Rato

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
Rato
Troveblo de fosilioj: Frua Plejstoceno - Nun
Nigra rato Rattus rattus
Nigra rato Rattus rattus
Biologia klasado
Regno: Bestoj Animalia
Filumo: Ĥorduloj Chordata
Klaso: Mamuloj Mammalia
Ordo: Ronĝuloj Rodentia
Superfamilio: Musoidoj Muroidea
Familio: Musedoj Muridae*
Subfamilio: Musenoj Murinae
Genro: Rato Rattus
Fischer de Waldheim, 1803

50 specioj; vidu tekston
*En pluraj musedaj subfamilioj estas bestoj populare nomataj ratoj.

Aliaj Vikimediaj projektoj
v  d  r
Information icon.svg

Rato (genro Rattus) - mamulo parenca al muso, sed pli granda (malofte pli ol 500 gramoj) kun longa vosto. Ĝi estas ronĝulo preskaŭ ĉionvora. Ratoj venis el Azio.

Ratoj apudvivas homojn, kaj atingis la preskaŭ tutan mondon sekvante ilin. En urboj ili vivas kutime en kanaloj kaj kloakoj. Ili estas ankaŭ bredataj kiel esplorbestoj kaj karesbestoj. Ratoj ja ĉerpas el homa nutraĵaro. La estimoj varias, sed probable inter unu kvinono kaj unu triono el la monda produktado estas manĝita, difektita aŭ detruita de ratoj kaj aliaj ronĝuloj.

rato kiel karesbesto sur ŝuldro de sia posendanto

Specioj[redakti | redakti fonton]

Specioj de ratoj:


Ilia hararo estas mallonga, kutime maldensa, rustbruna, malhelbruna, griza ĝis nigra. La plej konataj estas:

  • Nigra rato (Rattus rattus)
  • Norvega ratobruna rato (Rattus norvegicus), aperis en ĉiniaj herbejoj kaj dismigirs ĝis Eŭropo kaj, en 1775, Ameriko. Blankaj varioj estas la laborejaj ratoj de scienca esploro. Ankau estas karesratoj.
  • Kioreo (Rattus exulans), disvastiĝis el sudorienta Azio sur la Oceanian insularon.

Tradicie, oni klarigas Nigran Peston kiel kaŭzita de mikrobo Yersinia pestis, portata de ratopulo Xenopsilia cheopis, kiu infektis nigrajn ratojn en tiamaj eŭropaj urboj. Tamen, laŭ iuj modernaj proponoj, nek ratoj nek malsanigaj puloj dismigrus sufiĉe rapide. Modernaj sovaĝaj ratoj povas malofte porti leptospirozon kaj aliajn plurspeciajn malsanojn. Sovaĝaj ratoj en bona medio estas tipe sanaj kaj fortikaj. Urbaj sovaĝaj ratoj povas suferi malbonan nutradon kaj parazitojn sed ne multe malsanigas homojn.

Proverbo[redakti | redakti fonton]

Ekzistas pluraj proverboj pri rato en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili[1]:

  • Citaĵo
    « Kontentigi la katon kaj kune la raton. »
  • Citaĵo
    « Ne venas rato mem al kato. »
  • Citaĵo
    « Renkontiĝis la kato kun sentima rato. »

Referencoj[redakti | redakti fonton]

Portalo pri Biologio Rilataj artikoloj troviĝas en Portalo pri Biologio
Portalo pri Zoologio Rilataj artikoloj troviĝas en Portalo pri Zoologio