Orgelbüchlein

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Titolpaĝo de Orgelbüchlein

La Orgelbüchlein (eo: Orgenlibreto) de Johann Sebastian Bach estas kolekto de ĥoralligitaj orgenpecoj (ĥoralpreludoj), kiujn li komponis precipe dum sia oficperiodo de la jaroj 1712 ĝis 1717 en Vajmaro (BWV 599–644).

La unuopajn aranĝaĵojn de la kolekto interligas alta arta postulo kaj la ideo de uzebleco kaj en la diservo kaj en la instrumenta kaj kompozicia instruado. Karakterizaj por la ĥoralkomponaĵoj de Bach de Orgelbüchlein estas laŭ Christoph Wolff[1]: „Densa motiva strukturo kaj kontrapunkta rafineco (ĝis strikta kanono) lige kun aŭdaca kaj esprimpova muzika lingvo same kiel subtila muzika-teologia tekstinterpretado. Ĉiu aranĝaĵo atingas proporcian ekvilibron per tio, ke manualaj kaj pedalaj voĉoj elegante interligas al perfekta orgenpartituro.“

Ekesto[redakti | redakti fonton]

Bach konceptus la naŭdekpaĝan libron verŝajne komence de sia vajmara periodo, do jam ĉ. 1708, kaj enskribis jam ĉiujn titolojn de la 146 planitaj ĥoraloj. Per tio li ne nur difinis, kiujn ĥoralojn li volis en ĝi enkopii aŭ novkomponi, sed ankaŭ, ĉu ili havos po unu aŭ du paĝojn po ses linioj. La sinsekvo de la aranĝaĵoj estas, kiel kutime en kantaroj ĝis nuntempe, tiu de la liturgia jaro. Ĉirkaŭ la duono de la enskribaĵoj estas netoskribaĵoj, do kopioj de jam ekzistaj verkoj.

La unuan parton, ekde Kristnasko ĝis Pasko, li plenigis preskaŭ komplete, poste iom post iom aperis pli kaj pli grandaj malplenaĵoj – evidente la ja tre ambicia projekto iom post iom paŝis en la fonon, tiel ke li post 1726 aldonis ankoraŭ nur unu kompletan aranĝaĵon. Per tio Orgelbüchlein ampleksas nun „46 realigitaj[n] ĥoralpreludoj[n]“, kiel nekonata skribanto aldonis al la titolo de Bach.

Bach aldonis la titolon nur ĉ. 1720; ĝi tekstas:

Orgel = Büchlein
Worinne einem anfahenden Organisten
Anleitung gegeben wird, auff allerhand
Arth einen Choral durchzuführen, an-
bey auch sich im Pedal studio zu habi-
litiren, indem in solchen darinne
befindlichen Choralen das Pedal
gantz obligat tractiret wird.
Orgen = Libreto
En kiu al komenca orgenisto
Instruado estas donata, per variaj
Manieroj realigi ĥoralon, kro-
me ankaŭ je la studado de pedalludo habi-
liti, ĉar en tiuj en ĝi
troviĝantaj ĥoraloj la pedalaro
tute devige estas traktata.

En 1739, dumtempe de la ekesto de tria parto de Clavierübung, ĉi tiuj aranĝaĵoj evidente estis jam tro historiaj por denove reekpreni ilin; La ĥoralkompnaĵoj de Bach el la pli posta tempo plejparte ankaŭ havas konsiderinde pli grandan amplekson.

Superrigardo pri la unuopaj ĥoraloj (die Einzelsätze)[redakti | redakti fonton]

Manskriba numero BWV Titolo de la ĥoralo Taktspeco Tonalo Rimarko
1 BWV 599 Nun komm der Heiden Heiland c a-minoro
2 BWV 600 Gott durch deine Güte 3/2 F-maĵoro
3 BWV 601 Herr Christ, der ein'ge Gottes Sohn c A-maĵoro
4 BWV 602 Lob sei dem allmächtigen Gott c F-maĵoro
5 BWV 603 Puer natus in Bethlehem 3/2 g-minoro
6 BWV 604 Gelobet seist du, Jesu Christ c C-maĵoro
7 BWV 605 Der Tag, der ist so freudenreich c G-maĵoro
8 BWV 606 Vom Himmel hoch, da komm ich her c D-maxjoro
9 BWV 607 Vom Himmel kam der Engel Schar 3/2 g-minoro
10 BWV 608 In dulci jubilo 3/2 A-maĵoro
11 BWV 609 Lobt Gott, ihr Christen, allzugleich c G-maĵoro
12 BWV 610 Jesu, meine Freude c c-minoro
BWV 753 Jesu, meine Freude c d-minoro (Fragmento)
13 BWV 611 Christum wir sollen loben schon c d-minoro
14 BWV 612 Wir Christenleut' c g-minoro
15 BWV 613 Helft mir, Gottes Güte preisen c b-minoro
16 BWV 614 Das alte Jahr vergangen ist c a-minoro
17 BWV 615 In dir ist Freude 3/2 G-maĵoro
18 BWV 616 Mit Fried' und Freud' fahr' ich dahin c d-minoro
19 BWV 617 Herr Gott, nun schleuß den Himmel auf c 24/16 a-minoro
20 BWV 618 O Lamm Gottes, unschuldig c F-maĵoro
21 BWV 619 Christe, du Lamm Gottes 3/2 F-maĵoro
22 BWV 620 Christus, der uns selig macht c a-minoro
23 BWV 621 Da Jesus an dem Kreuze stund c e-frigia
24 BWV 622 O Mensch, bewein dein Sünde groß c Es-maĵoro
25 BWV 623 Wir danken dir, Herr Jesu Christ 3/4 G-maĵoro
26 BWV 624 Hilf Gott, daß mir's gelinge c g-minoro
27 BWV 625 Christ lag in Todesbanden c d-doria
28 BWV 626 Jesus Christus unser Heiland 12/8 a-minoro
29 BWV 627 Christ ist erstanden c – c – c d-doria (3 versoj)
30 BWV 628 Erstanden ist der heil'ge Christ 3/2 D-maĵoro
31 BWV 629 Erschienen ist der herrlich Tag 3/2 d-doria
32 BWV 630 Heut triumphieret Gottes Sohn 3/2 d-minoro
33 BWV 631 Komm, Gott Schöpfer, heiliger Geist c 12/8 G-lidia (pli posta versio: BWV 667)
34 BWV 632 Herr Jesu Christ, dich zu uns wend! c F-maĵoro
35 BWV 633 Liebster Jesu, wir sind hier c A-maĵoro
BWV 634 Liebster Jesu, wir sind hier c A-maĵoro (Variaĵo al BWV 633)
36 BWV 635 Dies sind die heil'gen zehn Gebot' ¢ g-minoro
37 BWV 636 Vater unser im Himmelreich c a-minoro
38 BWV 637 Durch Adams Fall ist ganz verderbt c d-minoro
39 BWV 638 Es ist das Heil uns kommen her c D-maĵoro
40 BWV 639 Ich ruf' zu dir, Herr Jesu Christ c f-minoro
41 BWV 640 In dich hab' ich gehoffet, Herr c e-minoro
42 BWV 641 Wenn wir in höchsten Nöten sein c G-maĵoro (Pli posta versio: BWV 668)
43 BWV 642 Wer nur den lieben Gott läßt walten c a-minoro
44 BWV 643 Alle Menschen müssen sterben c G-maĵoro
45 BWV 644 Ach wie nichtig, ach wie flüchtig c g-minoro

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Christoph Wolff: Johann Sebastian Bach, 2. Auflage 2007. S. Fischer, Frankfurt am Main, ISBN 978-3-596-16739-5

Literaturo[redakti | redakti fonton]

  • Russell Stinson: Bach: The Orgelbüchlein. New York, Oxford: Oxford University Press 1999. ISBN 978-0-19-386214-2
  • Peter Williams: Johann Sebastian Bachs Orgelwerke. Band 2: Choralbearbeitungen. Mainz u.a.: Schott 1998. ISBN 978-3-7957-1854-1
  • Sven Hiemke: Johann Sebastian Bach – Orgelbüchlein. Kassel 2007. ISBN 978-3-7618-1734-6

Eldonoj[redakti | redakti fonton]

Orgelbüchlein ekzists kiel jenaj notaj eldonaĵoj:

  • Griepenkerl/Roitzsch, Bd. 5
  • Lohmann, Bd. 7
  • NBA, Bd. 1
  • Hg. Heinz-Harald Löhlein, BVK, 31999 (Documenta Musicologica, Reihe II, Bd. 11): Faksimile des Autographs
  • Hg. Ulrich Leisinger. Wiener Urtext Edition

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

WP-TranslationProject TwoFlags.svg Ĉi tiu paĝo estis redaktita tiel ke ĝi entenas tutan aŭ partan tradukon de « Orgelbüchlein » el la germana Vikipedio. Rigardu la historion de la originala paĝo por vidi ties aŭtoroliston. (Ĉi tiu noto koncernas la revizion 2868642 kaj sekvajn de ĉi tiu paĝo.)