Vetero

El Vikipedio

Nuna versio (nereviziita)

Vetero ĝenerale estas iaj variaj fenomenoj, kiu okazas en la atmosfero de planedo. Ĉe Tero la esencaj veter-fenomenoj okazas en la malalta tavolo de nia atmosfero, la troposfero.

La scienco, kiu studas veteron kaj klimaton, estas konata kiel meteologio (aŭ meteorologio).

Fenomenoj, strukturoj aŭ elementoj de la vetero estas:

nubo,
ĉielaj fenomenoj,
- ĉielarko, pluvarko,
vento,
trombo,
tornado
ŝtormoj,
ciklono,
uregano
videblec-fenomenoj
- nebuleto (aŭ brumo), nebulo
precipitaĵo
- pluveto, pluvoj, ekpluvo, roso, prujno, neĝo, ekneĝo, hajlo, ekhailo, grajlo, glatiso
tondroŝtormo, fulmotondro, fulmo, tondro
nuna vetero,
ĵusa vetero,
polusa ciklono,
- frontoj: varm-fronto, malvarm-fronto, okluzio
anticiklono,
ŝprucfluo,
ĝenerala cirkulado
- Hadley-ĉelo, Ferrel-ĉelo

Fizikaj elementoj estas:

aer-temperaturoj (ĝenerale en 2m alto),
grund-temperaturoj,
aer-humido,
rosopunkto(-temperaturo),
aer-premo,
vapor-premo,
nub-kvanto (en oktonoj)
radiado: lumradiado, sunradiado, IR-radiado, varm-radiado
prisunado-daŭro
videblec-distanco
precipitaĵ-kvanto po areo-unuo (ekz-e en l/m² aŭ mm kiel precipitaĵ-alto); kaj po tempo-unuo (intenseco)
neĝo-kovraĵ-diko
tersurfac-stato (grundsupraĵo)

[redakti] Veter-stato

La nuna vetero estas observata perokule laŭ difinitaj kondiĉoj. La pli granda ŝtupo signifas la pli grava veter-okazo (ekz-e por aviado). Tiu ŝtupo respektive ĝia indeksnumero estas notata kaj raportata al centra oficejo. La kodoj laŭ la Monda Organizaĵo pri Meteologio (MOM) estas jenaj:

Simbolo	Ŝtupo	Priskribaĵo (nur provaĵa - el germana - ne oficiala), kondiĉaro
	00	nubo-disvolviĝo dum la lasta horo ne observita aŭ ne observebla
	01	nubojforiĝo aŭ -malpliiĝo dum la lasta horo
	02	samtipa nubaro dum la lasta horo
	03	pliiĝanta nubaro dum la lasta horo
	04	malpligita vidodistanco per fumo
	05	Seka brumo
	06	polv-brumo (polveroj parte videbla)
	07	polvo- aŭ sablo-drivado aŭ -blovado, sed neniu bone disvolvitaj trombetoj (diaboloj) kaj ne sabloŝtormo
	08	trobeto (diabolo) videbla dum la lasta horo ..., sed ne sabloŝtormo
	09	Polvo-ŝtormo aŭ sabloŝtormo dum observ-tempopunkto en vidodistanco aŭ dum la lasta horo ĉirkaŭ la veter-staciono
	10	Malseka brumo
	11	malalta nebulo kun malpli ol 2m alteco kiel singularaj pecoj aŭ pecaroj ĉirkaŭ la veter-staciono
	12	Koneksa malalta nebul-tavolo kun malpli ol 2m alteco ĉirkaŭ la veter-staciono
	13	distanca fulmo-lumado, sed neniu tondro aŭdebla
	14	virgoj (precipitaĵ-rubandoj) en vidodistanco
	15	precipitaĵo en vidodistanco, sed pli ol 5 km distance
	16	precipitaĵo en vidodistanco, malpli ol 5 km distance, sed ne ĉirkaŭ la veter-stacio
	17	fulmoj aŭ malproksimaj fulmoj ĉe la staciono kun aŭdebla tondro, sed ne precipitaĵo
	18	Skualkolumo dum la pasinta horo, videbla aŭ apud la observstacio
	19	Funela nubo aŭ tornado dum la pasinta horo apud la observstacio aŭ proksime de tie
	20
	21
	22
	23
	24
	25
	26
	27
	28
	29
	30	malpli ol meznivela aŭ meznivela polvo- aŭ sablo-ŝtormo malkreskanta dum la ĵus pasinta horo
	31	malpli ol meznivela aŭ meznivela polvo- aŭ sablo-ŝtormo neperceptebla (nekonserinda) ŝanĝo dum la ĵus pasinta horo
	32	malpli ol meznivela aŭ meznivela polvo- aŭ sablo-ŝtormo komencinta aŭ kreskanta dum la ĵus pasinta horo
	33	forta (pli ol meznivela) polvo- aŭ sablo-ŝtormo malkreskanta dum la ĵus pasinta horo
	34	forta (pli ol meznivela) polvo- aŭ sablo-ŝtormo neperceptebla (nekonserinda) ŝanĝo dum la ĵus pasinta horo
	35	forta (pli ol meznivela) polvo- aŭ sablo-ŝtormo komencinta aŭ kreskanta dum la ĵus pasinta horo
	36
	37
	38
	39
	40
	41
	42
	43	ĉielo kovrata - tiel, ke la nebulo iĝis malpli densa dum la pasinta horo
	44	ĉielo videbla malgraŭ nebulo aŭ frostita nebulo - tiel, ke ne estis ŝanĝoj dum la pasinta horo
	45	ĉielo kovrata per nebulo aŭ frostita nebulo - tiel, ke ne estis ŝanĝoj dum la pasinta horo
	46	ĉielo videbla malgraŭ nebulo aŭ frostita nebulo - tiel, ke la nebulo iĝis pli densa dum la pasinta horo
	47	ĉielo kovrata per nebulo aŭ frostita nebulo - tiel, ke la nebulo iĝis pli densa dum la pasinta horo
	48
	49
	50
	51
	52
	53
	54
	55
	56
	57
	58
	59
	60
	61
	62
	63
	64
	65
	66
	67
	68
	69
	70
	71
	72
	73
	74
	75
	76
	77
	78
	79
	80
	81
	82
	83
	84
	85
	86
	87
	88
	89
	90
	91
	92
	93
	94
	95
	96	malintensa aŭ mezintensa fulmotondro kun grajlo aŭ hajlo observtempe
	97	Eg-intensa fulmotondro sen hajlo, sed kun falanta pluvo aŭ neĝo (precipitaĵo) observtempe
	98	fulmotondro mit polvo- aŭ sabloŝtormo observtempe
	99	Eg-intensa fulmotondro kun grajlo aŭ hajlo observtempe