Nerdlingena Rieso

La rieso-akcidento (ankaŭ rieso-trafo) estas meteorittrafo, kio okazis antaŭ ĉ. 15 megajaroj en la hodiaŭa Sudgermanio. Ankaŭ hodiaŭ montras la Nerdlingena Rieso, alfrapa kratero kun ĉ. 24-kilometra diametro, la kolosan energion, kiu estis liberigita per tiu okazaĵo. Samtempe kun la Rieso estiĝis supozeble la Ŝtonhejma Baseno kaj supozeble ankaŭ kelkaj etaj krateroj sur la Frankonia Ĵuraso kaj en la regiono de la Ŝvaba Maro.

Satelitfoto de la Nerdlingena Rieso (grando rondstrukturo dekstre) kaj de la Ŝtonhejma Baseno (maldekstre sube).

Sinsekvaj fazoj de la rieso-trafo

La Nerdlingena Rieso estas unu el la plej bone esploritaj trafkrateroj de la mondo.

Meteoro

Dum nur malmultaj sekundoj trapasis la asteroido kun diametro de proksimume 1.500 metroj kaj kun la rapideco de 20 kilometroj po sekundo (72.000 km/h) la teratmosferon.

Surtrafo

Kunpremado

Elĵetaĵo

Kraterkresko

Hodiaŭa situacio

Energio kaj grandeco de la meteorito

Nuklearmila testo
„Storax Sedan“ en la jaro 1962

Pluaj krateroj

Ŝtonhejma baseno

Ŝtonhejma baseno (maldekstre antaŭe) kaj la Nerdlingena Rieso (en la malantaŭo

Proksimume 40 kilometrojn sudokcidente de la Nerdlingena Rieso estas la Ŝtonhejma baseno, plua surtrafejo, kiu ankaŭ ekestis antaŭ proksimume 15 milionoj da jaroj, do evidente samtempe kun la Rieso. Ke la du najbaraj krateroj sendepende de aliaj ĉ. dum la sama tempo estiĝis, estas malverŝajne.

Literaturo

Rieso-trafo

• J. Baier: Zur Herkunft und Bedeutung der Ries-Auswurfprodukte für den Impakt-Mechanismus. - Jber. Mitt. oberrhein. geol. Ver., N. F. 91, 9-29, 2009.
• J. Baier: Die Auswurfprodukte des Ries-Impakts, Deutschland, in Documenta Naturae, Vol. 162, München, 2007. ISBN 978-3-86544-162-1
• J. Baier: Zur Herkunft der Suevit-Grundmasse des Ries-Impakt Kraters, in Documenta Naturae, Vol. 172, München, 2008. ISBN 978-3-86544-172-0
• E. M. Shoemaker, E. C. T. Chao: New evidence for the impact origin of the Ries basin, Bavaria, Germany. en: Journal of Geophysical research. An international quarterly. American Geophysical Union. Washington DC 66.1961. Ŝablono:ISSN
• J. Pohl, H. Gall: Bau und Entstehung des Ries-Kraters. en: Geologica Bavarica. Landesamt, München 76.1977 (Bezugsquelle) Ŝablono:ISSN
• D. Stöffler, R. Ostertag: The Ries impact crater. in: Fortschritte der Mineralogie. Beiheft. Schweizerbart, Stuttgart 61.1983. Ŝablono:ISSN
• R. Hüttner, H. Schmidt-Kaler: Die Geologische Karte des Rieses 1 : 50 000. Erläuterungen zu Erdgeschichte, Bau und Entstehung des Kraters sowie zu den Impaktgesteinen. en: Geologica Bavarica. Landesamt, München 104.1999. (Bezugsquelle) Ŝablono:ISSN
• D. Stöffler, N. A. Artemieva, E. Pierazzo: Modeling the Ries-Steinheim impact event and the formation of the moldavite strewn field. in: Meteoritics and Planetary Science. journal of the Meteoritical Society, Amherst MA 37.2002, S.1893-1907. Ŝablono:ISSN
• K. Lemcke: Geologische Vorgänge in den Alpen ab Obereozän im Spiegel vor allem der deutschen Molasse. in: Geologische Rundschau. Springer, Berlin-Heidelberg 73.1984, 1, S.386. Ŝablono:ISSN
• G. S. Collins, H. J. Melosh, R. A. Marcus: Earth Impact Effects Program. A Web-based computer program for calculating the regional environmental consequences of a meteoroid impact on Earth. in: Meteoritics & Planetary Science. journal of the Meteoritical Society, Amherst MA 40.2005, 6, S.817–840. (pdf) Ŝablono:ISSN
• E. C. T. Chao, R. Hüttner, H. Schmidt-Kaler: Aufschlüsse im Ries-Meteoriten-Krater. Beschreibung, Fotodokumentation und Interpretation. Bayerisches Geologisches Landesamt, München 1992 (4. Aufl.).
• J. Kavasch: Meteoritenkrater Ries - Ein geologischer Führer. Verlag Auer, Donauwörth 1992 (10.Aufl.). ISBN 3-403-00663-6

Pliaj krateroj

• E. P. J. Heizmann, W. Reiff: Der Steinheimer Meteorkrater. Verlag Dr. Friedrich Pfeil, München 2002. ISBN 3-89937-008-2
• C. R. Mattmüller: Ries und Steinheimer Becken. Ferdinand Enke Verlag, Stuttgart 1994. ISBN 3-432-25991-3
• H. Illies: Nördlinger Ries, Steinheimer Becken, Pfahldorfer Becken und die Moldavite. in: Oberrheinische geologische Abhandlungen. Schweizerbart, Stuttgart 18.1969. Ŝablono:ISSN
• D. Storzer, W. Gentner, R. Steinbunn: Stopfenheimer Kuppel, Ries Kessel, and Steinheim Basin. A triple cratering event. in: Earth and planetary Science letters. North-Holland Publishing, Amsterdam 13.1971,1, S.76-68. Ŝablono:ISSN
• E. Rutte: Neue Ries-äquivalente Krater mit Brekzien-Ejekta in der südlichen Frankenalb, Süddeutschland. en: Geoforum. journal of physical, human and regional geosciences. Elsevier Science, London 7.1971, S.84-92. Ŝablono:ISSN
• H. Schmidt-Kaler: „Stopfenheimer Kuppel“ keine Impaktstruktur! in: Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie. Monatshefte. Schweizerbart, Stuttgart 2.1974, S.127-132. Ŝablono:ISSN
• R. Hüttner, W. Reiff: Keine Anhäufung von Astroblemen auf der Fränkischen Alb. in: Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie. Monatshefte. Schweizerbart, Stuttgart 1977, S.415-422. Ŝablono:ISSN
• F. Hofmann: Horizonte fremdartiger Auswürflinge und Versuch Ihrer Deutung als Impaktphänomen. en: Eclogae Geologicae Helvetiae. Birkhäuser, Basel 66.1973,1, S.83-100. Ŝablono:ISSN
• F. Hofmann: Spuren eines Meteoriteneinschlags in der Molasse der Ostschweiz und deren Beziehung zum Riesereignis. en: Bulletin der Vereinigung schweizerischer Petroleum-Geologen und -Ingenieure. Riehen-Basel 44.1978, 107, S.17-27. Ŝablono:ISSN
• J. Classen: Der umstrittene Meteoritenkrater Wipfelsfurt im Donautal. in: Veröffentlichungen der Sternwarte Pulsnitz. Pulsnitz 15.1979. Ŝablono:ISSN

Hipotezo de RUTTE

• E. Rutte: Alemonit - der Suevit-äquivalente Impactgesteinstyp der Südlichen Frankenalb. in: Die Naturwissenschaften. J. Springer, Berlin 59.1972, S.214-216. Ŝablono:ISSN
• E. Rutte: Neue Befunde zu Astroblemen und Alemoniten in der Schweifregion des Rieskometen. in: Oberrheinische geologische Abhandlungen. Schweizerbart, Stuttgart 23.1974, S.66-105. Ŝablono:ISSN
• E. Rutte: Land der neuen Steine - Meteoriteneinschläge in Mittel- und Ostbayern. Universitätsverlag, Regensburg 2003, ISBN 3-930480-77-8
• M. Appel, J. Garges: Neue Beweise für die Theorie der meteoritischen Abkunft des Tettenwanger Eisenerzes. en: Zeitung der deutschen geologischen Gesellschaft. Wilhelm Hertz, Berlin 142.1991, 1, S.29-35. Ŝablono:ISSN
• W.-D. Grimm: Das obermiozäne Quarzkonglomerat in Ostniederbayern ist kein Astroblem. in: Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie. Monatshefte. Schweizerbart, Stuttgart 1977, S.373-384. Ŝablono:ISSN
• P. Horn, D. Storzer: Kritik an der Arbeit von Appel & Garges (1991): „Neue Beweise für die Theorie der meteoritischen Abkunft des Tettenwanger Eisenerzes“. in Zeitung der deutschen geologischen Gesellschaft. Wilhelm Hertz, Berlin 143.1992, 1, S.159-163. Ŝablono:ISSN

Eksteraj ligiloj

• Stadien der Kraterbildung (Institut für Planetologie, Münster)
• Zentrum für Rieskrater- und Impaktforschung Nördlingen (ZERIN)
• Rieskrater-Museum Nördlingen
• Meteorkratermuseum Steinheim
• Earth Impact Effects Program