Ŝogio

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search

Ŝogio (japane: 将棋, Hepburn: shōgi) ankaŭ nomata japana ŝako, estas tabulludo por du ludantoj. Ĝi estas ludata sur tabulo kun 9×9 kvadratoj. Kiel ankaŭ okcidenta ŝako kaj ĉina ŝako (xiàngqí), ŝogio estas unu el la ŝakaj variantoj, kiuj fontas el la hinda ludo ĉaturango.

Shogi.jpg

Pecoj[redakti | redakti fonton]

La du ludantoj havas po 20 pecojn:

  • 9 peonoj
  • 1 kuriero
  • 1 turo
  • 2 lancoj
  • 2 ĉevaloj
  • 2 arĝentaj generaloj (aŭ simple "arĝentoj")
  • 2 oraj generaloj (aŭ simple "oroj")
  • 1 reĝo

Ĉiu peco havas la saman koloron. Ĉiu peco havas pinton, kiu direktiĝas for de la ludanto posedanta ĝin kaj al la kontraŭulo. Kiam oni kaptas pecon, poste anstataŭ movi pecon, oni povas meti antaŭe kaptitan pecon sur vakan kvadraton dum sia vico (kun kelkaj malpermesoj). Oni gajnas kiam oni kaptas la reĝon de sia kontraŭludanto.

Tabelo de pecoj kun japanaj nomoj[redakti | redakti fonton]

En la fonetika transskribo en Esperanto, duobla vokalo kiel "oo" aŭ "uu" signifas plilongigon de la vokalo, kaj ne 2 malsamaj vokaloj.

Esperante Bildo japane Mallongigoj
Ĉinsigne Hepburn Esperantlitere Signifo E-o japane / esperante
reĝo (blanka) Reigning king 王將 ōshō ooŝoo reĝa generalo R ō / oo
reĝo (nigra) Challenging king 玉將 gyokushō gjokuŝoo gema generalo R gyoku / gjoku
turo Rook 飛車 hisha hiŝa fluganta ĉaro T hi
drako
(aŭ promociita turo)
Promoted rook 龍王 aŭ 竜王 ryūō rjuuoo draka reĝo +T 龍 aŭ 竜 ryū / rjuu
kuriero Bishop 角行 kakugyō kakugjoo angule iranto K kaku
pegazo aŭ drakĉevalo
(aŭ promociita kuriero)
Promoted bishop 龍馬 aŭ 竜馬 ryūma rjuuma draka ĉevalo +K uma
oro
(aŭ ora generalo)
Gold general 金將 kinshō kinŝoo ora generalo O kin
arĝento
(aŭ arĝenta generalo)
Silver general 銀將 ginshō ginŝoo arĝenta generalo A gin
promociita arĝento Promoted silver 成銀 narigin narigin promociita arĝento +A (全)
ĉevalo Knight 桂馬 keima kejma kacura* ĉevalo Ĉ kei / kej
promociita ĉevalo Promoted knight 成桂 narikei narikej promociita kacuro* (圭 aŭ 今)
lanco Lance 香車 kyōsha kjooŝa incensa ĉaro L kyō / kjoo
promociita lanco Promoted lance 成香 narikyō narikjoo promociita incenso +L (杏 aŭ 仝)
peono Pawn 歩兵 fuhyō fu-hjoo piedsoldato P fu
tokino
(aŭ promociita peono)
Promoted pawn と金 tokin tokin "to"-oro +P と (aŭ 个) to
  • Kacuro estas japana specio de arbo.

La to en la nomo "tokin" devenas de la kanaa signo と (to), kiu estas skribata sur la peco. La deveno de tiu uzado de la signo ne estas klara. La nuntempaj teorioj estas, ke ĝi origine estis la signo 金 (oro) aŭ 登 (supreniri) aŭ 今 (nun; supozeble uzata, ĉar ĝia prononco similas al 金).[1]

La plej bonaj ŝogiludantoj estas de Japanio, kaj la 2-aj plej aktivaj kluboj estas en Svedio.[mankas fonto]

Reguloj[redakti | redakti fonton]

Celo de la ludo[redakti | redakti fonton]

La kutima celo de ludo estas por unu ludanto kontroli la reĝon de la alia ludanto, venkante la ludon. Kontroli la reĝon signifas, ke la reĝo de la kontraŭulo devas esti atakata kaj ne povas defendi sin de la atako.

Ĉi tiu okazo nomiĝas mato.

Movado de la pecoj[redakti | redakti fonton]

Plejpartoj de la Ŝogiopecoj povas movi nur al apuda kvadrato. Kelkaj povas translokiĝi tra la tabulo, ili estas longforaj pecoj. Finfine nur unu (la ĉevalo) povas salti super interparaj pecoj.

La lanco, kuriero kaj turo estas la longforaj pecoj: ili povas movi iujn kvadratojn laŭ ilia direkto, kaj ili estas limataj nur per interparaj pecoj kaj la rando de la tabulo. Se kontraŭa peco intervenas, ĝi povas esti kaptita, forigante ĝin de la tabulo kaj anstataŭigante ĝin per la movado. Se amika peco intervenas, la movanta peco devas haltiĝi antaŭ tiu kvadrato; se la amika peco estas apuda, la moviĝanta peco eble ne moviĝas en tiu direkto.

Ŝablono:Col-begin Ŝablono:Col-2

Reĝo
         
 
Kuriero
     
     
       
     
     
Arĝenta generalo
         
   
       
     
         
Lanco
       
       
       
         
         

Ŝablono:Col-2

Turo
       
       
    |    
    |    
Ora generalo
         
   
   
       
 
Ĉevalo
     
         
       
         
         
Peono
         
       
       
         
         

Ŝablono:Col-end

Notation
Moviĝas al apuda kvadrato
Saltas al neapuda kvadrato, preterpasante iun ajn pecon sur la vojo
Moviĝas laŭ rekta linio, trairante iun nombron de kvadratoj.


Reĝo (玉/王) movas unu kvadraton en ajna direkto, perpendikulara aŭ diagonala.

Turo (飛) movas ian kvadraton en perpendikulara direkto.

Kuriero (角) movas iujn kvadratojn en diagonala direkto.

Ora generalo / Oro (金) movas unu kvadraton orte, aŭ unu kvadrata diagonale antaŭen, donante al ĝi 6 eblajn surteriĝitajn kvadratojn. Ĝi ne povas movi malantaŭen diagonale.

Arĝenta ĝeneralo / Arĝento (銀) movas unu kvadraton diagonale, aŭ unu kvadraton rekte antaŭen, donante al ĝi 5 eblajn surteriĝitajn kvadratojn.

Ĉevalo (桂) saltas ĉe angulo intera al perpendikulara kaj diagonalo, kalkulanta al unu kvadrato rekte antaŭen unu unu kvadrata diagonale antaŭen, en unu sola movado. Tiel la ĉevalo havas 2 eblajn antaŭajn surteriĝitajn kvadratojn. Kontraste kun internaciaj ŝakaj ĉevaloj, ĉevaloj el Ŝogio ne povas moviĝi al la flankoj aŭ en malantaŭa direkto. La ĉevalo estas la sola peco, kiu ignoras intervenajn pecojn sur la vojo al sia fina kvadrato. Ĝi ne estas blokita de movado se la kvadrato antaŭ ĝi estas okupata, sed nek povas kapti pecon sur tiu kvadrato.

Lanco (香) moviĝas simile al la turo krom se ĝi ne povas movi malantaŭen aŭ al la flankoj, do nur iujn kvadratojn antaŭen.

Peono (歩) movas unu kvadraton rekte. Ĝi ne povas movi malantaŭen. Kontraste kun la okcidenta ŝakludo, peonoj en Ŝogio kaptas kontraŭulajn pecojn samvoje kiel ili moviĝas, do ili ne povas kapti pecojn diagonalen.

Libroj pri Ŝogio en Esperanto[redakti | redakti fonton]

Ueda Tomohiko verkis du librojn pri ŝogio:

  • Invito al Japana Ŝako (1996) - por komencantoj
  • Japana Ŝako (2001) - por komencintoj

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]