Volofa lingvo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Volofa lingvo
Wolof
Parolata en: Senegalo, Gambio, Maŭritanio
Denaskaj parolantoj: 3,5 milionoj
Genetika klasifiko: Niĝerkonga lingvaro

 Atlantik-konga lingvaro
  Atlantika lingvaro
   Senegambia
    Volofa

Oficiala statuso
Oficiala lingvo de: Senegalo (nacia lingvo)
Reguligita de:
Lingvaj kodoj
ISO 639-1: wo
ISO 639-2: wol
SIL: WOL
Specimeno
Artikolo 1 de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj:

Matukaay bu jëkk bi

Doomi aadama yépp danuy juddu, yam ci tawfeex ci sag ak sañ-sañ. Nekk na it ku xam dëgg te ànd na ak xelam, te war naa jëflante ak nawleen, te teg ko ci wàllu mbokk.

La volofa lingvo estas lingvo de la atlantika subgrupo de la niĝerkonga lingvaro. Ĝi estas parolata ĉefe en Senegalo, Gambio kaj Maŭritanio.

Alfabeto kaj prononco[redakti | redakti fonton]

Konsonantaro[redakti | redakti fonton]

Laŭ IFA[redakti | redakti fonton]

  Bilabialo Labial-
dentalo
Labial-
velaro
Alveolaro Palatalo Velaro Uvularo
Plozivo p b     t d c j k g q
Nazalo m     n ñ ŋ  
Antaŭnazalo mp mb     nt nd nc nj nk ng nq
Trilo       r      
Frikativo   f   s   x  
Alproksimanto     w   y    
Lateralo       l      

Laŭ la volofa ortografio, du samaj konsonantoj unu post la alia estas duopigita konsonanto. Ĉiuj plozivaj, nazaj kaj lateralaj povas esti duopigitaj. Tamen, la q ĉiam estas duopigita, sed ĝi ĉiam estas skribita tiel, kiel simpla konsonanto.

Laŭ esperantaj prononckutimoj[redakti | redakti fonton]

p, b, t, d, k, g, m, n, r, f, s kaj l estas prononcataj kiel en Esperanto.

x estas prononcata ĥ.

w estas prononcata ŭ.

y estas prononcata j.

c estas proksimume prononcata ĉ.

j estas proksimume prononcata ĝ.

ñ estas proksimume prononcata nj.

q estas k prononcata je la gorĝfundo. Ĝi estas la araba ﻕ aŭ la hebrea ק.

ŋ estas n prononcata je la malantaŭo de la buŝo. Ĝi estas la ng en la angla parking.

La antaŭnazaloj devas esti prononcataj tiel, kiel unu nura konsonanto.

Vokalaro[redakti | redakti fonton]

Laŭ IFA[redakti | redakti fonton]

  Antaŭa Centra Malantaŭa
Malvasta i   u
Mezmalvasta é   ó
Meza   ë  
Mezvasta e   o
Vasta   a  

Laŭ la volofa ortografio, du samaj vokaloj unu post la alia estas longa vokalo. La à estas aa (longa a) antaŭ antaŭnazaladuopigita konsonanto. La ë neniam estas longa.

Laŭ esperantaj prononckutimoj[redakti | redakti fonton]

i, u kaj a estas prononcataj kiel en Esperanto.

e estas e prononcata per la buŝo tre malfermita. Ĝi estas la franca è.

é estas e prononcata per la buŝo pli fermita ol la antaŭa. Ĝi estas la franca é.

o estas o prononcata per la buŝo tre malfermita.

ó estas o prononcata per la buŝo pli fermita ol la antaŭa.

ë estas centra vokalo, ne ekzistas en Esperanto.

Konversacio[redakti | redakti fonton]

Eŭropaj landoj en volofa
Volofa Esperanto Laŭvorta traduko Prononco
(laŭ IFA)
Prononco
(laŭ esperantaj prononckutimoj)
Salaamaalekum! Bonan tagon! - sala:ma:lɛkum salaamaalekum
Maalekum salaam! Bonan tagon! (responde) - ma:lɛkumsala:m maalekum salaam
Na nga/ngeen def? Kiel ci/vi fartas? Kiel ci/vi faras? nan͜gadɛf
nan͜gɛ:ndɛf
na nga def
na ngeen def
Maa ngi fi (rekk). Mi fartas bone. Mi jen estas ĉi tie (nur) ma:n͜gifirɛkk maa ngi fi rekk
Jàmm rekk. Mi fartas bone. Paco nur ɟa:mmrɛkk ĝaamm rekk
Naka/Ana waa kër gi? Kiel via familio fartas? Kiel/Kie estas uloj domo la nakawa:kərgi
anawa:kərgi
naka ŭaa ker gi
ana ŭaa ker gi
Ñu ngi fi. Ili fartas bone. Ili jen estas ĉi tie ɲun͜gifi nju ngi fi
Waaw Jes - wa:w ŭaaŭ
Déedéet Ne - de:de:t deedeet
Jërëjëf Dankon - ɟərəɟəf ĝereĝef

Nombroj[redakti | redakti fonton]

Volofa Esperanto Laŭvorta traduko Prononco
(laŭ IFA)
Prononco
(laŭ esperantaj prononckutimoj)
tus nul - tus tus
benn unu - bɛnn benn
ñaar du - ɲa:r njaar
ñett tri - ɲɛtt njett
ñent kvar - ɲɛn͜t njent
juróom kvin - ɟuro:m ĝuroom
juróom benn ses kvin unu ɟuro:mbɛnn ĝuroom benn
juróom ñaar sep kvin du ɟuro:mɲa:r ĝuroom njaar
juróom ñett ok kvin tri ɟuro:mɲɛtt ĝuroom njett
juróom ñent naŭ kvin kvar ɟuro:mɲɛn͜t ĝuroom njent
fukk dek - fukk fukk
fukk ag benn dek unu dek kaj unu fukkakbɛnn fukk ak benn
fukk ag ñaar dek du dek kaj du fukkakɲa:r fukk ak njaar
ñaar fukk dudek - ɲa:rfukk njaar fukk
ñaar fukk ag benn dudek unu du dek kaj unu ɲa:rfukkakbɛnn njaar fukk ak benn
fanweer tridek tago luno fanwɛ:r fanŭeer
ñent fukk kvardek - ɲɛn͜tfukk njent fukk
juróom fukk kvindek - ɟuro:mfukk ĝuroom fukk
juróom benn fukk sesdek - ɟuro:mbɛnnfukk ĝuroom benn fukk
téeméer cent - te:me:r teemeer
junni mil - ɟunni ĝunni
junni ag ñett téeméer ag juróom ñent fukk ag juróom benn mil tricent naŭdek ses (1396) mil kaj tri cent kaj kvin kvar dek kaj kvin unu ɟunniakɲɛttte:me:rakɟuro:mɲɛn͜tfukkakɟuro:mbɛnn ĝunni ak njett teemeer ak ĝuroom njent fukk ak ĝuroom benn

Ankaŭ vidu[redakti | redakti fonton]

Internaj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]