Oksikoko amerika

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
Oksikoko
Vaccinium macrocarpon
Vaccinium macrocarpon
Biologia klasado
Regno: Plantoj Plantae
Divizio: Angiospermoj Magnoliophyta
Klaso: Dukotiledonuloj Magnoliopsida
Ordo: Erikaloj Ericales
Familio: Erikacoj Ericaceae
Genro: Vakcinio Vaccinium
Specio: V. oxycoccus
Vaccinium macrocarpon
Aiton 1789
Aliaj Vikimediaj projektoj
v  d  r
Information icon.svg

La oksikoko amerika (Vaccinium macrocarpon) grandfrukta vakciniogrubero −laŭ la platdiĉa: Kraanbeere (kraan= gruo) aŭ la angla: Cranberry (cran= gruo). La planto estas tapiŝema arbusto, kun fajnaj branĉoj, kreskanta oriente de Norda Ameriko.

Ĝi estas specio de genro vakcinio (Vaccinium) el la familio Erikacoj (Ericaceae). La popolara nomo grubero venas de la filamentoj de la floro, kiuj formas grusimilan bekon. [1]

Vakcinioj hejmiĝas en Eŭropo, Azio kaj Nordameriko. La amerika specio Vaccinium macrocarpon estas pli robusta ol la orinara vakcinio Vaccinium oxycoccus.[2]

La grubero estas kultivata en Usono, precipe en Nov-Anglio grandskale . Tie la beroj estas estas manĝataj dum la Tago de rikolto. La grubero esta pli amara kaj acida ol la eŭrxopa vakcinio.

Priskibo[redakti | redakti fonton]

gruberoj

La planto esta ĉiamverda arbustoĤamefito, kiu disvastigas sin per fadenformaj kuŝantaj branĉoj. La kreskoformo esta kuŝanta - altenkreskanta, tio signifas ke la malnovaj partoj de la branĉoj kuŝas sur la grundo kaj ricevas radikojn la branĉpintoj staras vertikale. La branĉoj senfine kreskas (ĝis 1 m jare), kaj la malnovaj parto formortas post kelkaj jaroj kiam ili estas superkreskata de najbaraj plantoj aŭ de musko. Kampo kun gruberoj tial aspektas kiel razeno. Unuopaj plantoj ne estas videblaj.

La foliaj estas ledraj, ĉiamverdaj kaj 1 ĝis 2 cm longaj; oblongaj – ovformaj kun pintaj apeksoj. La floroj estas rozkoloraj-blankaj kun fote refalditaj petaloj. La frukto similas laŭ la grandeco al malgrandaj ĉerizoj. La maturaj fruktoj estas brilane ruĝaj. La beroj havas kvar aerkamerojn, per tio la bero estas pli malpeza ol akvo.

Disvastigo[redakti | redakti fonton]

La natura hejmejo de Vaccinium macrocarpon estas en pluvmarĉoj en orienta Nordameriko. La disvastigoregiono etendiĝas de Nov-Brunsviko kaj Novlando en Kanadoa kaj dude ĝis Norda Karolino, Tenesio kaj Virginio.

Vaccinium macrocarpon haejmiĝis kiel novplanto en pluraj marĉoj de Germanio kaj la nederlanda insuloj Terschelling kaj Vlieland [3]

Rikolto[redakti | redakti fonton]

rikolto de gruberoj en Nov-Ĵerzejo

La beroj esta multe pli malpezaj ol akvo. Por rikolti la berojn oni inundas la kampojn. La beroj drivas sur la akvosurfaco, kie oni povas kolekti ilin facile. En Eŭropo Latvio estas la lando kun la plj granda proktkapacito de gruberoj.[4] La sendifektajkaj maturaj fruktoj estas vandataj freŝe. El tromaturaj fruktoj estas farataj zu kompotonsukon. La sap estas esenca inredienco de Cosmopolitan-koktelo.

Medicina Signifo[redakti | redakti fonton]

lapozitiva efiko sur la inflamo de al uretro estas ankorŭ pridisputata


Kultivaroj[redakti | redakti fonton]

EStas konataj ĉ. 130 kultivaroj de la grubeeero, pate kun malhelruĝaj gsis nigrajberoj. Sed komerce plej kultvataj kultivaroj nur estas12.. La plej gravaj estas Ben Lear, Early Black, Howes, McFarlin kaj Searles.[5]

Malsanoj[redakti | redakti fonton]

La folioj de lla grubero povasesti atakataj de la fungo Exobasidium perenne.[6]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Bitte, was sind eigentlich Cranberrys? In: Welt Online.
  2. Britannica, 2004
  3. online atlas of the British and Irish flora.
  4. Mintauts Abolins, Rudite Sausserde, Marta Liepniece, Dace Sterne: Cranberry and blueberry production in Lavia. In: Agronomijas Vestis, 12, 2009, S. 7–13.
  5. Artbeschreibung, In: uga.edu. (engl.)
  6. Nancy L. Nickerson: A previously unreported disease of cranberries caused by Exobasidium perenne sp. nov. In: Canadian Journal of Plant Pathology, 6, Nr. 3, 1984, S. 218–220.

Literaturo[redakti | redakti fonton]

  • Karl Stoll, Ulrich Gremminger: Besondere Obstarten. Vom Reichtum seltener, südländischer und wildwachsender Früchte. Eugen-Ulmer-Verlag, Stuttgart 1986, ISBN 3-8001-6186-9.

Retligoj[redakti | redakti fonton]


Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]