Romantikismo

Romantikismo (malpli ofte ankaŭ romantismo) estis arta, literatura kaj intelekta movado precipe en la unua duono de la 19-a jarcento en Eŭropo. Ĝi havis siajn originojn en la dua duono de la 18-a jarcento, kaj fortiĝis kiel reago al la Industria Revolucio. Parte la romantikismo estis ribelo kontraŭ aristokrataj sociaj kaj politikaj normoj de la klerismo kaj reago kontraŭ la scienca raciigo de naturo. Ĝi enkorpiĝis plej forte en la vidaj artoj, muziko, kaj literaturo, sed havis gravan efikon ankaŭ al historiografio, eduko kaj naturhistorio.

Distanciĝante de la klasikismo la romantikistoj volas liberiĝi el ties malvastaj reguloj, el la regado de intelekto kaj sobreco. La romantikismon karakterizas strebado al sento kaj fantazio. El tiuj du fontoj la romantikistoj ĉerpas inspiron. Koloron, pitoreskon, eĉ terurecon, svagajn kaj nekontentigeblajn sopirojn ili taksas pli valoraj ol enkapsuligon de nobla klareco kaj reguleco, drastigon kaj esprimivon pli ol moderecon.

Caspar David Friedrich, Promenanto antaŭ la maro de nebulo (1818)

Ĝia ĝermoj kaj praformoj estis en Germanio la skolo Sturm und Drang, en Anglio la poetoj William Wordsworth kaj Colerige, en Francio la kulto de la sentemo lanĉita de Jean-Jacques Rousseau kaj Bernardin de Saint-Pierre. Kiel patron de la franca romantikismo oni konsideras François René de Chateaubriand.

Ĉe multaj ĝi manifestiĝis kiel eterna ribelo de la junuloj kontraŭ la "maljunaj barbuloj".

Ŝatataj temoj de Romantikismo [redakti]

Morto
Individua neordinara fato
Mal du Siècle
Religio (ekzemple François-René de Chautebriand: Le Génie du Christianisme, poemoj de Alphonse de Lamartine.
Perdo de religia fido (ekzemple ĉe Alfred de Vigny, Alfred de Musset)
Vanteco de ĉio (ekzemple ĉe la fama kaj ofte imitita rolulo de Chateaubriand: René)
Nekuracebla misestosento
Sopiro al malfinio
Amo al naturo
Mezepoko kaj ties imitado (pri ĉi lasta punkto vidu en Historio de arkitekturo)
Politika konservatismo
Revolucia romantikismo
Influoj kaj logado (en aliaj landoj!) el Anglio kaj Germanio. (ekzemple S-ino de Staël De l'Allemagne.)
Naciismo

Verkistoj [redakti]

Laŭalfabeta listo de verkistoj konsiderataj kiel reprezentantoj de Romantikismo:

Romantikismo en Muziko [redakti]

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Romantisma muziko.

En la muziko, la romantika skolo komenciĝis per Franz Schubert kaj liaj samtempuloj (kelkaj volas inkluzivi ankaŭ la finan periodon de Ludwig van Beethoven) kaj daŭris pli longe ol en la aliaj artoj, sur la eŭropa kontinento ĝis la komenca periodo de Arnold Schönberg, en norda Eŭropo ĝis kaj inkluzive Hugo Alfvén kaj Jean Sibelius.