Adalberto Smit

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Adalberto Smit

Bertus SMIT (esperante: Adalberto, plumnome antaŭ 1945: Adalbert; naskiĝis la 21-an de februaro 1897 en Amsterdamo, mortis la 10-an de februaro 1994) estis nederlanda verkisto kaj politikisto. Li esperantistiĝis en 1921 kaj faŝistiĝis en 1931. Smit verkis originalajn poemojn en Esperanto en la 1920-aj jaroj. Poste li aktivis en ekstremdekstraj movadoj kaj estis konsiderata kiel la unua nacisocialisto en Nederlando.[1]

En la jardeko de 1920 li estis fervora propagandisto de Esperanto. Post vizito al la faŝista Italio de Benito Mussolini Smit revenis konvinkita faŝisto. De 1929 al 1931 li estis aktiva en la movado De Bezem (esperante: La Balailo) de Alfred Haighton, el kiu li poste estis elpelita.

La 16-an de decembro 1931 li kunfondis la nacisocialistan partion NSNAP, kune kun Ernst Herman van Rappard. En 1932, Smit forlasis la partion pro malkonsento kun la ideoj de Rappard pri aneksado de Nederlando fare de Germanio, kaj denove kunlaboris kun Haighton.

Post la Nokto de la longaj tranĉiloj, Smit malproksimiĝis de la nacisocialismo, kaj eĉ verkis broŝuron kontraŭan al Hitler. Post la invado de Nederlando fare de la hitleraj trupoj, li estis enkarcerigita kaj pasigis grandan parton en la Dua Mondmilito en koncentrejo.

Bertus/Adalbert Smit estis post la milito fotisto kaj desegnisto, uzante la nomojn Adalbert Smit van Outvorst kaj Bob van Outvorst (Van Outvorst estis la familia nomo de lia patrino).

Verkado[redakti | redakti fonton]

Liaj poemoj temas pri vojaĝado, enamiĝoj, Esperanto, ktp. Ili kutime mallongas kaj havas tre tradician regulan metrikon.

Verkoj[redakti | redakti fonton]

  • Fajreroj (poemaro), 1927.
  • Roseroj (poemaro), 1930 (N.V. Joh. Ykema's UITG.-MIJ: Hago), represita en 1997.

Literaturo[redakti | redakti fonton]

HUBERTS, Willem. (2017) De man van vele namen: Bertus Smit 1897-1994 (nederlande). Nijmegen: Uitgeverij Flanor, p. 80. ISBN 978-90-73202-97-9.

Listo de referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Huberts, Willem (2016). “‘Een heel raar mannetje’: Bertus Smit (1897-1994), esperantist, fascist, kampoverlevende, snoever en avonturier”, Tijdschrift voor Biografie (nl) 4, p. 73–84.