Tahirih

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Tahirih
Tahirih
Naskiĝo 18141817
en Kazvin, Irano
Morto 16-27 de aŭgusto 1852
en Ilĥani, Irano
Portalo pri Homoj
v  d  r
Information icon.svg

Jináb-i-Ṭáhirih (arabe: طاهره "La Pura") aŭ Qurratu'l-'Ayn (arabe : قرة العين "Konsolo de la Okuloj") aŭ Zarrín-Táj estis titoloj de Fáṭimih Baraghání (n. 1817-18, m. 1852), kiu estis influa poetino kaj teologino de la Baba Kredo en Persio, (Irano Irán).

Kiel juna knabino ŝi estis edukita private de ŝia patro kaj montris sin kompetenta verkisto. Dum adoleskaĝo ŝi edziniĝis al la filo de sia onklo, kun kiu ŝi havis malfacilan rilaton. En la fruaj 1840-aj jaroj ŝi familiariĝis kun la instruoj de Shaykh Ahmad kaj komencis sekretan korespondadon kun lia posteulo Sayyid Kazim Rashti. Tahirih vojaĝis al la ŝijaisma sankta urbo Karbala por renkonti Kazim Rashti, sed li mortis kelkajn tagojn antaŭ ŝia alveno. En 1844 ĉirkaŭ 27 jaroj, ŝi konatiĝis kun la instruoj de Báb kaj akceptis liajn religiajn asertojn. Ŝi frue gajnis renomon kaj infamion pro ŝia fervora fido kaj "sentima devoteco". Poste ekzilita el Irano, Tahirih instruis ŝian fidon je preskaŭ ĉiumomente. La persa klerikaro malamis ŝin kaj strebis malliberigi ŝin por meti finon al ŝia misia laboro. Ŝi batalis kun sia familio laŭlonge de ŝia vivo, kiu volis ke ŝi revenu al la tradiciaj kredoj de la familio.

Tahirih estis probable pli memorita eksponante sin en kunveno dum la Konferenco de Badasht. La inaŭguro kaŭzis multan diskutadon kaj Báb enoficigis sian "La Pura" por montri sian subtenon al ŝi. Ŝi estis baldaŭ arestita kaj metita sub domaresto en Tehrano . Kelkajn jarojn poste, meze de 1852 ŝi estis ekzekutita sekrete pro ŝia kredo je babismo. Ekde ŝia morto baba kaj bahaa literaturo veneradis ŝin je la nivelo de martiro, priskribita kiel "la unua virino kiu estis martiro". Kiel elstara babano (ŝi estis la deksepa disĉiplo aŭ "Litero de la Vivanto" de Báb) ŝi estas alte estimata de bahaanoj kaj bajananoj kaj ofte menciita en bahaa literaturo kiel ekzemplo de kuraĝo en la batalo por la virinaj rajtoj. Ŝia naskiĝdato estas necerta ĉar la registrolibro estis detruitaj okaze de ŝia ekzekuto.

Bahaa Ortografio
Por klarigoj pri la transskribado de la nomoj arabaj kaj persaj per okcidentaj literoj, vidu la artikolon de Vikipedio titolitan:
« Bahaa Ortografio ».

Fruaj jaroj[redakti | redakti fonton]

Domo de Tahirih en Kazvin.

Tahirih naskiĝis kiel Fátimih Baraghání en Kazvin, Irano (proksime al Tehrano ), la plej aĝa el kvar filinoj de Mulla Muhammad Salih Baraghani, usulo mujtahid kiu estis memorata pro legado de la Korano, lia glorado de la tragedioj de Karbala, pro lia fervoro por plenumado de punoj kaj lia aktiva kontraŭstaro al la vintrinkado. Ŝia patrino devenis el persa nobela familio, kies frato estis la imamo de la Ŝaha Moskeo de Kazvin. Ŝia patrino, kiel Tahirih, kaj ĉiuj ŝiaj fratinoj studis en Salehijo, la salehija madraso kie ŝia patro estis establita en 1817, kiu inkludis virinan sekcion. La onklo de Tahirih, Mulla Muhammad-Taqi Baraghani, estis ankaŭ muhtahido kies povo kaj influo regis la kortegon de Fath-Ali Ŝaho Kaĝaro. La manko de nuntempaj provoj malebligas determini ŝian ĝustan naskiĝdaton. La historiisto Nabíl-iA `Zam citas ke ŝi naskiĝis en 1817, dum aliaj asertas pri pli frua dato, en 1814. Ŝia nepo sugestas tre postan daton, je 1819, dum iuj modernaj historiistoj asertas ke ŝi naskiĝis ĉirkaŭ 1815. Shoghi Effendi kaj William Sears sugestas la jaron 1817, kaj aliaj verkistoj konsentas pri tio. Tio ĉi estas subtenata de asertoj de kronikisto de la 19-a jarcento, kiu skribis ke Tahirih estis "tridek ses jaraĝa" kiam ŝi estis mortigita laŭ la luna kalendaro. Post intervjui Tahirih la familio kaj la familioj de samtempuloj same kiel legado de dokumentoj pri ŝia vivo, Martha Root kredis ke la plej preciza naskiĝdato estis inter 1817 kaj 1819. Tiuj konkludoj aperis en pluraj libroj kaj artikoloj, sed la evidenteco ne donas definitivajn indicojn.

La fratoj Baraghani migris el obskura vilaĝo proksime de Kazvin al la urbo kie ili faris siajn fortunojn en klerikaj lernejoj. Ili baldaŭ atingis altrangajn poziciojn en la klerikaro kaj en la kortego de la ŝaho de Persio kaj eĉ en la religiaj sektoroj de Kazvin. La fratoj estis ankaŭ implikitaj en la komercado amasigante grandan riĉecon kaj reĝan favoron. Ŝia patro estis elstara kaj respektata kleriko, kiel same estis lia plej aĝa onklo kiu edziĝis al filino de la monarko. La du pli junaj onkloj de Tahirih ne estis tiel altrangaj kiel la pli maljunaj sed ankoraŭ ili havis racian potencon en la kortego. Ŝia onklino estis renoma poetino kaj kaligrafiistino en reĝaj rondoj kaj verkis registardekretojn per ŝia "bela mano". Je la tempo de ŝia naskiĝo, la Baraghani-oj estis unu el la plej respektitaj kaj potencaj familioj en Persio.

Eduko[redakti | redakti fonton]

Tahirih estis edukita precipe bone kompare kun aliaj knabinoj de ŝia epoko. Klera virino estis malofta fenomeno kaj surprize ŝia patro decidis ne sekvi la protokolon kaj zorgeme tutoris sian filinon. Kvankam daŭre vivante en strikta religia hejmo, Tahirih estis edukita pri teologio, jurisprudenco, persa literaturo, kaj poezio. Ŝi estis permesita entrepreni islamajn studojn, kaj estis konata pro ŝia kapablo parkerigi la Koranon same kiel bona komprenanto de religia juro. Ŝia patro eĉ bedaŭris la fakton ke ŝi ne estis filo. Tahirih laŭdire superis la masklajn studentojn de ŝia patro kiuj plue konvinkis lin pri ŝia literatura inteligento. Ŝia patro eĉ permesis al ŝi aŭskulti liajn lecionojn, kiujn li donis al masklaj lernantoj, kun la kondiĉo ke ŝi kaŝiĝu malantaŭ kurteno kaj ne sciigu iun ajn pri la ĉeesto. Ŝia patro ame konis ŝin kiel "Zarrín Táj" ("Krono el Oro").

Sub la eduko de ŝia patro kaj onklo, la juna Tahirih povis akiri pli bonan komprenon de teologiaj kaj instruaj aferoj komparite kun ŝiaj samtempuloj. Tiuepoke knabinoj devis resti obeemaj kaj neparolemaj kaj multaj kontraŭis permesi ke siaj filinoj okupiĝu pri ajnspeca eduko. Ŝia patro Muhammad-Salih Baraghani estis verkisto kaj liaj skribaĵoj laŭdas la martirecon de la Imamo Husajn kaj diskutas pri persa literaturo. Li skribis ke ŝi dediĉis multe da tempo por studado ol por kortegaj aferoj, male al sia pli aĝa frato. Amanat citas ke Tahirih ankaŭ estis konata pro ŝia esotera interpreto de la koranaj versikloj. La eduko de Tahirih en Kazvin pruviĝis en pli postaj jaroj, inspirante multajn novajn tendencojn inter virinoj en ŝia socia cirklo kaj eble estis nepraĵo kiu kondukis ŝin en la pli radikalan movadon kie ŝi konatiĝis kun la instruoj de ŝajĥismo kaj Bab.

Tahrih ekzercis potencan ĉarmon kaj karismon sur tiujn, kiuj renkontis ŝin, kaj ŝi estis ĝenerale laŭdita pro ŝia beleco. Samtempuloj kaj modernaj historiistoj komentas la maloftan fizikan belecon de Tahirih. Kortegano priskribis ŝin kiel "lunvizaĝa", kun "hararo kiel mosko" dum unu el la lernantoj de ŝia patro scivolis kiel virino tiel bela povas esti tiel inteligenta. La historiisto Nabil-i-A'zam raportas la "plej altajn esprimojn de [ŝia] beleco", George Curzon skribas "beleco kaj la ina sekso ankaŭ pruntedonis ilian konsekron al la nova kredaro kaj la heroismo… la bela sed fatala poetino de Kazvin". Brita profesoro Edward Granville Browne kiu parolis al granda nombro de ŝiaj samtempuloj skribis ke ŝi estis fama pro sia "mirinda beleco". La aŭstra kuracisto de la ŝaho ankaŭ citis ŝian belecon. 'Abdu'l-Bahá kaj Bahiyyih Khanum notis ŝian belecon en pluraj babiladoj kaj skribaĵoj. La eduko de Tahirih kun ŝia patro igis ŝin tre kredema kaj tio firmiĝis dum la resto de ŝia vivo. Tio ankaŭ igis ŝin malsata pri scio kaj okupigis ŝin en legado kaj skribado de religiaj kaj alispecaj verkoj. Ŝia formala eduko finiĝis kiam ŝi estis proksimume dek tri aŭ dek kvar jaraĝa, kiam ŝi estis alvokita de la patro por gefianĉigo aranĝita de la onklo kaj la patro.

Geedziĝo kaj postaj sekvoj[redakti | redakti fonton]

Sayyid Kazim Rashti

Kvankam Tahirih montriĝis kapabla verkisto kaj poetino, ŝi estis devigita observi la familian premon kaj en la aĝo de dek kvar jaroj ŝi estis edziĝinta al sia kuzo Muhammad Baraghani la filo de ŝia onklo. La geedziĝo donis tri infanojn, du filoj: Ibrahim kaj Isma'il kaj unu filino. La geedziĝo tamen, estis malfeliĉa ekde la komenco kaj Muhammad Baraghani ŝajnis kontraŭa permesi al ŝi okupiĝi pri literaturaj aferoj. En Kazvin Tahirih laŭdire gajnis renomon pro ŝia beleco kaj respekto kaj pro ŝia scio, aliflanke ĉi-lasta estis kvalito rigardita kiel nedezirinda en filino kaj edzino. Ŝia edzo poste iĝis la gvidanto de la vendredaj preĝoj. Ŝiaj du filoj fuĝis de la patro post la morto de la patrino al Naĝaf kaj Teherano dum la filino mortis baldaŭ post la morto de la patrino. Estis en la hejmo de ŝia kuzo, kie Tahirih unue konatiĝis kaj ekkorespondis kun gvidantoj de la ŝajĥia movado, inkluzive de Siyyid Kazim, kiu prosperis en la ŝijaismaj sanktaj urboj en Irako.

Tahirih estis enkondukita en la radikalan novan ŝajĥan instruon en la biblioteko de ŝia kuzo, Javad Valiyani. Komence Valiyani konstraŭstaris ke ŝi legu tian literaturon, ankaŭ pro la fakto ke ŝiaj patro kaj onklo estis grandaj malamikoj de la movado. Tahirih tamen estis tre altirita de la instruo, kaj estis en regula korespondado kun Siyyid Kazim, al kiu ŝi regule skribis demandante teologiajn aferojn. Siyyid Kazim estis kontentigita kper ŝia sindonemo kaj pro tio ke li havis plian subtenanton ene de la potenca familio Baraghani. Li skribis al ŝi kiel "Konsolo de la Okuloj" ("Qurat-ul-Ayn") kaj "la animo de mia koro". Komence Tahirih retenis ŝiajn novajn religiajn kredojn en kaŝiteco, por ke la familianoj ne sciu. Tamen kun ŝia ĵus trovita kredo Tahirih, estis malfacile por ŝi observi la rigidan religian doktrinon de la familio kaj komencis malkaŝe batale kontraŭ ili. La religia streĉiteco gvidis al Tahirih ke ŝi petu permeson al siaj patro, onklo kaj edzo por ricevi permeson kaj pilgrimi al la sanktaj lokoj de Karbala. Kiam pli malpli ŝi aĝis 26 jarojn, en 1843, Tahirih disiĝis de sia edzo kaj akompanita de ŝia fratino, restis en Karbala. Ŝia vera celo por la pilgrimado estis la renkonto kun ŝia instruisto Siyyid Kazim. Tamen, li mortis antaŭ ŝi alvenis. Kun la aprobo de lia vidvino, ŝi ekloĝis en la domo de Siyyid Kazim kaj daŭre instruis al liaj anoj malantaŭ kurteno.

En Karbala, Tahirih instruis al la lernantoj de Siyyid Kazim. Lia vidvino permesis al ŝi akiri aliron al plejmulto el la neeldonitaj verkoj de Siyyid Kazim, kaj Tahirih amikiĝis kun aliaj virinoj de tiu domaro. Ŝi estis tamen devigita sekvi protokolon kaj instruis al la lernantoj malantaŭ kurteno, ĉar tiam montri la vizaĝon de virino publike estis rigardita kiel malkonvenaĵon. Same estis eĉ konsiderata kiel neadekvata afero ke virino instruu anstataŭ viro kaj tio kaŭzis multajn konfliktojn en Karbala. Malgraŭ tio, ŝi gajnis famon kaj multajn sekvantojn inkluzive de multaj virinoj kiel ekzemple Kurshid Bagum (la estonta edzino de la Reĝo de la Martiroj kaj la fratino de Mulla Husayn. Alia fama ano estis la patrino de Kazim-i-Samandar. Ŝia instruado estis ricevita negative fare de la maskla pastraro kaj de aliaj masklaj ŝajĥianoj kiuj devigis ŝin retiriĝi al Kazimayn por mallonga periodo.

Konvertiĝo[redakti | redakti fonton]

En 1844, ŝi, per korespondado, trovis kaj akceptis 'Ali ibn Abi Talib Muhammad de Ŝirazo (konata kiel la Báb) kiel la Mahdon. Ŝi iĝis la deksepa disĉiplo aŭ "Litero de la Vivanto" de la Báb, kaj rapide iĝis konata kiel unu el liaj plej famaj anoj. Tahirih petis al la edzo de sia fratino sendi al la Báb mesaĝon: "La brilego de via vizaĝo ekbrilis, kaj la radioj de via surfaco iris supren, tiam diru 'Ĉu ne estas mi via Sinjoro?' kaj 'Vi estas!' ni ĉiuj respondos". Kiel la nura virino en tiu komenca grupo de disĉiploj, ŝi ofte estas komparita kun Maria Magdalena kiu, en svingo, estas same ofte konsiderita kiel kristana precedenco de Tahirih. Male al la aliaj Literoj de la Vivanto, Tahirih neniam renkontis la Báb. Dum ŝi loĝis en la hejmo de Siyyid Kazim, ŝi komencis promulgi la novan religion de la Báb, Babismo, kaj altiris multajn ŝajĥianojn al Karbala. La angla orientalisto Edward Granville Browne priskribis Tahirih kiel "la apero de tia virino kia Qurratu'l 'Ayn estas en ĉiu lando kaj en ĉiu aĝo malofta fenomeno, sed en lando tia kia Irano, tio estas ne mirindaĵo sed preskaŭ miraklo. Pro ŝia virto kaj mirinda beleco, ŝiaj unikaj intelektaj trajtoj, ŝia fervora elokventeco, ŝia sentima pieco kaj ŝia glora martiriĝo, ŝi elstaras kiel nekomparebla kaj senmorta inter ŝiaj samlandaninoj. Eĉ se la religio de Bab ne havus alian pretendon je grandeco, sufiĉus se ĝi kreis tian heroinon kiel Qurratu'l 'Ayn".

Kiel babano (1844-1848)[redakti | redakti fonton]

Dum ŝi restis en Karbala, Irako, Tahirih daŭre instruis sian novan kredon. Post kelkaj plendoj de la ŝijaistaj klerikoj, la registaro movis ŝin al Bagdado, kie ŝi loĝis en la hejmo de la muftio de Bagdado, Ŝajĥo Mahmud Alusi, kiu estis impresita de ŝia sindonemo kaj intelekto. Tahirih estis ŝtonbatita elirinte Bagdado. Tie ŝi komencis fari publikajn deklarojn instruante la novam kredon, kaj defiante kaj debatante temojn kun la islama klerikaro. La konduto de Tahirih estis konsiderata kiel tiu el maldecaj virinoj precipe pro ŝia familia fono, pro tio ŝi estis ricevita negative fare de la klerikaro. Malgraŭ tio, multaj virinoj admiris ŝin kaj ŝi gajnis grandan numeron de virinoj kiuj sekvis ŝin. En iu momento la aŭtoritatoj en Bagdado argumentis kun la reganto, ke Tahirih estis persino kaj do ŝia kazo devus esti argumentita en Irano, kaj en 1847, laŭ instrukcioj de la otomanaj aŭtoritatoj, ŝi, kune kun aliaj babanoj, estis deportita al la persa limo.

La usona bahaanino Martha Root skribis pri Tahirih: "Imagu unu el la plej belaj junulinoj en Irano, genio, poeto, la plej klera erudiciulo de la Korano kaj la tradicioj; pensu pri ŝi kiel la filino de jurista familio, filino de la plej alta pastro de sia provinco kaj tre riĉa, ĝuante altan rangon, vivante en arta palaco, kaj distingiĝis inter ŝiaj amikoj pro sia senlima, senmezura kuraĝo. Imagu kion devas signifi por juna virino kiel tiu, ankoraŭ en siaj dudekaj jaroj, por ekesti kiel la unua virino disĉiplo [Báb]".

Poezio[redakti | redakti fonton]

Post sia konvertiĝo al la baba kredo, la poemoj de Tahirih floris. En la plimulto ŝi parolas pri la sopiro renkonti Bab. Ŝia poezio ilustras impresan konon de persa kaj araba literaturoj kiun Tahirih posedis kaj kio estis malofte vidita en virino en tiuepoka Irano. Unu el la plej famaj poemoj atribuitaj al ŝi nomiĝis Punkto el Punkto. Kvankam estas larĝe konsiderata poemo kaj ĉefverko ŝia, ĝi estis postulita de Mohit Tabátabá'i esti pli malnova kaj de alia persono, kvankam farante ĉi aserton li proponis neniun pruvon kaj neniun argumenton al la kontraŭa. Kiam Tahirih estis mortigita, malfavoraj familianoj detruis ŝiajn ceterajn poemojn, dum aliaj estis dise en Irano. Oni sugestis ke Tahirih havis malmultan intereson presi la poemojn. `Abdu'l-Bahá memoras ke kiam li estis kvinjaraĝa Tahirih kantis tiujn poemojn al li per sia bela voĉo. Edward Granville Browne akiris ŝiajn poemojn pere de la kontakto kun bahaanoj, babanoj kaj azalanoj kaj eldonis ilin en sia libro Unu jaro inter la persoj.

Lastatempe kelkaj fakuloj asertis trovita novajn poemojn atribuitajn al Tahirih, sed ĉi tio ankaŭ estis diskutita. En 2008 kaj 2011 anglalingvaj tradukoj de pli fruaj nekonataj poemoj estis eldonitaj, inkluzive de longa poemo nomata La deziro de Adamo pri la deziro de Adamo kaj de ĉiuj aliaj pasintaj profetoj vidi la maturaĝon de la homaro. Iuj islamaj fakuloj provis senkredigi ŝiajn verkojn ĉar ili konsideras ŝin suspekteme inteligenta virino, kiel jena poemo tion pruvas:

La Mateno de Gvidado "Vere, la Mateno de Gvidado komandojn la venteto komenci Ĉiuj mondo estas lumigitaj, ĉiu horizonto; ĉiu popolo Ne plu sidas la Shaykh en la sidejo de hipokriteco Ne pli fariĝas la moskeo butiko malhavi sankteco La egaleco de la turbano estos tranĉi en lia fonto Neniu Shaykh restos, nek glitter nek sekreteco La mondo estos libera de superstiĉoj kaj vanaj imagoj La popolo sen trompado kaj tento Tiraneco estas destinita por la brako de justeco Nescio estos venkita de percepto La tapiŝo de justeco estos etenditaj ĉie Kaj la semoj de amikeco kaj unueco estos disvastiĝis tra La falsa komandoj elradikigita el la tero La principo de opozicio ŝanĝis al tiu de unueco. " ~ Noghabai , Táhirih

Reveno al Irano[redakti | redakti fonton]

Dum lia vojaĝo reen al Qazvin , Irano, ŝi malkaŝe instruis la Baba fido, inkluzive de haltoj en Kirand kaj Kermanŝaho , kie ŝi debatis kun la gvidaj klerikaro de la urbo, Aqa `Abdu'llah-i-Bihbihani. Aqa `Abdu'llah-i-Bihbihani, en ĉi tiu punkto, skribis al Táhirih la patro petante liaj parencoj por forigi ŝin el Kermanŝaho. Ŝi poste vojaĝis al la malgranda vilaĝo de Sahneh kaj poste al Hamedan , kie ŝi renkontis ŝin fratoj, kiuj estis senditaj por peti lian revenon al Qazvin. Ŝi konsentis reveni kun ŝiaj fratoj post fari publikan deklaron en Hamedan pri la Báb. [ 35 ] Lia patro kaj onklo estis aparte ektremis ĉe Táhirih la konduto rilate ĝin kiel alportante la Baraghani familio al malhonoro. Reveninte al Qazvin en julio 1847 ŝi rifuzis vivi kun sia edzo kiu ŝi konsideris nekredanto, kaj anstataŭ restis kun sia frato.

Alveninte en Qazvin kaj eskapi al Tehrano[redakti | redakti fonton]

Post alveni al la familia hejmo, lia onklo kaj patro penis konverti ŝin for de la Baba fido, sed Táhirih argumentis kaj prezentis religiaj "pruvojn" por la valideco de la Báb -ejon asertoj. Kelkaj semajnoj poste ŝia edzo rapide eksedziĝis ŝi, kaj ŝiaj onklo Muhammad Taqi Baraghani komencis publike denunci lia nevino. Ĉi tio estis tre polemika en Qazvin kaj plu malfortigis la Baraghani familio. Onidiroj cirkulis en la kortego de Táhirih de senmoraleco, kvankam ĉi tiuj estis plej verŝajna onidiro oni pensis al subfosi sian pozicion kaj ruinigi lian reputacion. A Qajar kronikisto skribis ke li estis mirigita de ŝia beleco priskribanta sian "korpo kiel pavo de Paradizo ", kaj ke ŝi havis naŭ edzoj (poste ŝanĝita al naŭdek). Li ankaŭ verkis ŝi dediĉis deturnitaj konduto kun "vaganta babanoj".

Tiaj famoj damaĝante la Baraghani familioj reputacio kaj Táhirih skribis leteron al ŝia patro pledante ke estis simple mensogas. Al ŝia patro ŝi aludas al " kalumnieman mensogado "kaj neas" sekulara amo ". Ŝia patro estis raportite konvinkita pri sia filino ĉasteco. Li restis senĉese dediĉita al la memoro de ŝi. Post la kalumnio kaj misuzo de la klerikaro en Qazvin li retiriĝis al Karbala , kie li mortis en 1866. Ŝia patro eble restis nekonvinkita pri la onidiroj, sed ŝia onklo Mulla Muhammad Taqi Baraghani estis horora kaj resentida al Báb, kiu li kulpigis por esti aĉetis lian familion al malsana reputacio.

Dum ŝi estis en Qazvin, ŝia onklo, Mulla Muhammad Taqi Baraghani, estis murdita, kaj la kulpo de ĉi metis sur ŝin sian edzon, kvankam ŝi neis ajnan implikaĵon. Baraghani estis aldone nekuracebla jup malamiko de Shaykh Ahmad al-Ahsa'i . Dum Táhirih la estado en Qazvin, Baraghani estis enŝipigitaj en serio de predikoj en kiu li atakis la Báb kaj liaj partianoj. Ne estas malfacile evidenteco pri la identeco de la murdinto, nenia pruvo pri Táhirih impliko aŭ manko de ĝi. Kun ŝia aresto Táhirih fortega patro konvinkis la aŭtoritatoj kiuj anstataŭ mortigi Táhirih, ŝi estus enprizonigita en ŝia hejmo. Táhirih La patro tenis ŝin per domo-aresto en sia kelo, destinante siajn servistinojn por agi kiel spionoj. Kvankam interpretita kiel kruela akto en Radiko de intervjuoj kun familianoj de Táhirih unu asertis ĉi tio estis farita el vera timo pri sia sekureco. Lia patro estis konvinkita de liaj filinoj 'senkulpeco, sed ŝia edzo estis perforte kontraŭ ŝi. Li argumentis, ke Táhirih esti metita sur la juĝo por la murdo de sia onklo. Ŝia patro absolute rifuzis citante Táhirih neniam forlasus sian hejmon. Tamen, aŭtoritatoj arestis energie Táhirih kaj unu el ŝiaj servistinoj en la espero, ke ŝi volus atesti kontraŭ ŝi.

En sia juĝo Táhirih estis pridubita horo post horo pri la murdo de ŝia onklo, en kiu ŝi neis ajnan implikaĵon. Por excert premon sur ŝi, Táhirih estis minacita esti markita kiel estis ŝia servistino, kiuj estis preskaŭ turmentita havigo de pruvo de Táhirih. Tamen, ĝi falis tra post la konfeso de la murdinto mem. Táhirih revenis al sia patro hejmen, ankoraŭ malliberulo, kaj estis tenata sub close watch. Tiu akuzo kondukis al lia vivo estas en danĝero, kaj tra la helpo de Bahá'u'lláh , ŝi eskapis al Teherano . Táhirih restis en la hejmo de Bahá'u'lláh en la privata saloneto de sia edzino Ásíyih Khánum . Ásíyih persone postrigardis Táhirih dum ŝi kaŝis en sian domon. Estis tie, ke ŝi unue renkontis `Abdu'l-Bahá kaj kreskis tre ligita la knabo de ĉirkaŭ tri aŭ kvar. de Bahá'u'lláh, Táhirih estis demandinta, ĉu ŝi povus iri al Mah-Kú kiel pilgrimanto vidi la Báb, kiu estis tiam ankoraŭ malliberulo, sed Bahá'u'lláh klarigis la neeblon de la migrado.

Konferenco de Badasht[redakti | redakti fonton]

En junio-julio 1848, numero de Baba gvidantoj renkontiĝis en la vilaĝeto Badasht en konferenco, organizita en parto kaj financita de Bahá'u'lláh, kiuj starigis en movado la publika ekzisto kaj publikigon de la Baba Movado. En unu rakontas la celo de la konferenco estis komenci kompletan rompon en la Babi komunumo kun la islama pasinteco. La sama havas notojn kiuj malĉefan konto estis trovi manieron por liberigi la Báb el la malliberejo de Chiriq, kaj estis Tahirih kiu puŝis la nocio, ke estos armita ribelo por savi la Báb kaj krei la ripozo. Alia fonto diras ke ne estis dubo, ke elstara Babi gvidantoj volis plani armita ribelo. Ŝajnas ke multa de kio Tahirih pelis estis transe kion la plejparto de la aliaj babanoj estis proksimume akcepti.

Babanoj estis dividitaj iom inter tiuj kiuj vidis la movado kiel rompo kun islamo, centrita ĉirkaŭ Táhirih, kaj tiuj kun pli singardema alproksimiĝo, centrita ĉirkaŭ Quddus. Kiel akto de simbolismo, ŝi deprenis sian tradician vualon antaŭ an kunvenon de la homoj en unu okazo kaj svingis glavon sur alia. La inaŭguro kaŭzis ŝokon kaj konsterno inter la homoj ĉeestis. Antaŭ tio, multaj estis konsiderataj Táhirih kiel la paradigma de pureco kaj la spirita reveno de Fatima Zahra , la filino de la profeto Mahometo . Multaj kriegis en hororo pri la fenomeno, kaj unu homo estis tiel panike timas ke li tranĉis sian gorĝon kaj, kun sango verŝante el lia kolo, forkuris de la sceno. Táhirih tiam leviĝis kaj komencis paroladon sur la ripozon de Islamo. Ŝi citis el la Korano, "Vere, inter ĝardenoj kaj riveroj esperos la pia loĝas en la sidejo de vero, en la ĉeesto de la potenca Reĝo", tiel kiel proklamante mem la Vorto de la Qa'im devus eldiri en la tago de juĝado . La inaŭguro kaŭzis grandan polemikon, ke eĉ kun kelkaj el la babanoj forlasi siajn nova fido.

La konferenco de Badasht estas konsiderita de babanoj kaj bahaanoj kiel signalo momento kiu pruvis ke islama Sharia leĝo estis abrogated kaj anstataŭigita per Baba leĝo. La inaŭguro tamen kondukis al akuzoj de senmoraleco de islamaj klerikoj de la epoko, kaj poste por kristana misiisto. La Báb respondis al la akuzoj de senmoraleco apogante sian pozicion kaj apogis la nomo de Bahá'u'lláh donis al ŝi en la konferenco: la Pura ( Táhirih). A provoso, kiuj havis personan kontakton kun ŝi laŭdis ŝia karaktero kaj konduto kaj modernaj virinoj erudiciuloj revizii tian akuzon kiel parto de ŝablono alfrontas virinojn ĉefoj kaj verkistoj tiam kaj ekde en ke Hazardo Nafisi diras "... la islama reĝimo hodiaŭ ... timas ilin kaj sentas vundebla en la vizaĝo de rezistado kiuj estas ne nur politika sed ekzisteco." [ 49 ]

Konferenco de Badasht[redakti | redakti fonton]

Konferenco de Badasht

Post la aresto de la Báb, Ṭáhirih ĉeestis en la vilaĝo de Badasht la konferencon de la ĉefoj de la Baba (Bábí) Movado dum junio-julio 1848 por plani la liberigon de la Báb.

Ṭáhirih estis konvinkita, ke la mesaĝo de la Báb abrogis la islaman leĝaron Ŝario.

Dum la konferenco ŝi almenaŭ unufoje montriĝis publike senvuala, kio estis skandala kaj hereza konduto en la tiama mondo islama. Vidinte tion, kelkaj Babanoj forlasis la movadon, iuj aliaj provis tranĉi al si la gorĝon, kaj Quddús estis preta mortigi ŝin !

Tiuokaze la titolo "La Pura" (Ṭáhirih) estis donita al ŝi de Bahá'u'lláh kaj poste konfirmita de la Báb.

Martirigo[redakti | redakti fonton]

Martirigo de Ṭahirih

Post la konferenco ŝi estis kaptita, kondukita al Tehrano kaj enprizonigita en la domo de la urbestro Maḥmúd Khán, kien nobelinoj venis por renkonti kaj aŭkulti ŝin.

Ekde kiam la Reĝo de Persio Náṣiri’d-Dín Sháh vidis ŝin, li estis tute ĉarmita kaj tuj deziris edziĝi kun ŝi, sed ŝi malkonsentis pri la propono. Tial li ne helpis ŝin, kiam ŝiaj malamikoj petis ŝian morton post la atenco kontraŭ la Ŝaho en aŭgusto 1852.

Kiam al ŝi oni anoncis ŝian martirigon, ŝi pretiĝis kiel eble plej bele, kvazaŭ por edziniĝo, kaj deklaris al siaj persekutantoj : "Vi povas mortigi min, kiam ajn vi volas, sed vi neniam sukcesos malebligi la emancipiĝon de la virinoj !"

Fine drinkebria oficiro strangolis ŝin per ŝia vualo en la ĝardeno de Ilĥani, kaj ĵetis ŝian korpon en tiean puton.(vidu la 26-an ĉapitron de "La Herooj de la Nova Tagiĝo" [1])

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  • "Tahirih in History, Studies in the Bábí and Bahá'í Religions, Vol. 16: Perspectives on Qurratu'l-'Ayn From East and West" (Ṭáhirih en historio, Studoj pri la baba kaj bahaa religioj), Afaqi, Sabir (Ed.) (2004), Kalimat Press, Los Angeles, USA, ISBN 1-890688-35-5
  • "The Báb: The Herald of the Day of Days" (la Báb, Heroldo de la Tago de'l Tagoj), de Hasan M. Balyuzi (1973), George Ronald, Oxford, UK, ISBN 0-85398-048-9
  • "Tahirih: A Portrait in Poetry, Selected Poems of Qurratu'l-'Ayn" (Poemoj de Ṭáhirih) de Banani, Amin (Tr.) (2004), Kalimat Press, Los Angeles, USA, ISBN 1-890688-36-3
  • "God Passes By" (Dio preterpasas) de Shoghi Effendi (1944), Bahá'í Publishing Trust, Wilmette, Illinois, USA, ISBN 0-87743-020-9
  • "The Dawn-Breakers: Nabíl’s Narrative" (La Herooj de la Nova Tagiĝo: Kroniko de Nabíl) de Nabíl-i-Zarandí (Nabíl-i-A'ẓam) kaj Shoghi Effendi (Tradukinto) (1932), Bahá'í Publishing Trust, Wilmette, Illinois, USA, ISBN 0-900125-22-5
  • "Tahirih, The Pure" (Ṭáhirih, la Pura) de Martha L. Root, Kalimat Press, Los Angeles, USA (2000), ISBN 1-890688-04-5

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

  • "God Passes By" (Dio preterpasas) de Shoghi Effendi legebla en la angla lingvo ĉe [2]
  • Kompilado de la skriboj persaj kaj arabaj de Ṭáhirih ĉe h-net [3]
  • Traduko de la poezio de Ṭáhirih al la angla lingvo far de Martha Root [4]
  • Biografio de Ṭáhirih el Memorials of the Faithful de 'Abdu'l-Bahá en la angla [5]
  • Virinoj en la Bahaa Kredo - el Religion and Women de Dr. Susan S. Maneck [6]
  • (La Herooj de la Nova Tagiĝo: Kroniko de Nabíl) de Nabíl-i-Zarandí (Nabíl-i-A'ẓam) esperantitigta de Roan Orloff-Stone kaj legebla ĉe [7]