Ĉilia folitranĉulo
 | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Plenkreska masklo en Ĉilio
 Plenkreska ino en Ĉilio
| ||||||||||||||
| Biologia klasado | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
| Phytotoma rara Molina, GI, 1782 | ||||||||||||||
| Konserva statuso | ||||||||||||||
 Natura arealo
| ||||||||||||||
Subspecioj
| ||||||||||||||
|
Unutipa | ||||||||||||||
Aliaj Vikimediaj projektoj
| ||||||||||||||
La ĉilia folitranĉulo[1] (latine Phytotoma rara) estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi troviĝas en Sudameriko.
Taksonomio
[redakti | redakti fonton]Laŭ AviList[2], jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj[1]:
- Passeriformes - paseroformaj
- Cotingidae - kotingedoj
- Phytotoma Molina, GI, 1782 - folitranĉulo
- Phytotoma rara Molina, GI, 1782 - ĉilia folitranĉulo
- Phytotoma Molina, GI, 1782 - folitranĉulo
- Cotingidae - kotingedoj
Etimologio
[redakti | redakti fonton]La scienca genra nomo Phytotoma estas kunmetaĵo de 2 antikvaj grekaj vortoj, φυτόν (futon = "planto") kaj τομός (tomos = "kiu tranĉas", el τέμνω = "tranĉi"), aludante la mallongan kaj dentetan bekon de tiu genro, uzitan por tranĉi vegetaĵojn[3].
La specia epiteto rara tute ne rilatas al latino rārus (= "malofta"). Rara estas la komunlingva nomo de tiu birdo en Argentino kaj Ĉilio. Tiu nomo venas el la mapuĉa lingvo kaj estas onomatopeo rilata al ĝia neordinara raspa voĉo[3].
Aspekto
[redakti | redakti fonton]Ĝi estas fortika birdo, 18-20 centimetrojn longa, kun mallongaj flugiloj kaj ruĝaj okuloj. La longa vosto estas nigra kun ruĝeca bazo. La supraj partoj de la masklo estas grizbrunaj kun malhelaj strioj, dum la krono kaj subaj partoj estas kaŝtankoloraj. Estas blanka strio sur la flugilo kaj padrono de malhelaj kaj palaj areoj sur la vizaĝo. Inoj havas flavbrunajn subajn partojn kun brunaj strioj kaj havas flavbrunajn anstataŭ blankajn en la flugiloj. Ili ne havas la kaŝtanan kronon de la maskloj, sed povas montri cinamkoloran nuancon sur la frunto kaj gorĝo. La kanto estas serio de balbutaj notoj sekvataj de raŭka trilo simila al la bruo farita de fiŝhoka kranko-bobeno.
La fringeca beko estas mallonga kaj dika kun segildentaj randoj kaj estas uzata por deŝiri burĝonojn, foliojn kaj fruktojn. Insektoj estas okaze manĝataj kaj estas donataj al la idoj.
Disvastiĝo kaj habitato
[redakti | redakti fonton]La ĉilia folitranĉulo estas endemia de la suda konuso de Sudameriko. Ĝi estas la sola folitranĉulo trovita en Ĉilio, kaj ĉeestas en Argentino nur dum la reprodukta sezono. Ĝi vivas en variaj habitatoj, de arbaroj ĝis urbaj ĝardenoj kaj eĉ en parkoj. Ĝi ŝatas ĉiujn malsamajn vegetaĵajn mediojn, sed preferas kultivitajn kampojn, fruktoĝardenojn kaj ĝardenojn. En Ĉilio, ĝi troveblas je altitudoj inter marnivelo kaj 2800 metroj super marnivelo, la plej granda parto de la populacio troviĝas sub 800 metroj super marnivelo. En Argentino, ĝi estas forte parenca al la Anda montaro, je en altitudoj inter 100 kaj 900 metroj super marnivelo[3].
Referencoj
[redakti | redakti fonton]
- ↑ 1,0 1,1 Ornitologia taksonomio.
- ↑ AviList v2025, konsultita la 20-an de feb. 2026.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Birds of the World, Rufous-tailed Plantcutter.
| ||||||||||||||||||