Agilo la 1-a

Agilo la 1-a rex Visigothorum (503-555)
Agilo la 1-a (503-555), reĝo de la visigotoj, kiu regis inter la jaroj 549 kaj 555. Li sukcedis reĝon Teŭdigiselo kaj siavice estis sukcedita de reĝo Atanagildo, Muzeo de Prado, pentraĵo de Dióscoro Puebla (1831-1901)
Persona informo
Naskiĝo	503 en Hispanio Romia Imperio
Morto	31-a de marto 555 en Merido, Hispanio
Mortis pro	hommortigo vd
Ŝtataneco	Reĝlando de la Visigotoj vd
Profesio
Okupo	suvereno vd
Postenoj Postenoj reĝo de la Visigotoj (549–555) vd
vd	Fonto: Vikidatumoj

Agilo la 1-a aŭ Akilo la 1-a estis elektita reĝo de la visigotoj de Hispanio en 549 post la murdo de Teŭdigiselo. Lia regado daŭris ĝis 555, la jaro kiam li estis asasinita.

Biografio

Surtroniĝo kaj unuaj ribeloj

Agilo, el strikte visigota sango, supreniris la tronon fine de 549, kaj ekde la sekva jaro li batalis kontraŭ Kordovo, probable per ribelo, kvankam la katalana historiisto Abadal (1888-1970) kredas, ke ĝi ankoraŭ ne estis falinta sub la visigotan kontrolon (kiel granda parto de Betika Hispanio).

Izidoro de Sevilo rakontas, ke la visigota reĝo profanis la kordoban tombon de la martiro Acisklo (257-313), agon, kiun li riproĉis, notante ĝin kiel nekutima konsiderante la tradician toleremon de arianaj reĝoj al katolikismo. Eblas, ke ĉi tiu profanado ekfunkciigis la ribelon. Izidoro poste atribuis la morton de Agilo al "la interveno de la sanktuloj".

Bildo de la kataluna martiro Sankta Acisklo.

Lokigo de la tribo de la Vaskonoj ruĝe.

La reĝo perdis la unuan batalon, unu filon, la plejparton de la armeo, kaj la reĝan trezoron, devigante lin rapide retiriĝi al Merido, la ĉefurbo de la provinco Luzitanio. Profitante la situacion, nobelo nomita Atanagildo ribelis (551) kaj establis sian loĝejon en Sevilo, la ĉefurbo de la provinco Betiko (aŭ ĝia parto dominita de la visigotoj).

Kvankam ne ekzistas pruvo pri rilatoj inter la popolo de Kordovo kaj Atanagildo, estas tre probable, ke ekzistis formala aŭ silenta alianco, kies kondiĉojn oni povas nur dedukti. La plej vaste akceptita opinio estas, ke, malgraŭ ĉio, la unuaj bataloj engaĝigitaj en la centraj jarmonatoj ne estis favoraj al la ribelanto, kiu antaŭ la fino de la jaro estis devigita serĉi novajn aliancanojn.

Rivalaj partioj

Estas probable, ke la subtenantoj de Atanagildo estis membroj de la nobela partio, kiu antaŭe subtenis Teŭdigiselo, kiu estis murdita en Sevilo, kaj ke Agilo gvidis la rivalan partion. Tamen, eblas ankaŭ, ke Agilo partoprenis en la murdo de la antaŭa reĝo, kaj ke tiuj, kiuj iam subtenis lin, poste fariĝis liaj rivaloj.

La visigota sinsekvo ne estis reguligita, kaj kiam la reĝo mortis ne lasinte infanojn aŭ sen firma establado de sia potenco, liaj subtenantoj provis elekti unu el siaj propraj. Se ili sukcesus, la situacio restus stabila, sed se ili malsukcesus, ili restus en malstabila situacio, kiu povus facile konduki al ribelo.

La malsukcesoj de Agilo povus esti atribuitaj al la manko de unuanima aŭ entuziasma subteno el la parto de la nobelaro, kiu antaŭe subtenis Teŭdon kaj levis Teŭdigiselon. Se Agilo provus puni ĉi tiun dubindan nobelaron, ne estus surprize, ke ribelo ekus kaj ke la nobeloj metus unu el siaj propraj, ekzemple de Atanagildo, ĉe ĝia estreco.

Hipotezo pri la situacio en 551

La malvenko de Agilo en 550 kontraŭ Kordovo estis tre grava. La malvenko kuraĝigus aliajn ribelojn. Krome, tre verŝajne, la Vaskonoj denove ruinigis la Valon de Ebro ĉirkaŭ la sama epoko. La Kantabroj verŝajne ekspansiiĝis en La Riojan. La asturiaj triboj kaj la distrikto Asturiko, nuna Astorgo, certe estis sendependaj. Se, kiel oni suspektis, Agilo gvidis nur unu partion de la nobelaro, li certe havis multajn malamikojn.

Teŭdigiselo kaj Teŭdo simbolus la elementon pli malferman al eksteraj influoj, dum Agilo reprezentus la Visigotan naciisman reagon. Tial, estas probable, ke ribelo havus la subtenon de iamaj orientgotaj figuroj, kiuj elektis Visigotan naciecon. Atanagildo estus la viro, kiun ĉi tiuj figuroj elektus por surtronigi.

La Bizanca interveno

Laŭ Sankta Izidoro en sia "Historia Gothorum", Atanagildo petis helpon al la bizancanoj, kies imperiestro Justiniano decidis sendi ekspedicion sub la komando de Liberio (465-554), kiu estis prefekto de Teodoriko en Narbona Gaŭlio kaj kiu, dum sia guberniestreco de tiu provinco, estis celo de atencoprovo fare de kelkaj visigotoj. Tamen, ŝajnas ke la gota historiisto Jordanes sugestas ke la imperiestro Justiniano ne alianciĝis al Atanagildo, sed al la legitima reĝo Agilo, aŭ almenaŭ tio ŝajnas esti la oficiala versio disvastigita de la imperia propagando.

La sugesto de Jordaneso pli kredindas la postan kurson de la eventoj. Kaj efektive, Justiniano agis en du antaŭaj kazoj subtenante la legitiman reĝon kaj ne la ribelantojn: en 533 li intervenis en Afriko kontraŭ la uzurpanta Princo Ĵelimero (480-553), kaj en Italio li intervenis kontraŭ la uzurpanto Teodato.

Estas pli logike pensi ke se Justiniano dezirus interveni en Hispanio, li farus tion subtenante la legitiman partion. Se li estus volinta fari tion kontraŭleĝe, li ne bezonus malgrandan ribelon por fari tion.

En la somero de 552, junio aŭ julio laŭ la historiisto Ernst Stein (1891-1945), la bizancanoj elŝipiĝis en la sudo aŭ sudoriento de la Iberia Duoninsulo kun malgranda kontingento, ĉar plejparto de iliaj fortoj estis okupita en Italio. La grekaj fortoj antaŭenirus rekte al Sevilo ekde la elŝipiĝa punkto.

Eksciinte pri la alveno de siaj supozeblaj aliancanoj, Agilo kunigis siajn fortojn kaj ankaŭ marŝis kontraŭ Sevilo.

Laŭ rakonto de Izidoro, oni supozas, ke la malgrandaj bizancaj trupoj marŝis por alfronti la fortojn de Atanagildo (kiuj supozeble estis en defendo) en Sevilo.

Samtempe, la visigotoj, sub sia reĝo Agilo, marŝis suden de Merido (oni do supozas, ke Agilo estis en atakopozicio, kvankam post la malvenko ĉe Kordovo lia malforteco estis evidenta kaj instigis ribelojn). La kontraŭaj fortoj batalis proksime al la ĉefurbo Betiko, post kio Agilo devis retiriĝi (aŭgusto aŭ septembro 552).

Agilo faris nenian movon ĝis kiam la bizancaj fortoj alproksimiĝis. Agilo estis en defendo, certe atendante la bizancanojn, kiuj estis lia sola espero. Atanagildo, kiu jam kontrolis almenaŭ du provincojn, povus esti fininta la militon en 552, sed li certe ricevintus novaĵojn pri la baldaŭa alveno de la bizancanoj (novaĵoj, kiujn la agentoj de Agilo senlace disvastigis) kaj ne kuraĝis movi siajn trupojn el la sekuraj zonoj pro timo lasi siajn teritoriojn nedefenditaj.

Kiam la bizancanoj alvenis, Agilo marŝis kun siaj fortoj por neatendite kapti Atanagildon. Ĉar la bizanca kontingento estis tre malgranda kaj havis malmultan intereson pri batalado (aŭ verŝajne nur malatentigis la ribelajn fortojn en la regiono de Nova Kartago), la ĉefa parto de la batalo falis sur Agilo, kiu, nombrosuperita de sia rivalo, estis venkita. La bizancanoj fortikigis sin en kelkaj urboj, kiujn ili konkeris dum la elŝipiĝo aŭ ĉe ilia posta marŝo.

Hipotezo pri la Bizanca Alianco

Supozante la malvenkon de Agilo, liaj rivaloj jam kontrolis Betikon kaj Kartaĥena Hispanio. La situacio en la aliaj du provincoj (Taragona Hispanio kaj Narbona Gaŭlio) povus dependi de la tuja disvolviĝo de la militaj eventoj, se ili ankaŭ ne estus subtenintaj Atanagildon.

Agilo ne havis aliancanojn: la Kordovanoj batalis kontraŭ li; la Frankoj certe restis neŭtralaj, aŭ estis favoraj al Atanagildo. Nur la Sueboj restis, kiuj, konsiderante lian situacion, ne ŝajnis esti bonaj aliancanoj. Tial, la sola espero de Agilo, malgraŭ la danĝero, kiun ili prezentis, estis la Bizancanoj.

Supozante, ke Atanagildo estu venkita, li retiriĝintus kun tre malmultaj fortoj al Malago, aŭ li estus preskaŭ tute venkita, devinte rifuĝi en Kordovo, kiu certe estis lia aliancurbo, formale aŭ implice.

En tiu situacio, kun problema subteno de la Sueboj kaj Frankoj, kaj kun Kordovo nekapablanta ataki, eĉ sciante pri antaŭaj bizancaj agoj en la vandala kaj ostrogota regnoj, kaj la ne tiom malproksimaj disputoj pri Ceŭto, li povus esti elektinta pri petado je helpo de Bizanco en la lastaj monatoj de 451.

Sed oni kredas, ke tio ne okazis, ĉar pluraj indikoj sugestas, ke kiam la bizancanoj alvenis, Atanagildo kontrolis Betikan kaj Kartaĥenan Hispanion: la batalo okazis tre baldaŭ proksime de Sevilo (kien iris la reĝo Agilo), kaj kiam la grekoj prenis Nova Kartago per forto, kelkaj el ĝiaj rimarkindaj loĝantoj devis fuĝi.

La sorto de unu el ili, eble iu dukso, nomita Severiano (patro de Leandro kaj Izidoro, estontaj episkopoj de la ĉefurbo de Betiko), estas konata; li iris ekloĝi ĝuste en Sevilo.

Kaj Atanagildo kaj Agilo povus esti farintaj oferton kontraŭ helpo. Antaŭaj bizancaj intervenoj ne implikis partajn teritoriocedojn. La celo estis restarigi laŭleĝecon, kaj nur la malapero de iliaj reprezentantoj (Hilderiko (462-534) en Afriko kaj Amalasunta (495-535) en Italio) faciligis la konkeron de la regnoj. Oni sugestas, ke Justiniano ricevintus promeson pri tia kapitulaco.

Tamen, estas preskaŭ certe, ke tio ne okazis kaj ke Justiniano esperis, denove, ekspluati internajn disputojn por kapti la Visigotan Regnon. Eĉ se religiaj koncedoj estus ofertitaj, tiuj ŝajnis neverŝajnaj al Agilo, kaj la kapitulaco de Betiko estus malpli granda malbono, preferinda ol aliaj koncedoj.

Bizanca elŝipiĝo

Laŭ la rakonto de Sankta Izidoro, greka elŝipiĝo en Malago estus necesa, kie la venkita Atanagildo verŝajne troviĝus (ekde sia malvenko en la kampanjo de 551). La grekaj kaj ribelaj fortoj, unuiĝintaj, antaŭenirus rekte al Sevilo, kun la bizancanoj gvidataj de Liberio, Pretora Prefekto de Arles.

Tamen, la priskribita situacio ne estas la plej verŝajna. Atanagildo tre verŝajne estis en pozicio de forto. En tia situacio, la elŝipiĝo, kvankam ĝi povus ankaŭ esti okazinta en Malago (el kie ili antaŭenirus al Sevilo, dum Agilo farus la samon de Merido), pli verŝajne okazis ĉe Nova Kartago.

La Bizancanoj en Malago

La elŝipiĝo en Malago, se ĝi okazis komence, plej verŝajne okazis kun la bizancanoj kiel aliancanoj de Atanagildo. Malago estus parto de lia teritorio (eble lia lasta fortikaĵo), kaj la bizancaj fortoj estis establitaj tie, eble en konsento kun la loka grafo se, kiel ŝajnas probable, li estus subtenanto de Atanagildo, aŭ kun Atanagildo mem se li estus en la urbo.

Ĉiukaze, se la elŝipiĝo en la urbo okazis en konsento kun Atanagildo kaj la loka grafo, bizancaj soldatoj certe restus tie por gardi la ŝipojn kaj konservi la provizaĵojn. La visigotaj fortoj el Malago kaj aliaj lokoj lojalaj al Atanagildo konsistigis lian armeon, kaj tial neniuj gotaj fortoj restintus en Malago.

Se la bizancanoj faris ĝin ĝia centro de operacioj, estas logike, ke ili kontrolus la urbon, kvankam ili ne havus juran suverenecon sur ĝi.

Supozante ke la bizancanoj estus aliancanoj de la ribela kapitano, ankaŭ eblis ke la urbo jam estis en la manoj de Agilo (kiu okupus la plejparton de la ribelaj teritorioj), tiukaze la situacio ne ŝanĝiĝus, sed la konkero estus farita per forto, ne per reciproka interkonsento.

Tamen, estas pli probable ke la urbo estis en la manoj de Atanagildo kaj ĝi estis okupita de la bizancanoj serve de Agilo, eble per kolono kiu marŝis de Nova Kartago kaj antaŭeniris al Malago, dum Agilo atakis Sevilon.

La konkero estintus farita per forto, kvankam la urbo estis sendefenda, ĉar la armeo de Atanagildo iris al Sevilo (ĝi ankaŭ povus esti reĝa enklavo kaj libervole malferminta siajn pordegojn al la bizancanoj). Post kiam Malago estis prenita, la bizancanoj dominis ĝin kiel absolutaj regantoj.

La situacio en Betiko kaj Kartaĥeno

La situacio en Betiko estis necerta. Visigota regado ne estas dokumentita en Kordovo, nek en aliaj urboj kiel Iliberis, Astigi, Egara, kaj Malago. Nek bizanca regado estas dokumentita, krom en Malago, kvankam ĉi tiu regado ne estas datita (sed ĝi devis esti sufiĉe frua, probable en 552 aŭ baldaŭ poste).

Ŝajnas riske dedukti, tiel kiel Abadal faras, ke visigota regado ankoraŭ ne etendiĝis tra Betiko krom la areo okcidente de la rivero Gvadalkiviro kaj la regiono inter Hispalis kaj la Ĝibraltara Markolo, kaj maksimume al la marborda regiono inter la Markolo kaj la kartaga marbordo. Kordovo militis kontraŭ Agilo en 550, kvankam tio probable estis ribelo. Oni ne scias, ĉu ĉi tiu ribelo havis siajn originojn pli frue, sed ŝajnas probable, ke la agoj de Agilo en Kordovo, ĉe la tombo de la martiro Acisklo, provokis la ribelon.

Rezisto en Tarraconensis ne ĉesis ĝis 506, tio estas, ĉirkaŭ kvardek tri jarojn pli frue, kaj se la kompleta submetiĝo de Betiko ne estus atingita antaŭ 507, konkeroj en la provinco estus malfacilaj dum multaj jaroj (la plej bona periodo estus la regado de Teŭdo, kiu agadis en la areo de la Ĝibraltara Markolo, sed unue la luktoj kun la bizancanoj en Afriko kaj poste la franka ekspedicio eble malebligus tion).

Tamen, estas plej probable, ke Betiko plene submetiĝis al la visigotoj antaŭ 507, kaj ke la ribelo en Kordovo okazis en 550 aŭ baldaŭ antaŭe, pro la reĝa ago en tiu jaro aŭ en la antaŭaj jaroj.

Kun la leviĝo de Kordovo, ĉiuj ĉirkaŭaj regionoj ribelis, kie la sacerdotaro, terposedantoj kaj hispan-romiaj eminentuloj - kiuj sendube gvidis la ribelon - regis, kaj certe la montaraj regionoj de Sierra Morena, kie establi efikan kontrolon ĉiam estis malfacile.

La provinco preskaŭ certe subtenis Atanagildon. Ĝi sendube estis sub kompleta kontrolo de la visigotoj, kaj ne ekzistas registro pri iu ajn ribelo okazanta tie, nek estas probable, ke ĝia tuta aŭ parta cedo al Bizanco estintus planita.

Nova Kartago

La visigotoj kontrolis Novan Kartagon, sed ne ekzistas pruvoj, ke en 552 ĝi estis tenata de fortoj lojalaj al Atanagildo aŭ Agilo. Tamen, ŝajnas pli probable, ke la urbo subtenis Atanagildon. La dato, kiam la bizancanoj konkeris la ĉefurbon, Nova Kartago, estas nekonata, sed ĉiukaze, ĝi ne povus esti pli posta ol la somero de 555, kelkajn monatojn post la murdo de Agilo en marto de tiu jaro.

La konkero de Nova Kartago okazis per forto, kaj multaj lokaj eminentuloj devis forlasi la urbon. Unu tia ekzemplo estas la familio de Leandro de Sevilo. Kvankam ili estis katolika familio, verŝajne el greka deveno flanke de lia patrino kaj kies patro havis altan pozicion, ili ĉiuj ne hezitis forlasi la urbon, montrante malamikecon al la bizancanoj kaj ekloĝante en Sevilo, la centro de la potenco de Atanagildo.

Ĉio ĉi ŝajnas indiki, ke la bizancanoj estis aliancanoj de Agilo kaj ke la urbo estis prenita per forto de la subtenantoj de Atanagildo.

Hipotezo pri Sevilo

Konsiderante la aliancon inter Bizanco kaj Agilo, la milita situacio de Atanagildo certe estis avantaĝa, dominante la tutan Betikon kaj Kartaĥenon. Post establado de impona bazo en Nova Kartago, la bizancanoj antaŭeniris laŭ la marbordo (ĉar ne ekzistis rekta vojo liganta Nova Kartagon kaj Malagon, kvankam oni povus atingi ĝin per la vojo, kiu kondukis al Ilorcis — nuna Lorko —, Basti — nuna Baza —, kaj Acci — Ĝvadikso —, kaj de tie reen al la marbordo ĉe Urci — inter Almerio kaj Kartaĥeno —, Murgi — okcidente de Almerio —, Turaniana — okcidente de Almerio kaj sude de Murgi —, Abdera — okcidente de Almerio —, kaj Malago) dum ilia aliancano, la reĝo, atakis Sevilon, devigante Atanagildon kompromiti siajn fortojn, kaj la visigotoj masakris unu la alian.

Se, aliflanke, ĉi tiu alianco ne estus akceptita, oni supozas ke Atanagildo eble estus venkinta kaj rifuĝinta en alia urbo ĝis li aliĝos al fortoj de la Orienta Romia Imperio, kun kiu li marŝus al Sevilo, tenata de fortoj lojalaj al Agilo.

Minacita aŭ sieĝita en julio de la kombinitaj fortoj de la ribeluloj kaj grekoj (en ĉi tiu situacio, eblas eĉ imagi Sevilon prenita aŭ spontanee kapitulacita), Agilo devis kunvoki siajn fortojn, kiuj — koncentriĝintaj en Merido fine de aŭgusto aŭ komence de septembro — antaŭeniris al la ĉefurbo de Betiko.

Kun Agilo venkita, Sevilo havus neniun alian elekton ol submetiĝi al Atanagildo, se li jam ne estus farinta tion. Krome, estas tre probable, ke Sevilo subtenis la ribelulon kaj ke estintus facile por la sekvantoj de Atanagildo preni la potencon post kiam la garnizono lojala al Agilo estus izolita — argumentoj, kiuj validas sendepende de tio, ĉu la submetiĝo de Sevilo okazis antaŭ aŭ post la malvenko de la reĝo.

Du jaroj da batalado

La batalado daŭris dum du pliaj jaroj (553 kaj 554) sen ke ambaŭ flankoj atingis decidan venkon. La grekoj verŝajne koncentriĝis pri plifirmigo de sia potenco en Nova Kartago, Basti, Acci, Abdera, Malago, kaj la regiono de la Ĝibraltara Markolo, malhelpante Atanagildon venki sian rivalon, sed sen atingi ian ajn decidan sukceson, kiu endanĝerigus la pozicion de la ribelanto. Parto de Betiko, kaj eble eĉ parto de Kartaĥena Hispanio, restis lojalaj al li.

Murdo de Agilo

Fine, Agilo estis murdita en Merido (marto 555), kaj la visigota nobelaro agnoskis Atanagildon. Estas tre verŝajne, ke la murdo de Agilo estis iniciatita de Bizanco. Efektive, la morto de la protektito de Bizanco estis la perfekta preteksto por Justiniano konkeri Afrikon kaj Italion.

La morto de Agilo kaj la proklamo de Atanagildo, sendube orkestritaj de nobeloj manipulitaj de bizancaj agentoj, provizis al Justiniano konvinkan pretekston por agi laŭ sia propra intereso, post kiam lia milita kampanjo en Italio finiĝis (555).

Konsiderante la historian kuntekston kaj homan naturon, malfacilas akcepti, ke Justiniano ne partoprenis en la morto de Agilo. Dum kvar jaroj (552-555), parto de la visigota nobelaro restis lojala al Agilo, kiun ni supozas esti subteninta de liaj bizancaj aliancanoj. Tamen, en marto 555, li estis asasinita.

Kelkaj aŭtoroj sugestas, ke la subita okupado de Nova Kartago eble kaŭzis ĉi tiun ŝanĝon, sed ŝajnas probable, ke la urbo estis okupita en la somero de 552, aŭ plej malfrue en la somero de 555, plurajn monatojn post la asasinado.

Pli kredinda hipotezo estas, ke Agilo estis murdita laŭ instigo de Justiniano aŭ lia Magister Militum ("komandanto") en la duoninsulo, agante laŭ ordonoj de Justiniano. La nobeloj, kiuj murdis la reĝon, fine rekonis Atanagildon, kio indikus, ke la naciisma kaj kontraŭbizanca partio gajnis terenon, aŭ ke la nekapablo de la reĝo venki la ribelanton - malgraŭ greka helpo - igis konsilindan repaciĝi kun Atanagildo kaj eviti konfiskojn kaj reprezaliojn.

Klare, Atanagildo aperis kiel uzurpanto kaj eble eĉ kiel la iniciatinto de la murdo kontraŭ la reĝo. Atanagildo havis motivojn, sed estas neverŝajne, ke li povus esti atendinta rekoniĝi de la rivala nobelaro, kiu supozeble apartenis al kontraŭa partio. Siaflanke, Justiniano ankaŭ havis motivojn: kulpigante Atanagildon pri la morto de la reĝo, kaj sen la reĝo, Justiniano estus libera agi memstare kontraŭ la visigotoj, kiuj ankoraŭ estus dividitaj.

Plue, la milito en Italio estis preskaŭ finita. Grandaj fortoj jam ne estis bezonataj por kompletigi la konkeron, kaj la jaro 555 ŝajnis perfekta por komenci la konkeron de la visigota regno. Fine, Justiniano havis la rimedojn. Estinte aliancita kun Agilo dum tri jaroj, li havis virojn sub sia kontrolo aŭ subaĉetitajn ĉe la kortego, kaj li posedis (por la unua fojo en pluraj jaroj) la militan potencon necesan por komenci la konkeron.

Kompreneble, la visigota nobelaro lojala al Agilo verŝajne ne sciis, ke la milito en Italio preskaŭ finiĝis antaŭ 554.

Fina hipotezo estas, ke la murdo okazis sen bizanca implikiĝo. Eblas, ke la situacio de la reĝo estis malfirma. Atanagildo daŭre akiris subtenantojn kaj venkis en bataloj, dum la malgranda bizanca kontingento ofertis malmultan helpon.

La reĝo eble negocis novan interkonsenton kun Justiniano dum la vintro de 554-555, kiu eble implikis, ekzemple, la cedon de Nova Kartago (en kies kazo la bizancanoj nur kontrolus Malagon kaj nespecifitan areon de Betiko) aŭ koncedojn neakcepteblajn por la nobelaro.

Post kiam Justiniano akceptis la interkonsenton, novaĵo pri ĉi tiu akcepto alvenus en marto, kaj tiam la nobelaro malamika al la bizanca alianco, aŭ tiuj, kiuj serĉis protekti sian posedaĵon kaj pozicion - kiuj certe jam konspiris ekde la komencaj kontaktoj - decidis asasini lin.

Post la murdo de Agilo (li estis la kvara sinsekva reĝo asasinita de siaj subuloj), ne estas surprize, ke Gregorio de Turo komentis pri la murdo de Teŭdigiselo, asertante, ke la gotoj alprenis la perversan kutimon mortigi per glavo la reĝojn, kiuj ne plaĉis al ili, anstataŭigante ilin per iu ajn alia laŭ ilia plaĉo (Gregorio nomis tian sintenon la "gotika malsano" aŭ "morbus gothorum").