Luksemburgo (lando)
El Vikipedio
 |
Ĉi tiu artikolo temas pri la ŝtato Luksemburgo. Por aliaj signifoj vidu la paĝon Luksemburgo. |
| Grousherzogdem Lezebuurg Grand-Duche de Luxembourg Großherzogtum Luxemburg Grandduklando Luksemburgo |
|
 |
 |
| Nacia himno: Ons Hémécht (Nia hejmregiono) | |
| Nacia devizo: Mir wëlle bleiwe wat mir sinn (Ni volas resti kio ni estas) | |
 |
|
| Bazaj informoj | |
|---|---|
| Ĉefurbo | Luksemburgo (76 mil) |
| Ĉefa(j) lingvo(j) | luksemburga, franca, germana |
| Plej ofta(j) religio(j) | katolikoj |
| Areo % de akvo |
2586 km² -% |
| Loĝantaro | 459.000, la 1 januaro 2006 |
| Loĝdenso | 183/km²
|
| Horzono | UTC+1 (en somero +2) |
| Interreta domajno | .lu |
| Landokodo | LU |
| Telefona kodo | 352 |
| Politiko | |
| Politika sistemo | Parlamenta konstitucia monarkio |
| Ŝtatestro | grandduko Henriko de Luksemburgo |
| Ĉefministro | Jean-Claude Juncker |
| Nacia tago | 23-a de junio |
| Sendependiĝo | en 1890 |
| Ekonomio | |
| Valuto | Eŭro (EUR)
|
Luksemburgo estas lando en okcidenta Eŭropo, inter Francio, Belgio kaj Germanio. Ĝi estas la sola sendependa grandduklando en la tuta mondo.
 |
 |
 |
Ĉar ankaŭ la ĉefurbo nomiĝas "Luksemburgo", kelkaj preferas nomi la landon "Luksemburgio" en Esperanto. Tamen tiu aldona "i" ekzistas en neniu nacilingva versio de la landnomo, kaj "i" ankaŭ ne estas oficiala Esperanta sufikso. La loĝantoj de la lando nomiĝas "luksemburganoj" aŭ "luksemburgianoj" depende de tio, kiun landnomon oni preferas.
Enhavo |
[redakti] Geografio
[redakti] Ĉefaj urboj
- Luksemburgo (82 mil),
- Esch-sur-Alzette (28 mil),
- Differdange (19 mil),
- Düdelingen (18 mil).
[redakti] Administra divido
3 provincoj kun 12 kantonoj.
[redakti] Historio
Ekde la jaro 963 Luksemburgo estis graflando, en 1354 ĝi iĝis duklando kaj en 1815 grandduklando sub Vilhelmo la 1-a. Sekve de la Traktato de Londono (1839) Luksemburgo estis dividita en du partoj. La franclingva okcidenta parto estis donacita al Belgio kaj tie iĝis la provinco Luksemburgo. La orienta luksemburglingva parto restis en "persona unio" kun Nederlando. Tiu ĉi ligo finiĝis en 1890, en la jaro kiam mortis Vilhelmo la 3-a, kiu ne havis virajn posteulojn.
De 1921 ĝi estas en ekonomia-dogana unio kun Belgio.
Luksemburgo estis uzurpita de Germanio dum la du mondmilitoj. En 1948 oni deprenis el la konstitucio la artikolon pri la neŭtraleco. En la sama jaro Luksemburgo aliĝis al Benelukso kaj la postan jaron al NATO. En 1957 la ŝtato estis unu el la ses fondintoj de Eŭropa Ekonomia Komunumo (la postaj Eŭropa Komunumo kaj Eŭropa Unio. En 1999 ĝi aliĝia al la Eŭrozono.
[redakti] Loĝantaro
459 mil (1 januaro 2006), inter ili 75,1% luksemburganoj, 6,3% italoj.
- Eksporto: fero, ŝtalo, tekstilindustria produktaĵo, kemiaĵoj, plasto.
- Pokapa Malneta enlanda produkto: 41.210 $.
- Monunuo: eŭro EUR ( = 100 cendoj)
- Organizaĵoj: UN (1945), EU
[redakti] Esperanto en Luksemburgo
Vidu Esperanto-movado
[redakti] Vidu ankaŭ
Aŭstrio • 
Belgio • 
Britio • 
Bulgario • 
Ĉeĥio • 
Danio • 
Estonio • 
Finnlando • 
Francio • 
Germanio • 
Grekio
Hispanio • 
Hungario • 
Irlando • 
Italio • 
Kipro • 
Latvio • 
Litovio • Luksemburgo • 
Malto • 
Nederlando
Portugalio • 
Pollando • 
Rumanio • 
Slovakio • 
Slovenio • 
Svedio
Iamaj aliĝontoj: 
Kroatio • 
Respubliko Makedonio • 
Turkio
| Ŝtatoj en Eŭropo |  |
|---|---|
| Albanio | Andoro | Aŭstrio | Belorusio | Belgio | Bosnio kaj Hercegovino | Bulgario | Ĉeĥio | Danio | Estonio | Finnlando | Francio | Germanio | Grekio | Hispanio | Hungario | Irlando | Islando | Italio | Kazaĥio | Kroatio | Latvio | Liĥtenŝtejno | Litovio | Luksemburgo | Malto | Moldavio | Monako | Montenegro | Nederlando | Norvegio | Pollando | Portugalio | Respubliko Makedonio | Rumanio | Rusio | San-Marino | Serbio | Slovakio | Slovenio | Svedio | Svislando | Turkio | Unuiĝinta Reĝlando (Britio) | Ukrainio | Vatikanurbo | |
| Dependaj teritorioj: Ferooj | Ĝibraltaro | |
