29-a de septembro
El Vikipedio, la libera enciklopedio
| Kalendaro Januaro | Februaro | Marto | Aprilo | Majo | Junio | Julio | Aŭgusto | Septembro | Oktobro | Novembro | Decembro |
| septembro 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| septembro | ||||||
| lu | ma | me | ĵa | ve | sa | di |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | ||||
| aranĝo de 2015 tagoj |
||||||
La 29-a de septembro estas la 272-a tago de la jaro (la 273-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 93 tagoj restas.
Je la 29-a de septembro okazis, interalie:
Eventoj[redakti | redakti fonton]
- 440: Leono la 1-a iĝis papo
- 855: Benedikto la 3-a iĝis papo
- 1222: Universitato de Padovo fondiĝis
- 1227: Papo Gregorio la 9-a ekskomunikis germanan imperiestron Frederiko la 2-a pro prokrasto de la 5-a krucmilito
- 1364: Centjara milito: venko de angloj en batalo de Auray
- 1400: Pollando: Hrubieszów iĝis urbo
- 1560: Eriko la 14-a ekreĝis en Svedio
- 1568: Johano la 3-a iĝis reĝo de Svedio
- 1669: Mikaelo Korybut Wiśniowiecki kroniĝis en Krakovo kiel reĝo de Pollando kaj grandduko de Litovio
- 1829: Fondo de Scotland Yard
- 1881: En Tartu unuafoje aperis la nuntempa Flago de Estonio
- 1884: Aŭstra astronomo Johann Palisa malkovris asteroidon 243 Ida
- 1887: Germana futbala klubo Hamburger SV fondiĝis
- 1903: Prusio, kiel la unua lando de la mondo, enkondukis kondukpermesilon
- 1911: Italio deklaris militon kontraŭ Turkio
- 1913: Subskribo de turka-bulgara packontrakto post fino de la Dua Balkana milito
- 1918: Unua mondmilito: kapitulaco de Bulgario
- 1919: Svedio enkondukis 8-horan labortagon
- 1933: Kreo de Hispana Falango
- 1938: Subskribo de Munkena interkonsento permesanta al Germanio aneksi parton de Ĉeĥoslovakio
- Dua mondmilito en Pollando kaj la mondo:
- 1939: La 13-a tago de la Soveta invado en Pollandon: Ruĝa Armeo okupis Lesko; taktika venko de pola armeo super la Ruĝa Armeo en batalo de Szacki, kio ebligis retiriĝon trans Okcidenta Bugo al Podlasio; sovetaj regopovoj forveturigis de Szepietówka (nun en Ĥmelnicka provinco) 1500 polajn militkaptitajn oficirojn
- La 29-a tago de la germana-pola milito: pro elĉerpiĝo de municio, nutraĵo kaj akvo kapitulacis apudvarsovia fortikaĵo Modlin komandata de generalo Wiktor Thommée - dum ties defendo mortfalis ĉ. 1300 polaj soldatoj kaj 4 mil vundiĝis; ĝis tiu ĉi tago la polan-hungaran landlimon trapasis 4553 oficiroj, 31 686 soldatoj kaj 862 armitaj personoj, entute 37 101 personoj; intelektul-kampanjo: civilaj kaj armeaj regopovoj en Poznań ricevis taskon pretigi sekretajn listojn de pola intelektularo; laboroficejo en Gniezno deportis al trudlaboro kelkdekon de poloj en Nazian Germanion
- Pola ambasadoro en Parizo protestis en franca ministerio pri eksteraj rilatoj koncerne disdividon de okupataj polaj teritorioj fare de Sovetunio kaj Germanio;
- 1940: En Poznań gestapo arestis 7-personan grupon de sabotado; en Varsovio urbaj regopovoj fiksis apartajn tram-vagonojn por judoj
- 1941: Germanaj krimuloj de Waffen-SS komencis masakron en Babij Jar - pereis pli ol 33 mil judoj; en germana Koncentrejo Mauthausen-Gusen komenciĝis amasa ekstermo de kaptitoj; pola ambasadejo en Sovetunio protestis pri restado de poloj en malliberejoj al kiuj oni malfaciligis kontaktojn kun polaj diplomatiejoj
- 1942: En germana koncentrejo Majdanek de la 18-a de majo ĝis la 29-a de septembro 1942 mortis 858 judoj alveturigitaj de Ĉeĥoslovakio; germana polico bruligis parton de vilaĝo Osówek (proksime al Kraśnik) mortigante ĉ. 40 personojn, taĉmento de SS pafekzekutis en Kruszyn 11 personojn bruligante la tutan vilaĝon kaj ĝendarmoj pafmortigis en Daleszyce (proksime al Kielce) 8 judojn
- Ministro pri laboro en Nazia Germanio suspendis libertempon por polaj trudlaboristoj de Okcidenta Eŭropo; Heinrich Himmler ordonis translokigi ĉiujn judinojn de koncentrejo Ravensbrück al koncentrejo en Aŭŝvico
- 1943: Marŝalo Pietro Badoglio sur brita militŝipo ĉe bordo de Malto subskribis kapitulacon de la itala armeo
- 1944: Ribelo de Varsovio: germana kirasita divizio kaj du regimentoj atakis kvartalon Żoliborz; germanaj policoj pafmortigis en Varsovio pli ol 40 personojn kaj 43 en du aliaj lokoj; al germana koncentrejo Stutthof oni venigas 1 258 de varsovianoj, en tio soldatoj kaj 40 virinoj de Pola Enlanda Armeo; apud Jaktorowo (proksime al Grodzisk Mazowiecki) taĉmento de Pola Enlanda Armeo batalis kun germanaj taĉmentoj - ĉirkaŭita perdis multe da soldatoj; brigado de Popola Armeo apud vilaĝo Gruszka (proksime al Końskie) la tutan tagon batalis kontraŭ Wehrmacht kaj ĝendarmaro (pli ol 5 mil personoj) detruante 5 tankojn, kirasitan kaj personan aŭtomobilon - revenĝe germanoj pafekzekutis malliberigitajn partizanojn kaj 12 civilulojn bruligante 3 vilaĝojn
- Al germana koncentrejo en Neuengamme (Hamburg) alvenis 500 judinojn, de koncentrejo Stutthof (Libera Urbo Dancigo); sovetiaj taĉmentoj eniris al Jugoslavio
- 1945: Proklamo de Federacia Popola Respubliko Jugoslavio
- 1954: Fondo de Eŭropa Organizaĵo por Nuklea Esploro (CERN)
- 1959: Konstitucio de Brunejo oficialiĝis
- 1963: Dua sesio de la Dua Vatikana Koncilio komenciĝis
- 1967: La unua Sinodo de la Episkopoj, vokita de papo Paŭlo la 6-a, komenciĝis
- 1969: En Los-Anĝeleso instaliĝis ARPANET - antaŭanto de Interreto
- 1971: Omano aniĝis al la Ligo de Arabaj Ŝtatoj
- 1976: La unua numero de la Komunikaĵo de KOR aperis – periodaĵo de Laborist-Defenda Komitato sur kies paĝoj oni informis publikan opinion pri reprezalioj de komunistaj regopovoj en Pollando. La unua redaktoro estis Antoni Macierewicz
- 1985: Premiero de la usona-kanada televidserio MacGyver
- 1991: Faligo de la prezidento de Haitio Jean-Bertrand Aristide
- 1995: Kreo de Eŭroregiono Okcidenta Bugo
- 2003: Barato: pluvo de meteorŝtonoj falis en Oriso vundante pli ol 20 personojn
- 2004: Unua flugo de la privata usona kosmoveturilo SpaceShipOne
- 2008: En Varsovio oni komencis konstrui Nacian Stadionon
- 2009: 30 afganaj civiloj pereis kaj 39 vundiĝis post surveturo de aŭtomobilo sur apudvojan minon en provinco Kandaharo
- 2013: En Aŭstrio okazis parlamenta baloto
- 2014: Abdullah Abdullah iĝis ĉefministro de Afganio
Naskiĝoj[redakti | redakti fonton]
- -106: Pompeo, unu el la unua triumviraro (m. 48 a.K.)
- 1511: Miguel Servet, hispana-aragona teologo, kuracisto, kartografo kaj humanisto (m. 1553)
- 1518: Tintoretto, itala pentristo de la Venecia Skolo, reprezentanto de la itala renesanco (m. 1594)
- 1547: Miguel de Cervantes, hispana verkisto, aŭtoro de la mondfama romano Kiĥoto (m. 1616)
- 1551: Miguel Servet, hispana-aragona teologo, astronomo, juristo, kuracisto (m. 1553)
- 1571: Michelangelo Merisi da Caravaggio, itala pentristo, kunfondinto de la roma skolo de baroka pentrado (m. 1610)
- 1681: Christian Friedrich Hunold, germana verkisto kaj jursciencisto (m. 1721)
- 1703: François Boucher. franca pentristo, reprezentato de la rokoko-movado (m. 1770)
- 1704: Mihály Ajtai, hungara kortega pastro, instruisto (m. 1776)
- 1747: Józef Wybicki, pola verkisto kaj politikisto, aŭtoro de la pola himno (m. 1822)
- 1758: Horatio Nelson, angla admiralo, dufoja venkisto de la franca militŝiparo (m. 1805)
- 1810: Elizabeth Gaskell, angla verkistino konata pro biografio de Charlotte Brontë (m. 1865)
- 1823: Władysław Syrokomla, pola-belorusa poeto kaj tradukisto (m. 1862)
- 1840: Lajos Felméri, hungara pedagogo, verkisto, universitata profesoro (m. 1894)
- 1851: Ede Czynk, hungara zoologo (m. 1899)
- 1856: Franz Zwach, aŭstro-germana kolonelo, esperantisto kaj tradukisto (m. 1928)
- 1864: Miguel de Unamuno, hispana filozofo kaj verkisto (m. 1936)
- 1881: Ludwig von Mises, aŭstra ekonomikisto, prakseologo (m. 1973)
- 1884: Nándor Hegedűs, hungara literaturhistoriisto (m. 1969)
- 1890: Ahmad Kasravi, irana lingvisto, reformisto, filozofo kaj esperantisto (m. 1946)
- 1895: Joseph Banks Rhine, usona psikologo kaj biologo, pioniro de parapsikologio (m. 1980)
- 1898: Trofim Lisenko, ukraina agronomo, sovetunia psŭedosciencisto (m. 1976)
- 1901: Enrico Fermi, itala Nobelpremiita fizikisto juddevena, kreinto de la unua artefarita nuklea reakciujo (m. 1954)
- 1901: Lanza del Vasto, itala filozofo, poeto, artisto, ĉefo de la eŭropa senperfortisma movado (m. 1981)
- 1904: Nikolaj Ostrovskij, soveta verkisto ukrain-ĉeĥdevena (m. 1936)
- 1908: Béla Kiss, rumania hungara lokhistoriisto (m. 1951)
- 1912: Michelangelo Antonioni, itala reĝisoro kaj scenaristo, laŭreato de Oskar-premio (m. 2007)
- 1919: Vladimír Vašíček, ĉeĥa pentristo (m. 2003)
- 1920: Aleksandr Zinovjev, rusa sociologo, logikisto kaj filozofo, aŭtoro de la nocio homo sovieticus, disidento (m. 2006)
- 1929: Lajos Jakab, hungara operkantisto (m. 2000)
- 1931: Barna Marosi, hungara ĵurnalisto, verkisto
- 1932: Hans Peter Nowak, aŭstra komponisto kaj ĥorestro
- 1934: Mihály Csíkszentmihályi, usona psikologo hungardevena, reprezentanto de la skolo de pozitiva psikologio
- 1935: Jerry Lee Lewis, usona kantisto kaj pianisto, pioniro de rokenrolo
- 1936: Silvio Berlusconi, ĉefministro de Italio, miliardulo
- 1936: Henadz Buraŭkin, belorusa poeto (m. 2014)
- 1936: Edvard Radzinskij, verkisto de Rusio
- 1938: Wim Kok, ĉefministro de Nederlando
- 1939: L. Miklós Gyárfás, rumania hungara humuristo, karikaturisto
- 1943: Lech Wałęsa, prezidento de Pollando
- 1943: Mohammad Ĥatami, prezidento de Irano
- 1947: Ambrus Miskolczy, hungara historiisto
- 1948: Theo Jörgensmann, germana klarnetisto kaj komponisto
- 1949: István Sütő, rumania hungara poeto (m. 1987)
- 1951: Michelle Bachelet, prezidentino de Ĉilio
- 1961: Julia Gillard, ĉefministrino de Aŭstralio
- 1976: Andrij Ŝevĉenko, ukraina futbalisto
- 1979: Attila Gidó, rumania hungara historiisto
- 1984: Per Mertesacker, germana futbalisto
- 1986: Delara Darabi, irana artpentristino, ekzekutita (m. 2009)
Mortoj[redakti | redakti fonton]
- -48: Pompeo: unu el la unua triumviraro (n. 106 a.K.)
- 716: Ceolfrith, anglosaksa abato kaj sanktulo (n. ĉ. 642)
- 1253: Venceslao la 1-a, reĝo de Bohemio el la dinastio Přemyslidoj (n. ĉ. 1205)
- 1364: Karlo la 1-a, duko de Bretonio (n. 1319)
- 1560: Gustavo Vasa, reĝo de Svedio, enkondukinto de hereda monarkio kaj de luteranismo (n. 1496)
- 1802: August Batsch, germana botanikisto
- 1820: Antonín Jaroslav Puchmajer, ĉeĥa poeto kaj tradukisto, aŭtoro de lernolibroj de la rusa kaj cigana lingvojn (n. 1769)
- 1833: Fernando la 7-a, reĝo de Hispanio (n. 1784)
- 1839: Friedrich Mohs, germana mineralogo kaj geologo (n. 1773)
- 1861: Tekla Bądarzewska-Baranowska, pola pianistino kaj komponistino, famiĝinta pro komponaĵo La preĝo de virgulino (n. 1834)
- 1866: József Szőke, hungara pastro, instruisto, poeto (n. 1773)
- 1872: Róza Déryné Széppataki, hungara aktorino (n. 1793)
- 1902: Émile Zola, franca verkisto kaj ĵurnalisto, reprezentanto de naturalismo (n. 1840)
- 1908: Machado de Assis, brazila verkisto, fondinto de Brazila Beletristika Akademio (n. 1839)
- 1910: Dezső Halász, hungara poeto (n. 1835)
- 1913: Rudolf Diesel, germana inĝeniero kaj inventisto (n. 1858)
- 1929: Tanaka Giichi, ĉefministro de Japanio (n. 1864)
- 1930: Ilja Jefimoviĉ Repin, rusia pentristo (n. 1844)
- 1941: Vilmos Aba-Novák, hungara pentristo (n. 1894)
- 1954: Viktor Kosinszky, hungara vinberkulturisto (n. 1909)
- 1969: István Szirmai, hungara politikisto, redaktoro (n. 1906)
- 1979: Árpád Kiss, hungara eduksciencisto (n. 1907)
- 1980: Áron Márton, hungara romkatolika episkopo de Transilvanio (n. 1896)
- 1985: Kálmán Battyán, hungara aktorino (n.1897)
- 1996: Endoo Ŝuusaku, japana katolika verkisto vivanta en budhisma societo (n. 1923)
- 2003: Miklós Szalay, rumania hungara komponisto (n. 1930)
- 2008: János Andrássy Kurta, hungara skulptisto (n. 1911)
- 2009: Pavel Popoviĉ, sovetia kosmonaŭto kaj la unua ukraina (n. 1930)
- 2010: Tony Curtis, usona aktoro hungardevena, rolinta en la komedia filmo Iuj ŝatas ĝn varma(n. 1925)
- 2011: Hella Haasse, nederlanda verkistino elkreskinta en Nederlanda Hindio (n. 1918)
- 2012: Hebe Camargo, brazila moderatorino, aktorino kaj kantistino (n. 1929)
- 2013: Oscar Castro-Neves, brazila gitaristo, aranĝisto kaj komponisto, kontribuinta al establiĝo de bosanovo (n. 1940)
- 2015: Hellmuth Karasek, germana verkisto, ĵurnalisto, literatura kritikisto, profesoro pri teatroscienco (n. 1934)
Specialaj tagoj kaj festoj[redakti | redakti fonton]
- Romkatolika Kalendaro: Festo de la sanktaj arkianĝeloj
- Argentino: Tago de Inventisto (naskiĝdatreveno de László Bíró)
Tagoj de semajno[redakti | redakti fonton]
La 29-a de septembro estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Dimanĉo en jaroj: 1585 1591 1596 1602 1613 1619 1624 1630 1641 1647 1652 1658 1669 1675 1680 1686 1697 1709 1715 1720 1726 1737 1743 1748 1754 1765 1771 1776 1782 1793 1799 1805 1811 1816 1822 1833 1839 1844 1850 1861 1867 1872 1878 1889 1895 1901 1907 1912 1918 1929 1935 1940 1946 1957 1963 1968 1974 1985 1991 1996 2002 2013 2019 2024 2030 2041 2047 2052 2058 2069 2075 2080 2086 2097;
- Lundo en jaroj: 1586 1597 1603 1608 1614 1625 1631 1636 1642 1653 1659 1664 1670 1681 1687 1692 1698 1704 1710 1721 1727 1732 1738 1749 1755 1760 1766 1777 1783 1788 1794 1800 1806 1817 1823 1828 1834 1845 1851 1856 1862 1873 1879 1884 1890 1902 1913 1919 1924 1930 1941 1947 1952 1958 1969 1975 1980 1986 1997 2003 2008 2014 2025 2031 2036 2042 2053 2059 2064 2070 2081 2087 2092 2098;
- Mardo en jaroj: 1587 1592 1598 1609 1615 1620 1626 1637 1643 1648 1654 1665 1671 1676 1682 1693 1699 1705 1711 1716 1722 1733 1739 1744 1750 1761 1767 1772 1778 1789 1795 1801 1807 1812 1818 1829 1835 1840 1846 1857 1863 1868 1874 1885 1891 1896 1903 1908 1914 1925 1931 1936 1942 1953 1959 1964 1970 1981 1987 1992 1998 2009 2015 2020 2026 2037 2043 2048 2054 2065 2071 2076 2082 2093 2099;
- Merkredo en jaroj: 1582 1593 1599 1604 1610 1621 1627 1632 1638 1649 1655 1660 1666 1677 1683 1688 1694 1700 1706 1717 1723 1728 1734 1745 1751 1756 1762 1773 1779 1784 1790 1802 1813 1819 1824 1830 1841 1847 1852 1858 1869 1875 1880 1886 1897 1909 1915 1920 1926 1937 1943 1948 1954 1965 1971 1976 1982 1993 1999 2004 2010 2021 2027 2032 2038 2049 2055 2060 2066 2077 2083 2088 2094;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1583 1588 1594 1605 1611 1616 1622 1633 1639 1644 1650 1661 1667 1672 1678 1689 1695 1701 1707 1712 1718 1729 1735 1740 1746 1757 1763 1768 1774 1785 1791 1796 1803 1808 1814 1825 1831 1836 1842 1853 1859 1864 1870 1881 1887 1892 1898 1904 1910 1921 1927 1932 1938 1949 1955 1960 1966 1977 1983 1988 1994 2005 2011 2016 2022 2033 2039 2044 2050 2061 2067 2072 2078 2089 2095;
- Vendredo en jaroj: 1589 1595 1600 1606 1617 1623 1628 1634 1645 1651 1656 1662 1673 1679 1684 1690 1702 1713 1719 1724 1730 1741 1747 1752 1758 1769 1775 1780 1786 1797 1809 1815 1820 1826 1837 1843 1848 1854 1865 1871 1876 1882 1893 1899 1905 1911 1916 1922 1933 1939 1944 1950 1961 1967 1972 1978 1989 1995 2000 2006 2017 2023 2028 2034 2045 2051 2056 2062 2073 2079 2084 2090;
- Sabato en jaroj: 1584 1590 1601 1607 1612 1618 1629 1635 1640 1646 1657 1663 1668 1674 1685 1691 1696 1703 1708 1714 1725 1731 1736 1742 1753 1759 1764 1770 1781 1787 1792 1798 1804 1810 1821 1827 1832 1838 1849 1855 1860 1866 1877 1883 1888 1894 1900 1906 1917 1923 1928 1934 1945 1951 1956 1962 1973 1979 1984 1990 2001 2007 2012 2018 2029 2035 2040 2046 2057 2063 2068 2074 2085 2091 2096.