditrigono-dipiramida D3h \bar{6}m2\bar{6}2m
diheksagono-dipiramida D6h 6/m\ 2/m\ 2/m\
kuba tetraedropentagondodekaedra T 23\
disdodekaedra Th 2/m\ \bar{1}
pentagonikositetraedra O 432\
heksakistetraedra Td \bar{4}3m
heksakisoktaedra Oh 4/m\ \bar{3}\ 2/m


Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

  • J.P. Baïlon, J.M. Dorlot (2000). Des matériaux (Materialoj) (france) p. 2-444, Metodoj por karakterizado de materialoj, aparte p. 74 pri la sep kristalaj strukturoj;versio : 3-a eldono.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]