Ordinara sonko

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
Ordinara sonko
Sonchus arvensis susai bgiu.jpg
Biologia klasado
Regno: Plantoj Plantae
Divizio: Angiospermoj Magnoliophyta
Klaso: Dukotiledonoj Magnoliopsida
Subklaso: Asteredoj Asteridae
(senranga ordo) Campanulidae
Ordo: Asteraloj Asterales
Familio: Asteracoj Asteraceae
Genro: Sonko Sonchus
Sonchus oleraceus
L. 1753
Aliaj Vikimediaj projektoj
v  d  r
Information icon.svg

La ordinara sonko (Sonchus oleraceus) estas sonko el la familio de asteracoj. Ĝi estas kuracplanto indiĝena en Azio kaj Eŭropo, kiu estas nutriga manĝaĵo por homoj kaj por la plimulto de la brutaro.

Nutrigaj kvalitoj[redakti | redakti fonton]

Ĝi ankaŭ estis atribuita sanigan forton, similan al tiu de taraksako kaj amara cikorio [1]. La folioj estas kutime la partoj kiuj homoj manĝas, kaj ili estas utilaj kiel salatolegomoj, aŭ kuiritaj kiel spinaco. Brogado aŭ bolado forigas amaran guston. Nutraĵo-analizo rivelas 30 – 40 mg el C-vitamino per 100g, 1,2% da proteino, 0,3% da graso, 2,4% da karbonhidrato.

Folia sek-peza analizo montras ke 100g ( varieme laŭ kreskadaj cirkonstancoj ) entenas : 45g da karbonhidrato, 28g da proteino, 22g da cindro, 5,9g da fibro, 4,5g da graso; en ĉio, ĝi disponigas 265 kaloriojn.

Mineraloj
Kalcio : 1 500 mg
Fosforo : 500 mg
Fero : 45,6 mg
Magnezio : 0 mg
Natrio : 0 mg
Kalio : 0 mg
Zinko : 0 mg;
Vitaminoj
A: 35 mg
Tiamino ( B1): 1,5 mg
Riboflavino ( B kun nombro): 5 mg
Niacino : 5 mg
B6: 0 mg
C: 60 mg

Kultivado[redakti | redakti fonton]

Verda salato kun karoto, kukumo, cepo, folioj de ordinara sonko kaj tomatotranĉaĵoj.

Tiu palearktisa planto estas konsiderita kiel invadan specion en multaj mondopartoj, kie ĝi estas trovita plejofte en perturbitaj areoj [2][3]. Ĝi disvastiĝas per semo kiu estas venteakve transportita, kaj povas ofte esti kontrolata per falĉado ĉar ĝi ne rekreskas ekde radikopartoj [3]. Tiu estas unu el la specioj uzitaj en ĉina kuirarto kiel kŭcài ( 苦 菜; laŭvorte : amara legomo )[4].

Botanikaj karakterizoj[redakti | redakti fonton]

La floroj estas duseksaj, kaj komunaj polenigantoj inkludas abelojnmuŝojn. La folioj estas sentigaj kun du pintaj oreletoj.

La specio preferas plenan sunon kaj ĝi ŝatas nitratoriĉaj grundoj.

Saniga valoro[redakti | redakti fonton]

Ordinara sonko havas gamon da medikamentaj uzoj. Partoj de la planto estas diversmaniere uzitaj por stimuli menstruan fluon, ŝanĝi hepatofunkcion, stimuli diurezon, ekhalti fekadon, kaj kontraŭbatali kanceron, verukojn, inflamon kaj febron.

Kontraŭbatalo[redakti | redakti fonton]

Klopodoj de trudherboforigo per uzo de herbicidoj, neglektante aliajn metodojn, eble kondukis al proliferado de tiu specio en kelkaj medioj [5].

Referencoj[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]