Titano (luno)

El Vikipedio

Saltu al: navigado, serĉo

Titano

Natura satelito de Saturno (VI)

Historio

Malkovrinto

Christiaan Huygens^[1]

Malkovrintoj

{{{Malkovrintoj}}}

Dato de malkovro
Loko de malkovro

25-a de majo 1655^[1]
Hago^[1]

Aliaj nomoj

Saturno VI^[1]

Unua superflugo

Sondilo Voyager 1
(12-an de novembro 1980)

Unua enorbitiĝo

{{{Unua_enorbitiĝo}}}

Unua surteriĝo

Sondilo Huygens
(14-an de januaro 2005)

Unua veturilo
sur la surfaco

{{{Unua_surfaca_veturilo}}}

Unua homa surteriĝo

{{{Unua_homa_surteriĝo}}}

Unua homo

{{{Unua_homo}}}

Orbitaj ecoj

Granda duonakso

1 221 870 km

Discentreco

0,0288

Meza anomaliangulo

{{{Meza_anomaliangulo}}}

Orbita inklinacio

0,34854° (rilate al la ekvatoro de Saturno)

Periodo

15,945 tagoj

Meza cirkulrapido

{{{Cirkulrapido}}}

Longitudo de
suprenira nodo

{{{Longitudo_de_suprenira_nodo}}}

Argum. de periapsido

{{{Argumento_de_periapsido}}}

Terdistanco

Fizikaj ecoj

Diametro

(5 152 ± 4) km (averaĝe)

Maso
- Denso
- Surfaca falakcelo
- Liberiga rapido

(1,3452 ± 0,0002) × 10²³ kg
(1,8798 ± 0,0044) × 10³ kg/m³
1,352 m/s²
2 639 m/s

Rotacia periodo
- Aksa kliniteco

Kaptita rotacio
0°

Atmosferaj kaj surfacaj ecoj

Surfaca premo

146 700 Pa (1467 mbar)

Surfaca temperaturo

93,7 K (averaĝe)

Albedo

0,22

Observaj ecoj

Videbla magnitudo

8,28^[2]

Absoluta magnitudo

Angula diametro

Titano estas la ĉefa natura satelito de la planedo Saturno; ĝi estas entute unu el la plej grandaj lunoj en la sunsistemo, pli granda, ekzemple, ol Merkuro. Ĝi estis malkovrita la 25-an de marto 1655 de la nederlanda astronomo Christiaan Huygens, kaj estis la unua satelito malkovrita en nia sunsistemo post la galilejaj lunoj de Jupitero. Ĝi nuntempe ankaŭ estas la sola konata luno, kiu havas plenan atmosferon.

Dum januaro 2007, scientistoj anoncis, ke estas klaraj indikoj por lagoj de likva metano sur la surfaco de Titano. Estas neniu alia mondo, krom la Tero, kie oni jam malkovris stabilajn korpojn de likvo.

La atmosfero (ĉirkaŭe 98.4 % nitrogeno, 1.6 % metano) enhavas organikajn kombinaĵojn kaj, laŭ la astrosciencistoj, similas la primitivan kemian kondiĉon de la Tero. Sed ol la Tero, la surfaca temperaturo estas multe pli malalta (−179 °C). Atmofera premo ĉe la surfaco estas 146.7 kPa -- pli ol ĉe la Tero.

La 14-an de januaro 2005 la sondilo "Huygens" [Hojĥens] (de Eŭropa Spaca Agentejo, ESA) atingis la grundon de Titano, post 7 jarojn longa vojaĝo sur la NASA-a (Usona Spaca Agentejo) kosmoŝipo "Cassini" [Kasini]. La misio "Cassini-Huygens" startis en 1997. Dum Cassini orbitis ĉirkaŭ Titano kaj analizis la saturnan lunon el spaco, la robota laboratorio Huygens studis la konsiston de la atmosfero de Titano, registris fizikajn datenojn kaj sonojn, kaj fotis la titanan surfacon. Huygens estas la unua homara kosmoveturilo, kiu atingis la surfacon de luno aŭ planedo en la ekstera parto de la sunsistemo, transe de Marso.

La unuaj bildoj ŝajne montris mallongajn, stumpajn drenadajn kanalojn direktiĝantajn al "marbordo", kaj glaciajn blokojn disŝutitajn ĉirkaŭ la alteriĝo-punkto.

La astrosciencistoj esperas, ke la misio de Huygens povos plibonigi niajn sciojn pri la primitiva Tero, kie la vivo ekis.