Redaktado de Franca lingvo

{{Informkesto lingvo
|Lingvo          = Franca lingvo
|Propra_nomo     = Français
|Mapo            = New-Map-Francophone World.PNG
|Mapopriskribo   = Regionoj, kie la franca estas:
{{Priskribo|#0049a2|la ĉefa lingvo}}
{{Priskribo|#006aff|oficiala lingvo}}
{{Priskribo|#8ec3ff|fremda lingvo}}
{{Priskribo|#00ff00|malplimulta lingvo}}
|Landoj          = [[Francio]] kaj {{ĉ.|50}} aliaj landoj
|Denaske         = {{ĉ.|110–128 milionoj}}
|Fremdlingve     = {{ĉ.|265–500 milionoj}}
|Bildo           = Flag of La Francophonie.svg
|Titolo          = Logobildo de [[Franclingvio]]
|Fam1            = {{LingvaKlasifikado|fr}}
|Koloro          = Hindeŭropa
|Oficiala lingvo = 29 landoj kaj multaj internaciaj organizoj
|Reguligita de   = [[Académie française]]
|Skribo          = [[latina alfabeto]]
|ISO1            = fr
|ISO2            = 
|ISO2B           = fre
|ISO2T           = fra
|SIL             = FRA
|Angla nomo      = French
|Fontoj          = 
|Opcio           = 
|Noto            = 
|Specimeno       = 
|vikipedio       = fr
}}
La '''franca lingvo''' (france ''langue française'' /lɑ̃g fʁɑ̃sɛz/ [lang fran-sez] ''français'' /fʁɑ̃sɛ/ [fran-se]) estas latinida lingvo parolata de '''274 milionoj'''<ref>http://www.francophonie.org/Estimation-des-francophones.html</ref> ({{ĉ.|duono}} kiel dua lingvo), precipe en [[Francio]], [[Kanado]], [[Alĝerio]], [[Haitio]], [[Belgio]], [[Svislando]], multaj landoj de Nord- kaj Okcident-[[Afriko]] kaj ankaŭ en [[Usono]]. Ĝi estas unu el la oficialaj lingvoj de [[UN]], de [[Eŭropa Unio]] kaj unu el la ĉefaj internaciaj lingvoj en Afriko. Ĝi estas ankaŭ la oficiala lingvo de [[Universala Poŝta Unio]]<ref>http://www.upu.int/fr/lupu/langues.html</ref>, kreita en 1874.

La franca lingvo estas [[romanida lingvo]] precipe elvenante el la vulgara [[latino]] parolata en [[Gaŭlio]]. Oni konsideras ke la [[malnovfranca lingvo]] ekzistis de la [[842]] ĝis {{ĉirkaŭ|1400}} (la kodo de tiu lingvo laŭ ISO 639 estas fro). De {{ĉirkaŭ|1400}} ĝis 1600, la lingvo estas nomata [[Franca (meza)|meza franca]] (ISO 639: frm).

== Franclingvio ==
[[Franclingvio]] estas la nomo de la aro da landoj kaj regionoj de la mondo, kie la franca lingvo estas parolata (oficiale, denaske, aŭ kiel dua lingvo). Laŭ ''[[Internacia Organizaĵo de la Franclingvio]]'' (IOF), almenaŭ ĉi tiuj landoj havis pli ol 4 milionojn da franclingvanoj en 2014<ref>{{citaĵo el retejo |url=http://www.francophonie.org/IMG/pdf/pays-plus-1-million-locuteurs.pdf |titolo=Nombre de francophones par pays ayant plus de 1{{spaceto}}million de locuteurs |dato=2014 |paĝo=1 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160303202308/francophonie.org/IMG/pdf/pays-plus-1-million-locuteurs.pdf |arkivdato=2016-03-03 |lingvo=fr |eldoninto=Internacia Organizaĵo de la Franclingvio |formato=PDF}}</ref>:
{| class="wikitable sortable"
|-
! Parolantaro !! Lando !! [[IOF‑ano]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:62968000}} || {{Francio}} || [[Dosiero:Yes check.svg|15px|ligilo=|Jes]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:33222000}} || {{Kongo Kinŝasa}} || [[Dosiero:Yes check.svg|15px|ligilo=|Jes]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:11943000}} || {{Germanio}} || [[Dosiero:Red x.svg|16px|ligilo=|Ne]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:11200000}} || {{Alĝerio}} || [[Dosiero:Red x.svg|16px|ligilo=|Ne]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:10657000}} || {{Maroko}} || [[Dosiero:Yes check.svg|15px|ligilo=|Jes]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:10520000}} || {{Britio}} || [[Dosiero:Red x.svg|16px|ligilo=|Ne]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:10470000}} || {{Kanado}} || [[Dosiero:Yes check.svg|15px|ligilo=|Jes]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:9394000}} || {{Italio}} || [[Dosiero:Red x.svg|16px|ligilo=|Ne]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:9334000}} || {{Kameruno}} || [[Dosiero:Yes check.svg|15px|ligilo=|Jes]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:8088000}} || {{Belgio}} || [[Dosiero:Yes check.svg|15px|ligilo=|Jes]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:7218000}} || {{Ebur-Bordo}} || [[Dosiero:Yes check.svg|15px|ligilo=|Jes]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:6090000}} || {{Tunizio}} || [[Dosiero:Yes check.svg|15px|ligilo=|Jes]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:5402000}} || {{Svislando}} || [[Dosiero:Yes check.svg|15px|ligilo=|Jes]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:5022000}} || {{Hispanio}} || [[Dosiero:Red x.svg|16px|ligilo=|Ne]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:4847000}} || {{Madagaskaro}} || [[Dosiero:Yes check.svg|15px|ligilo=|Jes]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:4454000}} || {{Haitio}} || [[Dosiero:Yes check.svg|15px|ligilo=|Jes]]
|-
| style="text-align:right;" | {{formatnum:4277000}} || {{Senegalo}} || [[Dosiero:Yes check.svg|15px|ligilo=|Jes]]
|-
|}
[[Dosiero:Langues de la France eo.svg|eta|Minoritataj regionaj kaj parencaj lingvoj en Francio.]]

== Parencaj lingvoj kaj dialektoj ==
Ĉar la franca estas disigita tra la mondo, ĝi efektive dialektiĝis en kelkaj regionoj, ekzemple en Afriko, en Usono (la [[Akadi-franca lingvo]]) kaj en [[Kebekio]]. Aliaj lingvoj parencaj al la franca estas i.a. la [[Pikarda franca dialekto|Pikarda]], [[Aostvala]] (''Valdôtain''), la [[Valona lingvo|Valona]] kaj la [[Arpitana lingvo]]j.

== Historio ==
; '''- 100.''': La franca devenas plejparte el '''la vulgara latino''' parolata en Gaŭlio (la antikva Francio) en la '''[[1-a jarcento a.K.]]''', influata de la [[gaŭla lingvo|gaŭla]], [[Kelta lingvaro|kelta]] lingvo kun parencaj trajtoj kun la latina, post la venko de [[Cezaro]]. La vulgara latino ne estis la klasika latino de Cezaro kaj [[Cicerono]], sed la latino efektive parolata de la popolanoj de la [[Imperio]], la latino de '''la Vulgato'''. Eĉ en la tagoj de la Imperio, la vulgara latino enhavis latinidajn ecojn. Laŭ klasika vidpunkto, la franca rekte fontus el la latina, tamen ŝajnas ke la franca parte fontas el la gaŭla.

; '''500.''' : Dum '''500–1000''', post la disfalo de Romio, la latino de Francio, pliparte izolita de la latino de [[Hispanio]] kaj [[Italio]], fariĝis iom post iom nova lingvo: la pra-franca.

; '''1000.''' : En '''[[1066]]''', franclingvanoj atakis kaj regis [[Britio]]n, profunde influonte la disvolviĝon de '''la angla''', kiu eĉ hodiaŭ enhavas multe da francaj vortoj. Eĉ en la tiama Italio, la franca estis la komuna lingvo inter komercistoj. Ĉirkaŭ 1100 skribiĝis la [[Kanto de Roland]]. La nuntempa lingvo estas sufiĉe malproksima de la tiama kiun oni nomas [[Malnova franca lingvo]] kun [[ISO 639]]-kodo fro.

; '''1500.''' : Dum '''1200–1900''', la nacia registaro en Parizo disvastigis sian dialekton tra la tuta lando: la francilia franca fariĝas la oficiala lingvo en Francio en 1539, depost kiam la franca lingvo estis uzata en la tribunaloj (dum en plimulto el la eŭropaj landoj uzatis latinon ĝis foje la 19-a jarcento).

; '''Jarcentoj 18-a ĝis 19-a.''': La franca estis la internacia lingvo de [[kulturo]] kaj diplomatio en Okcidento. En nobelaj rondoj de meza kaj orienta Eŭropo tio iĝis ĝis, ke oni ofte parolis france sine de la familio, infanojn oni provizis per franclingva vartistino, kaj foje nobelaj rusoj scipovis pli bone la francan ol sian propran lingvon. En 1871 iu aŭdis la Germanimperian [[Vilhelmo la 1-a (Germana Imperiestro)|Vilhelmo la 1-a]], kiu ĵus estis venkinta Francion kaj fondinta la unuiĝintan germanan imperion familiare interbabili kun sia ĉefministro [[Bismarck]] france. Pro tio, Marie Curie, ekzemple, plenaĝiĝis en Pollando sed, kiel plenaĝulo kaj [[sciencisto]], loĝis kaj laboris en Francio. Tio ankoraŭ okazas eĉ hodiaŭ, sed estas pli ofte per la angla.

Nekompleta listo de verkistoj alilandedevenaj, kiuj verkis en la franca lingvo: [[José-Maria de Heredia]], [[Samuel Beckett]], [[Emile Cioran]], [[Eugène Ionesco]], [[Julien Green]], ktp

; '''Jarcentoj 19-a kaj 20-a.''' : La franca estis disvastigita tra la mondo per la franca imperio, precipe al Afriko, Vjetnamo kaj Polinezio. Sed la imperio disfalis post 1945, kaj kun tio la potenco de la franca kiel monda lingvo. La imperio de Britio ankaŭ disfalis post la milito, sed la angla estis subtenita de la leviĝo de Usono kiel monda potenco. Aliflanke, la kultura ligilo de Francio kun la nacioj de sia pasinta imperio estas ĝenerale pli forta ol la sama pri Britio.

== Prononco ==
=== Konsonantoj ===
{| class="wikitable"
! &nbsp;
! [[Bilabialo|Bilabiala]]
! [[Labiodentalo|Labiodenta]]
! [[Labial-palatalo|Labial-palatala]]
! [[Labial-velaro|Labial-velara]]
! [[Alveolaro|Alveola]]
! [[Postalveolaro|Postalveola]]
! [[Palatalo|Palatale]]
! [[Velaro (fonetiko)|Velara]]
! [[Uvularo|Uvula]]
|-
! [[Plozivo]]
| p&nbsp;&nbsp;b
| &nbsp;
| &nbsp;
| &nbsp;
| t&nbsp;&nbsp;d
| &nbsp;
| &nbsp;
| k&nbsp;&nbsp;g
|-
! [[Nazalo]]
| m
| &nbsp;
| &nbsp;
| &nbsp;
| n
| &nbsp;
| ɲ ¹
| ŋ ²
|-
! [[Frikativo]]
| &nbsp;
| f&nbsp;&nbsp;v
| &nbsp;
| &nbsp;
| s&nbsp;&nbsp;z
| ʃ&nbsp;&nbsp;ʒ
| &nbsp;
| &nbsp;
| ʁ ³
|-
! [[Alproksimiĝo]]
| &nbsp;
| &nbsp;
| ɥ <sup>4</sup>
| w <sup>4</sup>
| l
| &nbsp;
| j <sup>4</sup>
| &nbsp;
|}

¹ Ĉe la nuna elparolo, la [[fonemo]] /ɲ/ proksimiĝadas al [nj].<br />
² La fonemo /ŋ/ ekestis antaŭ relative mallonga tempo, per la pruntado de angladevenaj vortoj. Ĝi fojfoje estas elparolata /ɲ/.<br />
³ Laŭ la parolanto, [ʁ] povas esti anstataŭigata per [ʀ] aŭ [r]. Tiaj sonoj estas [[alofono]]j.<br />
<sup>4</sup> /ɥ/, /w/ kaj /j/ verdire ne estas konsontantoj; ili estas [[alproksimiĝo]]j (ankaŭ duonkonsonantoj aŭ duonvokaloj).

=== Vokaloj ===
[[Dosiero:French vowel chart.svg|eta|300px|Franclingvaj vokaloj]]

La franca lingvo enhavas tri aŭ kvar nazajn vokalojn, laŭdialekte.

{| class="wikitable"
! &nbsp;
! Antaŭa
! Centra
! Malantaŭa
|-
! Malvasta
| i&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;y
| &nbsp;
| u
|-
! Mezmalvasta
| e&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;ø
| &nbsp;
| o
|-
! &nbsp;
| &nbsp;
| ə ¹
| &nbsp;
|-
! Mezvasta
| ɛ&nbsp;ɛ:²&nbsp;&nbsp;ɛ̃&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;œ&nbsp;&nbsp;œ̃ ¹
| &nbsp;
| ɔ&nbsp;&nbsp;ɔ̃
|-
! Vasta
| a
| &nbsp;
| ɑ ³&nbsp;&nbsp;ɑ̃
|}

¹ Ĉe la nuna elparolo de iuj regionaj variaĵoj de la franca, /ə/ emas proksimiĝi al /ø/, kaj /œ̃/ emas proksimiĝi al /ɛ̃/.

² La distingo inter /ɛ/ kaj /ɛ:/, kiel en la vortoj ''mettre'' (meti) kaj ''maître'' (estro) malaperadas en Francio, sed plu ekzistas en Kanado. En Francio, la distingo koncernas la daŭron, sed en Kanado estas eta malsamo de eco.

³ En iuj regionoj de Francio, /ɑ/ malaperis kaj estas anstataŭigata per /a/.

=== Sonkunligo ===
Grava regulo por prononci la francan estas sonkunligado de vortoj. Evoluinte, la franca konservis etimologiecan [[ortografio]]n, tial vortoj ofte finiĝas per neelparolita konsonanto. Tamen pro sonkunliga regularo, tiuj konsantoj estas kelkfoje devige aŭ konsilinde elparolitaj laŭ malnova prononcmaniero kiam la sekvanta vorto komenciĝas per vokalsono. Vortoj kiuj finiĝas naza vokalsono foje perdas nazeco (''bon'' (bona): [bɔ̃] fariĝas [bɔn]).

Kunligo estas notitaj per ‿ en internacia fonetika alfabeto ([[IPA]]).

==== Devigaj kunligoj ====
Inter artikolo, difinilo, poseda pronomo kaj la sekvanta ''a''- aŭ ''o''-vorto:
* ''les enfants'' [lɜz‿ɑ̃fɑ̃] (la infanoj)
* ''mon amie'' [mɔ̃n‿ami] (mia amikino), ''mes amis'' [mɜz‿ami] (miaj amikoj)
* ''cet arbre'' [sɛt‿aʁbʁ] (tiu arbo)

Inter subjekta aŭ komplementa pronomo kaj verbo, aŭ inter du pronomoj:
* ''vous êtes'' [vuz‿ɛt] (vi estas)
* ''allons-y'' [alɔ̯z‿i] (ni iru tien)
* ''ont-ils'' [ɔ̃t‿il] (ili havas)
En kelkaj kunmetaĵoj:
* ''pot-au-feu'' [pot‿ o fø] (bolita bovaĵo)
* ''États-Unis'' [etaz‿yni] (Usono)
* ''petit à petit'' [pətit‿a pəti] (iom post iom)

==== Konsinlindaj kunligoj ====
Inter la formoj de verbo être (esti) kaj la sekvanta ''a''-vorto: ''vous êtes idiots'' [vuz‿ɛtz‿idjo] (vi estas stultaj)

Inter la formoj de verboj avoir (havi) kaj être (esti) kaj participo: ''elle est allée'' [ɛl ɛt‿alé] (ŝi iris)

Inter rolvorteto (prepozicio) kaj ties komplemento: ''dans un champ'' [dɑ̃z‿œ̃/ɛ̃ ʃɑ̃] (sur kampo)

Inter adverbo kaj la sekvanta vorto, kiun ĝi modifas: ''très heureux'' [tʁɛz‿œʁœ] (tre feliĉa)

Inter verbo kaj ties komplemento: ''je crois en toi'' [jə kʁwaz‿ɑ̃ twa] (mi fidas vin)

Inter ''o''-vorto je multenombro kaj la sekvanta ''a''-vorto: ''des arbres immenses'' [dɛz‿aʁbʁəz‿imɑ̃s] (grandegaj arboj)

==== Malpermesitaj kunligoj ====
Post ''et'' (kaj)

Antaŭ vorto, kiu komenciĝas per aspiracia h: ''des haricots'' [dɛ aʁiko] (fazeoloj)

== Gramatiko ==
=== Substantivoj, adjektivoj kaj pronomoj ===
La franca lingvo havas du genrojn kaj du nombrojn, sed ne plu havas kazojn, escepte de pronomoj.

{{Kaŝskatolo komenco | Vortordo }}
Vortordo en la tuta frazo estas ĝenerale S.V.O. ([[subjekto]]-[[verbo]]-[[objekto (gramatiko)|objekto]]), ekzemple ''Je regarde l'arbre'' (Mi rigardas la arbon). Escepto: se la objekto estas pronomo, la ordo estas S.O.V.: ''Je le regarde'' (Mi ĝin rigardas). (kaze de malunueco tiu ĉi ordo : me te nous vous se le la les lui leur y en). Plua escepto: je la imperativo afirmativa (jesa) voĉo estas V.O. (''Regarde l'arbre'' - Rigardu la arbon; ''Regarde-le'' - Rigardu ĝin) (kaze de malunueco tiu ĉi ordo : le la les moi toi nous vous lui leur y en), krom kun negado (''Ne le regarde jamais.'', laŭvorte "Ne ĝin rigardu neniam" (t.e. "Neniam rigardu ĝin.") - kvazaŭ ''ne'' estus subjekto).

La loko de la epiteta adjektivo estas post la nomo, krom unuflanke se ĝi estas numerala aŭ poseda aŭ nedefina, aŭ aliflanke se ĝi estas samtempe mallonga kaj ofta, estas antaŭ la nomo.

La loko de la adverbo: tiuj je tempo aŭ je loko pri la tuta frazo estas aŭ en la komenco aŭ en la fino de la frazo. Tiuj pri adjektivo aŭ adverbo estas antaŭe (''très bon'' - "tre bona"). Pri la komponaj tempoj, la mallongaj kaj la oftaj estas inter la du vortoj (''Tu as bien fais ton travail'', laŭvorte "Vi havas bone faritan vian laboron", t.e. "Vi bone faris vian laboron"). Pri la infinitivo, se la adverbo estas unusilaba, la adverbo estas antaŭe. Alie ke ĉio tiu ĉi, ĝi estas poste. Atenton, la loko de la pronomo estas prioritata : ''Faites-le vraiment'' (Faru ĝin vere), ne ''Faites vraiment le'' (Faru vere ĝin).

{{Kaŝskatolo fino}}

=== Verbo ===
En la franca lingvo estas '''[[konjugacio]]j'''. La verboj varias laŭ la gramatika persono, la modalo kaj la tempo. Estas tri grupoj de verboj (kaj du helpverboj).

Ekzemple : verboj konjugaciataj en la indikativo de la prezenco.

{| border="0" align="center"
|
{| class="wikitable"
|+ ''parler'' (paroli), unua grupo
! Persono
! Verbo
! Tradukaĵo
|-
| je
| parl'''e'''
| mi parolas
|-
| tu
| parl'''es'''
| vi parolas
|-
| il, elle, on
| parl'''e'''
| li, ŝi, oni (ĝi) parolas
|-
| nous
| parl'''ons'''
| ni parolas
|-
| vous
| parl'''ez'''
| vi parolas
|-
| ils, elles
| parl'''ent'''
| ili parolas
|}
|
{| class="wikitable"
|+ ''finir'' (fini), dua grupo
! Persono
! Verbo
! Tradukaĵo
|-
| je
| fin'''is'''
| mi finas
|-
| tu
| fin'''is'''
| vi finas
|-
| il, elle, on
| fin'''it'''
| li, ŝi, oni (ĝi) finas
|-
| nous
| fin'''issons'''
| ni finas
|-
| vous
| fin'''issez'''
| vi finas
|-
| ils, elles
| fin'''issent'''
| ili finas
|}
|-
|
{| class="wikitable"
|+ ''prendre'' (preni), tria grupo
! Persono
! Verbo
! Tradukaĵo
|-
| je
| pren'''ds'''
| mi prenas
|-
| tu
| pren'''ds'''
| vi prenas
|-
| il, elle, on
| pren'''d'''
| li, ŝi, oni (ĝi) prenas
|-
| nous
| pren'''ons'''
| ni prenas
|-
| vous
| pren'''ez'''
| vi prenas
|-
| ils, elles
| pren'''nent'''
| ili prenas
|}
|
{| class="wikitable"
|+ ''être'' (esti), helpverbo
! Persono
! Verbo
! Tradukaĵo
|-
| je
| '''suis'''
| mi estas
|-
| tu
| '''es'''
| vi estas
|-
| il, elle, on
| '''est'''
| li, ŝi, oni (ĝi) estas
|-
| nous
| '''sommes'''
| ni estas
|-
| vous
| êt'''es'''
| vi estas
|-
| ils, elles
| '''sont'''
| ili estas
|}
|}

== Ortografio ==
La francan oni ĉefe skribas per la baza [[latina alfabeto]] (26 [[litero|literoj]]) plus kelkaj [[diakrita signo|diakritaĵoj]] (uzendaj) kaj [[ligaturo|ligaturoj]] (laŭkonvenciaj sed praktike ne ĉiam uzataj). La skribado de la franca latinalfabete estas difinita ekde jarcentoj per ortografiaj normoj sufiĉe precizaj, publikigitaj, instruitaj, ĝenerale agnoskataj kaj akceptataj, sed ofte ne tiom bone aplikataj (ĉi tiuj normoj iom evoluis laŭ la tempo).

Alia ebla skribmaniero estas per [[Brajlo]], kiu postulas adaptigon de la ekzistanta franca ortografio, ĉar Brajlo estas pli limigita kaj havas limigojn al sia propra uzo.

Transskriboj pure fonetikaj eblas per [[Internacia Fonetika Alfabeto]] (IFA), sed ili uzatas nur por precizigi la prononcon. La [[transskribado]] sufiĉe facilas ankaū per la [[greka alfabeto]] kaj per la [[cirila alfabeto]] (uzataj por la oficiala transskribo de francaj [[loknomo|loknomoj]] kaj [[personaj nomoj]]), sed pli delikatas kaj malprecizas per semidaj alfabetoj.

=== Norma latina ortografio ===
{{Ĉefartikolo|Franca ortografio}}
La [[Franca Akademio]] kaj similaj institucioj de aliaj [[Franclingvio|franclingvaj landoj]] aprobis serion da ortografiaj ĝustigoj proponitaj en [[1990]] per raporto de la [[Supera Konsilio de la Franca Lingvo]]. Ĉi tiuj ĝustigoj koncernas malpli ol 3 % de la vortaro. Krome, la Franca Akademio substrekas ke ĉi tiuj ĝustigoj ne endas, sed indas.

== Francdevenaj Esperantaj vortoj ==
Multaj Esperantaj vortoj venas el la franca lingvo, kaj multege da esperantaj neologismoj simple estas francaj vortoj kun normigita Esperanto-prononco kaj aldonita ''-o''-finaĵo, ekzemple: ''absorbi'', ''adopti'', ''brodi'', ''diri'', ''dormi'', ''fini'', ''honori'', ''lavi'', ''profiti'', ''agresi'', ''akomodi'', ''asimili'', ''ataki'', ''deziri'', ''doni'', ''esperi'', ''froti'', ''grati'', ''izoli'', ''krii'', ''lui'', ''metodo'', ''piki'', ''proklami'', ''rafini'', ''regali'', ''revi'', ''debuti'', ''disputi'', ''refuti'', ''repudii'', ''aplaŭdi'', ''brili'', ''cedi'', ''cirkuli'', ''defendi'', ''degeli'', ''disocii'', ''ekspedi'', ''fenestro'', ''improvizi'', ''inventi'', ''inspekti'', ''instrui'', ''kelkaj'', ''kelkfoje'', ''komerci'', ''kongreso'', ''kondamni'', ''komenci'', ''konsterni'', ''liveri'', ''manĝi'', ''marĉandi'', ''naŭzi'', ''neĝo'', ''neglekti'', ''parolo'', ''percepti'', ''pesi'', ''pluvi'', ''protekti'', ''respondi'', ''rigardi'', ''rikolti'', ''traduki'', ''vendi''.

Tamen, multaj en tiuj vortoj ankaŭ ekzistas en aliaj latinidaj lingvoj.

== Langrompilo ==
Fama franca [[langrompilo]] estas la frazo ''Les chaussettes de l’archiduchesse sont-elles sèches, archi-sèches ?''. [lɜ ʃo'sɜt də l‿aʀʃidy'ʃɜs sõt‿ɜl sɜʃ aʀʃi'sɜʃ]

== Specimeno: [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj]] ==
; Artikolo 1a
Tous les êtres humains naissent libres et égaux en dignité et en droits. Ils sont doués de raison et de conscience et doivent agir les uns envers les autres dans un esprit de fraternité.
; Artikolo 2a
# Chacun peut se prévaloir de tous les droits et de toutes les libertés proclamés dans la présente Déclaration, sans distinction aucune, notamment de race, de couleur, de sexe, de langue, de religion, d'opinion politique ou de toute autre opinion, d'origine nationale ou sociale, de fortune, de naissance ou de toute autre situation.
# De plus, il ne sera fait aucune distinction fondée sur le statut politique, juridique ou international du pays ou du territoire dont une personne est ressortissante, que ce pays ou territoire soit indépendant, sous tutelle, non autonome ou soumis à une limitation quelconque de souveraineté.

== Bildaro ==
<gallery>
Dosiero:Langues de la France1.gif|Regionaj lingvoj de Francio
Dosiero:Francophone Africa.svg|Franclingva Afriko
</gallery>

== Vidu ankaŭ ==
* [[Franc-Belga bildliteraturo]]
* [[Franclingvio]]
* [[Franclingva literaturo]]
* [[Kongreso de Franca Kulturo en Florido]]
* [[Lingvistiko]]
* [[Listo de lingvoj]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj
|q=Franca lingvo
|commonscat=French
|wikinewscat=Franca lingvo
|wikipedia=fr:
|wiktionary=Kategorio:Franca}}
* {{citaĵo el retejo |url=http://académie-française.fr |titolo=Franca Akademio |lingvo=fr}}
* {{citaĵo el retejo |url=http://www.francophonie.org |titolo=Internacia Organizaĵo de la Franclingvio |lingvo=fr}}
* {{citaĵo el retejo |url=https://www.ethnologue.com/language/fra |eldoninto=Ethnologue |titolo=French |lingvo=en}}
* {{citaĵo el libro |url=https://archive.org/stream/DictionnaireEsperanto-franais/esperanto_francais#page/n23 |titolo=Dictionnaire espéranto–français |aŭtoro=DE BEAUFRONT, Louis |dato=1904}}

== Literaturo ==
* {{Monatoref|numero=1993/10|paĝo=23|titolo=La franca|ligilo=|aŭtoro=Bradley Kendal}}

{{Havenda artikolo|Franca lingvo}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Franca lingvo| ]]