Seattle

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Seattle (Vaŝingtonio))
Saltu al: navigado, serĉo
Tiu ĉi artikolo pritraktas la urbon. Ekzistas aparta artikolo pri la indiana Ĉefo Seattle.


Seattle
angle: Seattle, Esperante: Seatlo
urbo
Seattle Ferry.jpg
Seattle
Oficiala nomo: Seattle
Kromnomoj: La smeralda urbo, Porgedo al Alasko
Ŝtato Flago de Usono  Usono
Federacia ŝtato Vaŝingtonio
Kantono Kantono King
Situo Seattle
 - alteco 54 m s. m.
 - koordinatoj 47°36′35″N 122°19′59″W  /  47.60972°N, 122.33306°U / 47.60972; -122.33306 (Seattle)
Plej alta punkto
 - alteco 158 m s. m.
Plej malalta punkto
 - alteco m s. m.
Areo 369,2 km² (36 920 ha)
 - de aglomeraĵo 21,202 km² (2 120 ha)
 - de lando 217,2 km² (21 720 ha)
 - de akvo 152 km² (15 200 ha)
Loĝantaro 608 660 (01.04.2010)
 - de aglomeraĵo 2 712 205
 - de metropolo 3 439 809
Denseco 1 648,59 loĝ./km²
 - de aglomeraĵo 127 922 loĝ./km²
Fondita 2-a de decembro 1869
Urbestro Michael McGinn
Horzono PTZ (UTC-8)
 - somera tempo PTZ (UTC-7)
Poŝtkodo 98101-98199
Telefona antaŭkodo 617 kaj 857
Situo de urbo en Usono
ButtonRed.svg
Situo de urbo en Usono
Situo enkadre de Okcidenta Usono
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Okcidenta Usono
Situo enkadre de Nord-Ameriko
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Nord-Ameriko
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Seattle, Washington
Retpaĝo: www.seattle.gov

Seattle ([si-AT-el], Esperante Seatlo - aŭskultu) estas havenurbo en la nordokcidenta angulo de Usono, en la ŝtato Vaŝingtonio, proksime de la kanada landlimo.

Nun la 24-a plej granda usona urbo, Seatlo prisetliĝis en 1851 (sub la nomo "New York Alki", t.e. "Estonta Novjorko" en ĉinuka piĝino) kaj ludis grandan rolon en la Alaska orimpetego en 1897. La nomo Seattle devenas de la Ĉefo Seattle, tribestro de la indianoj duwamish kaj suquamish, kiu iĝis fama pro sia t.n. Repliko, aŭ parolado.

Seatlo estas la plej multnombre loĝata urbo en nordokcidenta Usono, kaj la administra sidejo de Kantono King.

Kromnomata la Smeralda Urbo, Seatlo estas la sidejo de mondfamaj kompanioj kiel Boeing (nu, ekse; la sidejo antaŭ pluraj jaroj translokiĝis al Ĉikago), Starbucks, kaj Amazon.com. (Cetere, la sidejo de Microsoft estas en Redmond apud Seatlo.) Seatlo ankaŭ estas konata kiel hejmo de alternativa muziko. La plej rekonebla konstruaĵo de Seatlo estas la Space Needle (Kosma Kudrilo, aŭ Spacnadlo), konstruita pro la Internacia ekspozicio de 1962, Ekspozicio Jarcento 21. La profesiaj sportteamoj de Seatlo estas la Mariners (bazpilko), Seahawks (usona futbalo), Storm (korbopilko (ina)), kaj Sounders (asocia futbalo).

Historio[redakti | redakti fonton]

Prahistorio[redakti | redakti fonton]

Fondiĝo[redakti | redakti fonton]

En aprilo 1851, grupo de homoj nun nomata The Denny Party ekvojaĝis okcidenten el Ilinojso, celante la regionon tiam nomatan "Oregono".

Lignorikolta centro[redakti | redakti fonton]

Orimpetego, 1-a Mondmilito, Granda Depresio[redakti | redakti fonton]

Post 1945: aviadiloj kaj softvaro[redakti | redakti fonton]

MOK 1999 kaj Alimondismo[redakti | redakti fonton]

En decembro 1999, la tie okazanta kunveno de Monda Organizaĵo Komerca (M.O.K.) fiaskis pro kontraŭeco inter la "nordaj" kaj "sudaj" landoj kaj pro amasaj manifestacioj. En tiu okazo kelkaj alternativaj ĵurnalistoj fondis la tutteran movadon Indymedia; ankaŭ kelkaj aktivuloj, kiel ekzemple la franca José Bové, iĝis monde konataj. Oni ĝenerale taksas, ke tiuj eventoj (je la "mateniĝo" de la 21-a jarcento) markis la komencon de tutmonda ondo da manifestacioj, movadoj, luktoj kontraŭ la ĝis nun regantaj tendencoj ĉe kapitalismo kaj registaroj, kaj de alternativaj pripensoj, nun konataj sub la nomo Alimondismo. Tial tiu nomo iĝis de tiam ia simbolo.

Geografio[redakti | redakti fonton]

Topografio[redakti | redakti fonton]

Ĉirkaŭaj municipoj[redakti | redakti fonton]

Klimato[redakti | redakti fonton]

Kvartaloj[redakti | redakti fonton]

Urba pejzaĝo[redakti | redakti fonton]

Vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]

Kulturo[redakti | redakti fonton]

Kromnomoj[redakti | redakti fonton]

Teatraj artoj[redakti | redakti fonton]

Komunikiloj[redakti | redakti fonton]

Turismo[redakti | redakti fonton]

Sportoj[redakti | redakti fonton]

Subĉielaj aktivecoj[redakti | redakti fonton]

Esperanto en Seatlo[redakti | redakti fonton]

La plej frua Esperanto-grupo en la urbo ŝajne estis Seattle Philatelic Esperanto Society, kiu fondiĝis en 1905 kaj daŭris ĉ. 20 jarojn. En 2006 fondiĝis la ankoraŭ ekzistanta Seatla Esperanto-Societo, aŭ Societo Esperantista de Seattle; inter ĝiaj fondaj membroj estis William G. Adams kaj Richard H. Geoghegan. Poste aktivis en la Seatla Esperanto-movado interalie Wayne Jackson, Ferd Carlson, Sidney kaj Ruth Culbert, k.m.a.


Loĝantaro (2000): 563.374 (3,5 milionoj en la urba regiono).

Ekonomio[redakti | redakti fonton]

Demografio[redakti | redakti fonton]

Rubujo en Seattle kun surskribaĵoj en la angla, la ĉina, la vjetnama kaj la hispana.

Registaro kaj politiko[redakti | redakti fonton]

Edukado[redakti | redakti fonton]

Infrastrukturo[redakti | redakti fonton]

Sansistemoj[redakti | redakti fonton]

Transporto[redakti | redakti fonton]

Pieda alirebleco[redakti | redakti fonton]

Utilaj servoj[redakti | redakti fonton]

Partneraj urboj[redakti | redakti fonton]

La ĝemelurboj de Seatlo

Seatlo havas 21 ĝemelurbojn, aŭ partnerajn urbojn[1]: Jen la listo:

Pacfostoj[redakti | redakti fonton]

En 2007, okaze de la 18-a Ekumena Esperanto-Kongreso en Pelplino, Pollando, oni inaŭguris pacfoston (kun la teksto PACO REGU SUR LA TERO en pli ol dek lingvoj) donacitan de seatlaj esperantistoj en la esperantista "Parko de la Mondo", en Malborko, kiu situas proksime de partnerurbo de Seatlo, la urbo Gdinio en norda Pollando, en la regiono Pomerio. La inaŭguron faris esperantisto el Usono, prof. Georgo (Jerzy) Dobrzyński; tio okazis la 24-an de julio 2007 en ĉeesto de 240 esperantistoj el 20 landoj.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Citaĵoj[redakti | redakti fonton]

  1. Greetings from Seattle's Sister Cities Association and the Office of Intergovernmental Relations!

Plua legado[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Panoramo de Seatlo je krepusko
Magnify-clip.png
Panoramo de Seatlo je krepusko
Panorama vedo de sur Space Needle: preskaŭ 360-grada vido inkluzivanta (de maldesktre) Puĝetan Fjordon, Monteton Queen Anne, Lagon Unian, Monteton Kapitolan, la Seatlan urbomezon, Golfeton Elliott, kaj Okcidentan Seatlon.
Magnify-clip.png
Panorama vedo de sur Space Needle: preskaŭ 360-grada vido inkluzivanta (de maldesktre) Puĝetan Fjordon, Monteton Queen Anne, Lagon Unian, Monteton Kapitolan, la Seatlan urbomezon, Golfeton Elliott, kaj Okcidentan Seatlon.