Sankt-Peterburgo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Sankt-Peterburgo
(Leningrado)
ruse: Санкт-Петербург
urbo
Peter & Paul fortress in SPB 03.jpg
Vido trans Neva al Petro-Paŭla Fortikaĵo.
Flag of Saint Petersburg Russia.svg
Coat of Arms of Saint Petersburg (2003).png
Oficiala nomo: Санкт-Петербург
Lando Flago de Rusio  Rusio
Federacio Federacia urbo
Konataj lokoj Ermitejo, Vintra Palaco
Rivero Neva
Situo Sankt-Peterburgo
 - koordinatoj 59°57′00″N 30°19′00″E  /  59.95°N, 30.316667°O / 59.95; 30.316667 (Sankt-Peterburgo)
Areo 1 439,0 km² (143 900 ha)
Loĝantaro 4 953 219 (2012)
Denseco 3 442,13 loĝ./km²
Estiĝo 1703
Guberniestro Georgij Poltavĉenko
Horzono MT (UTC+3)
 - somera tempo MST (UTC+4)
Poŝtkodo 190000-199406
Telefona antaŭkodo +7 812
Aŭtokodoj 78, 98, 178
Honorigo Urbo-Heroo
Situo de Sankt-Peterburgo enkadre de Rusio
ButtonRed.svg
Situo de Sankt-Peterburgo enkadre de Rusio
Urbaj partoj de Sankt-Peterburgo
Urbaj partoj de Sankt-Peterburgo
Situo de Sankt-Peterburgo enkadre de Eŭropo
ButtonRed.svg
Situo de Sankt-Peterburgo enkadre de Eŭropo
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Sankt-Peterburgo
Retpaĝo: gov.spb.ru
Monda heredaĵo de UNESKO

Sankt-Peterburgo (ruse: Санкт-Петербург, rusa prononco laŭ IFA [sankt pʲɪtʲɪrˈburk], esperante [sankt piterBURK]) aŭ simple Peterburgo, estas urbo kaj pli precize laŭ la federaciaj subjektoj federacia urbo situanta ĉe la Balta maro sur bordoj de rivero Neva kaj en la centro de la Finna golfo; ĝi estas la dua plej granda urbo de Rusio kaj la ĉefa havenurbo de la lando. Ĝi funkcias kiel ĉefurbo de Nordokcidenta federacia distrikto. Ĝi estas la plej norda inter la plej grandaj urboj de la mondo.

La urbo nomiĝas ankaŭ (en kelkaj esperantlingvaj fontoj) Petroburgo (Sankt-Petroburgo). Ĝi estis nomata Petrogrado de 1914 ĝis 1924, kaj Leningrado (urbo de Lenino) de 1924 ĝis 1991. En rusa literaturo, neformalaj dokumentoj, kaj diskursoj, la vorto "Sankt" (en rusa Санкт) estas kutime preterita, lasante nur "Petersburg" (en rusa Петербург). En pli neformala babilado rusoj povas eviti ankaŭ la finaĵon "burg" (en rusa бург), aludante al la urbo nur per "Piter" (en rusa Питер).

Sankt-Peterburgo estis fondita de la caro Petro la Granda la 27an de Majo 1703. Inter 1713–1728 kaj 1732–1918, Sankt-Peterburgo estis la imperia ĉefurbo de Rusio. En 1918, la centra registaro moviĝis el Sankt-Peterburgo (tiam nomita nur Petrogrado) reen al Moskvo.[1] Ĝi estas la 2a plej granda urbo el Rusio post Moskvo mem kun 5 milionoj da loĝantoj (2012) kaj la kvara plej loĝata federacia subjekto.

La urbo estas forta altirpunkto por turistoj el ĉiuj partoj de la mondo pro siaj imperiestraj palacoj (18-a-19-a jc.), multaj artmuzeoj, parkoj, teatroj ktp. Sankt-Peterburgo estas ofte priskribita kiel plej okcidentkultura urbo de Rusio, same kiel ties kultura ĉefurbo.[2] Ĝi estas la plej norda urbo en la mondo kun pli ol ĉirkaŭ unu miliono da loĝantoj.[3] La Historia Centro de Sankt-Peterburgo kaj ties rilataj grupoj de monumentoj konstituas Mondan heredaĵon de Unesko. Sankt-Peterburgo ankaŭ estas hejmo de la Muzeo Ermitejo, unu el plej grandaj artomuzeoj en la mondo.[4] En la urbo estas granda nombro de eksterlandaj konsulejoj, sidejoj de transnaciaj firmaoj, bankoj, kaj aliaj entreprenoj, negocoj kaj interesaj institucioj.

Historio[redakti | redakti fonton]

Petro la Unua

La urbo estis fondita en 1703 fare de la rusa imperiestro Petro la Granda, kiu volis translokigi ĉefurbon de sia imperio pli proksime al la novakirita areo de la Balta maro. Eŭropeema imperiestro volis per tio modernigi la tutan landon, forlasinte "aziecajn" tradiciojn en la malnova ĉefurbo, Moskvo. Petro la Granda nomis la novan urbon nederlandeSankt Pieter Burch — de kie ankaŭ la nuna nomo.

De 1712 ĝis 1918 Peterburgo estis ĉefurbo de Rusio.

Dum la Dua mondmilito la urbo eltenis severegan sieĝon fare de germanoj (de la 8-a de septembro 1941 ĝis la 27-a de januaro 1944), dum kiu mortis pli ol unu miliono da urbanoj. Vidu specialajn artikolojn: Sieĝo de Leningrado kaj Vojo de Vivo.

Vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]

Vintra Palaco, unu el la konstruaĵoj de Ermitejo, vide de la Palaca placo. 2006

Servoj[redakti | redakti fonton]

En la Sankt-Peterburga Ŝtata Universitato de Ekonomiko kaj Financoj en 2005 studis ĉ. 13 mil studentoj en 11 fakultatoj.

Transporto[redakti | redakti fonton]

En la urbo ekzistas kvinlinia sistemo de metroo.

Partneraj urboj[redakti | redakti fonton]

Sankt-Peterburgo havas partnerajn rilatojn kun la sekvaj urboj:

Krome la urbo havas amikajn rilatojn kun

Palaca placo nokte.

Esperanto en Sankt-Peterburgo[redakti | redakti fonton]

Famaj esperantistoj: Nikolaj Kazi-Girej (naskiĝis), Aleksandr Miĥajloviĉ Nedoŝivin, Nikolaj Afrikanoviĉ Borovko, Aleksandr Postnikov (pri kiu Mikaelo Bronŝtejn verkis romanon Dek tagoj de kapitano Postnikov), Grigorij Cejtin (lingvisto), Nelli Kublanova, Varvara Cvetkova.

En la urbo estas kelkaj Esperanto-societoj, inter ili:

Ensemblo "Blua Ponto" kaj kelkaj aliaj muzikistoj kaj muzik-grupoj artumas en la urbo.

Okazintaj esperantistaj renkontiĝoj:

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. McColl, R. W.: (2005) McColl, R. W.: Encyclopedia of world geography 1. N. Y.: Infobase Publishing, 633–634. ISBN 0-8160-5786-9. Alirdato: 9a de Februaro, 2011. 
  2. V. Morozov. The Discourses of Saint Petersburg and the Shaping of a Wider Europe, Copenhagen Peace Research Institute. 2002. Ciaonet.org
  3. Санкт-Петербург – самый крупный в мире северный город.
  4. Exploring St. Petersburg / The Hermitage (6a de Januaro, 1990). Alirita 25a de Januaro, 2010.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]