Vulpo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
Vulpo
Ruĝa vulpo
Biologia klasado
Regno: Animaloj Animalia
Filumo: Ĥorduloj Chordata
Klaso: Mamuloj Mammalia
Ordo: Karnovoroj Carnivora
Familio: Kanisedoj Canidae
Genro: Vulpes
Cerdocyon
Otocyon
Pseudalopex
Urocyon
Aliaj Vikimediaj projektoj
v  d  r
Information icon.svg

La vulpo estas membro de unu el 27 specioj de malgrandaj kanisedoj. La besto plej multe komprenata sub la termino vulpo en Eŭropo kaj Nordameriko estas la ruĝa vulpo (Vulpes vulpes), kvankam diversaj vulpospecioj troviĝas sur preskaŭ ĉiu kontinento. Pro la disvastigiteco de la vulpoj, ili aperas en la popola kulturo kaj folkloro de multaj nacioj, triboj, kaj gentoj.

Tiu besto havas pintajn orelojn kaj longan voston. Kelkaj varioj havas sur la nuko kaj dorso krucforman desegnon, aliaj longan, brilan, nigran hararon kun arĝentnuancaj sektoroj (arĝenta vulpo). Nobligita kolora vario de arĝenta vulpo havas hararon blankan, sur la dorso kun nigraj pintoj (platen-vulpa felo). Arkta vulpo ankaŭ nomiĝas izatiso, la stepa vulpo korsako. Oni nomas la vulpoblekon jelpo.

La vulpo estas tre inteligenta kaj rolas en multaj fabeloj kaj fabloj kiel ruza besto, male ruzaj homoj estas komparataj je vulpoj (esti ruza kiel vulpo, esti vulpokapulo).

La japana mitologio parolas pri ruzaj spiritoj nomitaj kicuneoj (japane Kitsune). Tiuj spiritoj similas al multvostaj vulpoj.

Ĝia hispana nomo zorro inspiris la historion pri venĝanto de malriĉuloj kun la nomo "Zorro".

Proverbo[redakti | redakti fonton]

Kovrilpaĝo de origine hungara infanromano István Fekete:Vuk Budapeŝto, 1966, eld: Corvina; trad: Margit Leszkó

Ekzistas pluraj proverboj pri vulpo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili [1]:

  • Citaĵo
    « Ĉe vulpoj ĉiam naskiĝas nur vulpoj. »
  • Citaĵo
    « Ĉiu vulpo sian voston laŭdas. »
  • Citaĵo
    « Vulpo mienon ŝanĝas, sed plue kokidojn manĝas. »

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. [1]
Lioness updated.jpg Rilataj artikoloj troviĝas en
Portalo pri Zoologio