Samseksa edz(in)eco

El Vikipedio
(Alidirektita el Samseksa edziĝo)
Saltu al: navigado, serĉo
Samseksaj partnerecoj tutmonde

  • ██ Sen sciigoj

  • Permesataj:

  • ██ Samseksa edz(in)eco
  • ██ Registrita partnereco
  • ██ Agnosko de eksterlandaj samseksaj edz(in)ecoj
  • ██ Neniu registrado

  • Malpermesataj:

  • ██ Malaltaj punoj
  • ██ Altaj punoj
  • ██ Dumviva malliberigo
  • ██ Mortpuno


Samseksa edz(in)eco estas laŭleĝa civila ligo de du personoj de sama sekso, jure egala al geedzeco - la sola diverso inter ili estas sekso de (ge)edz(in)oj. Personoj kiu estas en samseksa edz(in)eco nomiĝas edzoj aŭ edzinoj.

La termino "samseksa edz(in)eco" ekzistas en juro de kelkaj ŝtatoj.

Enhavo

Jura situacio en diversaj ŝtatoj [redakti]

Ŝtatoj kie oni laŭleĝigis samseksan edz(in)econ: Nederlando (2001), Belgio (2003), Hispanio (2005), Kanado (2005), Sud-Afriko (2006), Norvegio (2009), Svedio (2009), Portugalio (2010), Islando (2010), Argentino (2010), Danio (2012), Urugvajo (2013), Nov-Zelando (2013), Francio (2013) Brazilo (2013) kaj la usonaj landoj Masaĉuseco (2004), Konektikuto (2008), Iovao (2009) kaj Vermonto (2009) kaj Nov-Hampŝiro (2010) kaj ankaŭ Meksikurbo. Aldone samseksa edz(in)eco de alia lando estas agnoskata en Israelo (2006), Francio (2008), aŭtonomio de Arubo (2007), Nederlandaj Antiloj (2007). Usonaj landoj Nov-Jorkio (2006) Nov-Meksiko (2007) kaj Rod-Insulo (2007) agnoskas tiujn edz(in)ecojn, faritajn en aliaj jur-sistemoj, sen ebleco samsekse edz(in)iĝi ene de la lando.

En aliaj ŝtatoj kie oni ne laŭleĝigis samseksan edz(in)econ, tiaj ligoj faritaj ekster landlimoj ekestas ne-formalajn partnerajn ligojn kun neniaj rajtoj, se ŝtato ne havas ĝustan leĝon.

Ekzistas ankoraŭ alia ebleco por preni civilan ligon per du personoj de sama sekso – registrita partnereco, kiu estas atingebla en pli multe da ŝtatoj.

En la 17-a de majo 1990 la Monda Organizaĵo pri Sano deklaris ke samseksemo ne estas malsano.

Opinioj de scienca socio [redakti]

Timosentoj pri sorto de civilizacio post laŭleĝigo samsaksajn edz(in)ecojn malsamopinias antropologiistoj ligintaj kun Usona Antropologa Asocio. En 2004 jaro ili publikigis la jenan deklaracion:

Citaĵo
« La rezultoj de antropologaj esploradoj pri hejmoj, parenceco-interrilatoj kaj familio, kiu estis faritaj en diversaj kulturoj dum pli ol unu jarcento, neniel protektas aserton, ke la civilizacio aŭ kapableco travivi de socio dependas de geedzeco, subtentanta escepte kiel aliseksema institucio. Antropologiaj studoj prefere subtenas la tezon ke larĝa gamo de malsamaj tipoj de familioj, inkluzivanta familioj bazitaj sur la interrilato inter personoj de la sama sekso, povas kontribui al la stabiligo kaj humanigo sociojn. »
— Usona Atropologa Asocio, 2004[1]

La opinion de antropologia asocio konsentas ankaŭ membroj de Usona Psikoanalitika Asocio, kiu substrekas la fakton, ke (ge)edz(in)eco estas fundamenta homa rajto kaj ĉiu, sendepende seksan orientiĝon rajtu ĝui ĝin:

Citaĵo
« Ĉar (ge)edz(in)eco estas fundamenta homa rajto kaj individua elekto de ĉia persono, ni agnoskas, ke ŝtato ne rajtas negative ingeri parojn de personoj de sama sekso, kiu decidis edz(in)iĝi kaj oferu al ili plenan egalecon de rajtoj kaj devoj per ebleco edz(in)iĝi. »
— Usona Psikoanalitika Asocio, 1997[2]

La pozitivan opinion pri samseksaj edz(in)ecoj havas ankaŭ Usona Psikiatrika Asocio:

Citaĵo
« Usona Psikiatrika Asocio subtenas enkondukon samseksaj edz(in)ecojn kun ĉiuj rajtoj, privilegioj kaj devoj, kiu ĝi donas kaj kontraŭas ajn restriktojn en atribuado la samajn rajtoj, privilegioj kaj devoj. »
— Usona Psikiatrika Asocio, 2005[3]

Usona Psikologia Asocio mem prenis la rolon de la lidero en batalo pri rajtoj de samseksemaj personoj, kontraŭante ajn juran diskriminacion de iliaj ligoj:

Citaĵo
« Usona Psikologia Asocio prenas sur si la rolon de la lidero en batalo kun ajna jura diskriminacio de ligoj de personoj de sama sekso. Samtempe, Asocio aktive instigas psikologistoj elimini ĉi-tiun diskriminacion en terapeŭtika praktiko, enketoj kaj edukado ("Ethical Principles," 2002, p. 1063). Asocio garantios sciencaj fontoj de informoj en socia debato rilata al seksa orientiĝo kaj samseksaj edz(in)ecoj.  »
— Usona Psikologia Asocio, 2004[4]

Brita Psikologia Asocio, partoprenante batalon pri egalrajteco, rimarkigas sciencajn enketojn kiu asertas manko de diferenco inter samseksemaj kaj aliseksemaj personoj, iliaj ligoj kaj kapableco eduki infanojn:

Citaĵo
« Psikologistoj ĝenerale koalicias kun personoj kiu batalas pri egalrajteco, ankaŭ en konteksto de (ge)edz(in)ecoj. Kvankam en pasinteco psikologio traktis samseksemon kiel patologio, hodiaŭ tuta eŭropa kaj usona psikologio prezentas samseksemon kiel la normo kaj aktive apogas rajtoj de gesamseksemuloj. (...) Dominas ĉi-tie du tipoj da argumentoj. Unua pri multo da enketoj kiu diras pri manko de diferenco ĉe infanoj edukaj per paroj de personoj de sama kaj malsama sekso kaj manko de diferenco en psika sano de ĝustaj samseksemuloj kaj aliseksemuloj kaj manko de diferenco en kvalito de ligoj samseksemaj kaj aliseksemaj. Dua argumento temas pri psikologaj enketoj kiu montras damaĝoj kaŭzintaj pro socia ekskludo kaj ligita kun tio sufero de gesamseksemuloj (kaj iliaj familoj) kiel signifo de tirano. »
— Brita Psikologia Asocio[5]

Similia, kiel pli alte prezentita, pozicio prezentas sociologistoj ligintaj en Usona Sociologa Asocio, kiu restrikto de defino de (ge)edz(in)eco al nure ligo de virino kaj viro nomas la celtaŭgan diskriminacion de samseksemuloj kaj la atako al socia bono:

Citaĵo
« 
  • Lige kun la fakto, ke la temo de interesiĝo de membroj de Usona Sociologa Asocio estas i.a. demandoj ligitaj kun biologa kaj socia sekso, sekseco, familio, eduko de infanoj, religio, kulturo kaj sociaj sistemoj de malegaleco kaj iliaj konsekvencoj,
  • lige kun la fakto, ke la celo de Asocio estas evoluo de sociologio kiel scienca disciplino kaj fako kiu servas al socia bono,
  • lige kun la fakto, ke leĝaj reguladoj definintaj (ge)edz(in)eco kiel ligo nure inter virino kaj viro, celtaŭge diskriminacias samseksemulojn kaj edukintaj per ili infanojn per rifuzo aliron al defendo, privilegioj kaj devoj donataj al geedzecoj,
  • lige kun la fakto, ke tiaj juraj solvoj estas motivantaj pro kontraŭsociaj antaŭjuĝoj, ne sciencaj enketoj,
  • lige kun la fakto, ke sociologaj enketoj senpaŭze demonstras, ke sistemoj de malegaleco detruas socian bonon,
  • ni konstatas kio okazas: Usona Sociologa Asocio rigore kontraŭas jurajn solvojn kiu reduktas difino de (ge)edz(in)eco al nure ligo de virino kaj viro. »
— Usona Sociologa Asocio, 26-a de marto 2004[6]

Kontraŭuloj [redakti]

Kontraŭuloj prezentas la kunedziĝon (aŭ pli kutime "geedziĝon") kiel necesan kontrakton inter viro kaj virino, pro malsimilecoj inter la du seksoj, sed nenecesa inter du personoj de la sama sekso. Multaj kontraŭuloj ankaŭ uzas religiajn kialojn.

Tamen, depost kiam la 29-an de novembro 1986 kiel unua eklezio en la mondo, la Remonstrantoj en sia kunveno en Rotterdam decidis tute principe akcepti geajn kaj gejajn rilatojn kiel samvalorajn en religia senco, ĉiam pli da eklezioj en diversaj landoj komencas transpreni tiun starpunkto.

Piednotoj [redakti]

  1. ↑ (en) Statement on Marriage and the Family from the American Anthropological Association
  2. ↑ (en) Position Paper on Gay Marriage
  3. ↑ (en) Support of Legal Recognition of Same-Sex Civil Marriage
  4. ↑ (en) Resoluti on Sexual Orientation and Marriage
  5. ↑ (en) [http://www.thepsychologist.org.uk/archive/archive_home.cfm?volumeID=18&editionID=123&ArticleID=867 Same-sex marriage and equality]
  6. ↑ (en) ASA Statement Against the Proposed Constitutional Amendment Prohibiting Same-Sex Marriage

Vidu ankaŭ [redakti]

Portal LGBT.svg Rilataj artikoloj troviĝas en
Portalo pri GLAT

Eksteraj ligiloj [redakti]

Elŝutita el "http://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Samseksa_edz(in)eco&oldid=5230166"