Opioido

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Opioido estas psikoaktiva kemiaĵo kiu funkcias per ligado al opioidaj receptoroj, kiuj troviĝas ĉefe en la centra kaj periferia nerva sistemo kaj la gastrintesto. La receptoroj en tiuj organosistemoj mediacias kaj la utilaj efikoj kaj la kromefikoj de opioidoj.

Opioidoj estas inter la plej malnovaj konataj medikamentoj de la mondo; la terapia uzo de la opiopapavo datas de antaŭ registrita antaŭhistorio. La sendolorigaj (dolorpilolo-) efikoj de opioidoj ŝuldiĝas al malkreskinta percepto de doloro, malkreskinta reago al doloro samkiel pliigita dolorotoleremo. La kromefikoj de opioidoj inkludas trankviligon, spirmalfunkcion, mallakson, kaj fortan senton de eŭforio. Opioidoj povas kaŭzi tusosubpremadon, kiu povas esti ambaŭ indiko por opioida dono aŭ neintencita kromefiko. Opioid-dependeco povas formiĝi kun daŭranta dono, kondukante al retirosindromo kun subita sinteno. Opioidoj estas konataj por sia kapablo produkti senton de eŭforio, instigante iujn por distre uzi opioidojn.

Kvankam la esprimo opiaĵo ofte estas uzita kiel sinonimo por opioidoj, la esprimo opiaĵo estas konvene limigita al la naturaj alkaloidoj trovitaj en la rezino de la opiopapavo (Papavo somniferum). En kelkaj difinoj, la semi-sintezaj substancoj kiuj estas rekte derivitaj de la opiopapavo estas konsideritaj kiel opiaĵoj ankaŭ, dum en aliaj klasifiksistemoj tiuj substancoj estas simple prisignitaj kiel semi-sintezaj opioidoj.

Medicinaj uzoj[redakti | redakti fonton]

Doloro[redakti | redakti fonton]

Opioidoj estis longe uzitaj por trakti akutan doloron (kiel ekzemple postoperacia doloro). Ili ankaŭ estis trovitaj valoregaj en paliativaj zorgoj mildigi la gravan, kronikan, invalidigantan doloron de mortaj kondiĉoj kiel ekzemple kancero, kaj degeneraj kondiĉoj kiel ekzemple reŭmatoida artrito. Tamen, opioidoj devus esti uzitaj singarde en kronika ne-kancera doloro (vidi malsupre). Altaj dozoj ne estas nepre postulataj por kontroli la doloron de progresintan aŭ fin-enscenigi malsanon. Toleremo (fizika reago kiu igas la korpon malpli respondema al sendolorigaj kaj aliaj efikoj de opiaĵoj) povas okazi. Postuloj povas ebenigi for dum multaj monatoj en tempo, depende de severeco de doloro, kiu varias. Tio estas malgraŭ la fakto ke opioid'oj havas potencialon por toleremo, kio esence signifas en multaj kazoj opioid'oj havas sukcesa longdaŭra prizorgostrategio por tiuj kronika kancerodoloro. En la lastaj jaroj okazis pliigita uzo de opioid'oj en la administrado de ne-maligna kronika doloro. Tiu praktiko nun kondukis al nova kaj kreskanta problemo kun dependeco kaj misuzo de opioid'oj.

Opidoidoj en la korpo[redakti | redakti fonton]

Opidoidoj en la korpo

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]