Anastazio la 2-a (imperiestro)
| Ἀναστάσιος Βʹ Ἀρτέμιος Anastasius secundus Artemius (685-719) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 Kuprogravuraĵo en medaljono de Artemio Anastazio la 2-a, imperiestro de Bizanco de 711-713 post la detronigo de Filipiko Bardano. | |||||
| Persona informo | |||||
| Naskiĝo | 685 en Orient-Romia Imperio | ||||
| Morto | 1-a de junio 719 en Preĝejo de la Sanktaj Apostoloj, Konstantinopolo, nuna Istanbulo, Bizanca Imperio | ||||
| Mortis per | senkapigo  vd | ||||
| Religio | ortodoksa kristanismo vd | ||||
| Lingvoj | mezepoka greka vd | ||||
| Ŝtataneco | Bizanca imperio vd | ||||
| Familio | |||||
| Edz(in)o | Irene (en)  vd | ||||
| Profesio | |||||
| Okupo | reganto vd | ||||
| |||||
| vd | Fonto: Vikidatumoj | ||||
Anastazio, greke:Ἀναστάσιος Βʹ Ἀρτέμιος aŭ latine:Anastasius secundus Artemiusnaskita kiel Artemio (greke: Ἀρτέμιος, romanigita: Artémios), estis bizanca imperiestro ekde la 4-a de junio 713 ĝis novembro 715. Lia regado estis markita de signifaj religiaj kaj politikaj decidoj celantaj stabiligi la Imperion.
Unu el liaj rimarkindaj agoj estis la nuligo de la antaŭa nomumo de monotelita patriarko de Konstantinopolo, anstataŭe restarigante la ortodoksecon nomumante Germanon la 1-an al la posteno. Ĉi tiu rimedo estis farita por gajni la favoron de Papo Konstanteno (708-715).
Anastazio la 2-a dediĉis siajn klopodojn al la fortigo de la Imperio kaj al la kreskigo por periodo de stabileco. Tamen, lia regado mallongiĝis kiam li estis detronigita de Teodozio la 3-a dum la bizanca kampanjo kontraŭ la Omajada Kaliflando en 715. Senlaca, kvar jarojn poste, en 719, Anastazio lanĉis ribelon kontraŭ Leono la 3-a la Izaŭra por repreni la imperian tronon.
Komence, Anastazio ricevis subtenon de Tervelo de Bulgario, kiu provizis soldatojn kaj financojn por lia afero. Tamen, la situacio ŝanĝiĝis kiam Anastazio ne sukcesis eniri Konstantinopolon, kaj la bulgaraj fortoj, kiujn li kunportis, plenumis peton de Leono la 3-a transdoni Anastazion kaj liajn aliancanojn. Sekve, Anastazio estis ekzekutita kune kun aliaj membroj de la ribelo en 719.
Biografio
[redakti | redakti fonton]Anastazio, origine nomita Artemio (greke: Ἀρτέμιος; vira formo de Artemiso) tenis elstarajn postenojn kiel burokrato kaj imperia sekretario ("asekretis") sub antaŭaj imperiestroj. Lia oficperiodo koincidis kun periodo da tumulto kaj malstabileco en la Bizanca Imperio konata kiel la Dudekjara Anarkio.
Post la komenca forigo de la lasta hereda reganto, Justiniano la 2-a, la imperio spertis rapidan sinsekvon de kvar regantoj ekde 695 ĝis 713. La kvara reganto, Filipiko, sukcese detronigis Justinianon la 2-an por la dua fojo.
Filipiko adoptis politikojn, kiuj pruviĝis malfavoraj al la plimulto de la loĝantaro de la imperio, kiu aliĝis al la Ortodokseco. Rimarkinde, li detronigis la ortodoksan patriarkon de Konstantinopolo favore al monotelita patriarko. Ĉi tiu decido altiris signifan opozicion kaj ene de la imperio, precipe inter la ortodoksa loĝantaro, kaj de la eklezio en Romo.
.png)
.png)
Krome, Filipiko deturnis militajn rimedojn de Anatolio al Balkanio por provi defendi Konstantinopolon kontraŭ la prabulgaroj. Tamen, ĉi tiu ŝanĝo lasis la orientan fronton de la imperio vundebla al la progresoj de la Omajada Kaliflando. Sekve, Filipiko alfrontis ĝeneraligitan malkontenton dum sia regado. Ĉio ĉi kaŭzis, ke la regado de Filipiko estis turmentita de malkontento inter la loĝantaro.
En 713, la trupoj apartenantaj al la Opsikiona Temo atendintaj en Trakio ribelis kontraŭ imperiestro Filipiko. Por malhelpi lin gvidi kontraŭribelon kaj pro la tradicia postulo de fizika senmakulaĵo de la imperiestro, Filipiko estis blindigita en la 7-a de junio 713.[1] Ĉi tiu ago celis malkvalifiki lin kaj kulture kaj praktike por neniam ajn repreni la tronon.
La tagon post la blindigo, la konspirantoj elektis Artemion kiel la novan imperiestron, kiu poste adoptis la reĝan nomon Anastazio. Kiel sia antaŭulo, Anastazio supreniris la tronon sub similaj cirkonstancoj, kio ankaŭ prezentis la eblecon de komparebla falo.
Por firmigi ĉi tiun pozicion kaj konservi stabilecon ene de la militistaro, decida por malhelpi estontajn puĉojn kaj konservi imperian kontrolon, Anastazio prenis decidajn mezurojn. Li blindigis kaj ekziligis la oficirojn rekte respondecajn pri konspirado kontraŭ Filipiko. Ĉi tiu ago funkciis kiel malinstigo kontraŭ estontaj ribeloj, certigante ke Anastazio povus konservi sian regadon kaj malhelpi plian tumulton.
Regado
[redakti | redakti fonton]Dum la regado de Anastazio, lia ĉefa fokuso estis stabiligi la Bizancan Imperion. Unu el liaj ĉefaj celoj estis inversigi la religiajn reformojn efektivigitajn de sia antaŭulo. Konforme al ĉi tiu celo, Anastazio subtenis la decidojn de la Sesa Koncilio kaj forigis la Monotelitan Patriarkon Johano la 6-a de Konstantinopolo de lia posteno.
Anastazio anstataŭigis lin per la ortodoksa Patriarko Germano en 715. Ĉi tiu strategia manovro havis plurajn celojn. Unue, ĝi helpis pacigi la maltrankvilon inter la ortodoksa loĝantaro en Konstantinopolo. Krome, ĝi plifortigis la legitimecon de Anastazio kiel imperiestro, kio estis precipe grava konsiderante lian potenco-prenon per ribelo. Por konservi la imperian aŭtoritaton kaj la stabilecon, li serĉis diversajn formojn de pruvo pri legitimeco.
La altigo de la ortodokseco efike solvis la mallongdaŭran skismon inter la monarkio kaj la katolika eklezio, kio kongruis kun la provoj de la bizancaj imperiestroj repaciĝi kun Romo. Akiri la aprobon de papo Konstanteno donis al Anastazio simbolon de legitimeco, kiun al lia antaŭulo mankis, tiel plifortigante sian propran legitimecon kompare.
Aldone al siaj religiaj reformoj, Anastazio rekonis la bezonon trakti la malstabilan staton pri la defendoj de la Bizanca Imperio kaj la problemon pri teritoria perdo. La Omajada Kaliflando prezentis signifan minacon, ĉirkaŭante la Imperion kaj per tero kaj per maro. Iliaj invadoj atingis ĝis Galation en 714.
Responde, Anastazio sekvis diplomatiajn vojojn por restarigi pacon, sed liaj senditoj estis malsukcesaj en Damasko. Sekve, li iniciatis ampleksan defensivan strategion. Tio implikis la restarigon de la muroj de Konstantinopolo, la konstruadon de sieĝekipaĵo, la amasigon de manĝaĵoj kaj la rekonstruon de la bizanca floto. La morto de kalifo al-Ŭalido la 1-a en 715 prezentis ŝancon por Anastazio renversi la situacion favore al li.
Li sendis armeon sub Leono la Izaŭra, kiu poste fariĝus imperiestro, por invadi Sirion. Samtempe, li ordonis al sia floto koncentriĝi sur Rodoso, kun instrukcioj ne nur rezisti la alproksimiĝon de la malamiko, sed ankaŭ detrui iliajn marajn rimedojn. Repreni la teritoriojn perditajn al la Kaliflando servis kaj praktikajn avantaĝojn, kiel ekzemple vastigado de la limoj de la imperio, kaj simbolajn celojn, montrante la forton de la nova reĝimo.
Detronigo
[redakti | redakti fonton]En Rodoso, ribelo okazis inter la Opsikianaj trupoj pro ilia malkontento pri la agoj de Anastazio post lia ekpotenciĝo. Dum ĉi tiu ribelo, Admiralo Johano estis mortigita.[2] Poste, la ribelantoj decidis renversi Anastazion kaj instali novan imperiestron, Teodozion la 3-an.
Teodozio la 3-a, kiu estis relative nekonata impostkolektisto, estis proklamita kiel la nova imperiestro. Post sieĝo kiu daŭris ses monatojn, Konstantinopolo estis konkerita de Teodozio. Dume, Anastazio fuĝis al Niceo, sed fine li estis devigita cedi al la aŭtoritato de la nova imperiestro. Li retiriĝis al monaĥejo en Tesaloniko.
Teofano la Konfesprenanto raportas, ke la regado de Anastazio daŭris 1 jaron kaj 3 monatojn, sugestante lian forigon de la povo en septembro 715. Tamen, alternativa dato de novembro 715 ankaŭ eblas.
Ribelo
[redakti | redakti fonton]Teodozio, la reganta imperiestro, estis poste detronigita de Leono la 3-a, kiu antaŭe servis sub Anastazio. Leono alfrontus du sinsekvajn krizojn dum sia regado. La unua krizo okazis kiam la Omajada Kaliflando sieĝis Konstantinopolon, kaŭzante konfuzon pri ĉu la urbo estis konkerita.
Soldatoj atendintaj en Sicilio deklaris sian subtenon por la nova imperiestro, erare kredante, ke la ĉefurbo falis. Kvankam ilia ribelo estis subpremita, la sieĝo kaj la posta ribelo kreis ŝajnon de malforteco en la nova registaro de Leono. Observante tion, Anastazio decidis ribeli kaj repreni la bizancan tronon.
En 719, Anastazio forlasis Tesalonikon por gvidi ribelon kontraŭ Leono la 3-a. La iniciatinto de la ribelo estas diskutata, kun konfliktantaj raportoj de Patriarko Nikeforo kaj Teofano la Konfesprenanto. Nikeforo asertas, ke Anastazio mem planis la komploton, dum Teofano sugestas, ke Niketo Ksilinito[3] iniciatis la ribelon dum sia korespondado kun Anastazio.
Tamen, Anastazio serĉis subtenon de Tervelo de Bulgario kaj ricevis signifan nombron da soldatoj, same kiel financan helpon je 50 mil litroj da oro. Tamen, Teofano la Konfesanto, kiu provizas ĉi tiun informon aliloke, erare konfuzas Tervelon kun sia fina posteulo Kormezio, lasante la eblecon, ke Anastazio formis aliancon kun la pli juna reganto. Alia klarigo postulas, ke Kormezio agis kiel reprezentanto de Tervelo dum intertraktadoj kun Anastazio.
Kvankam la puĉoj dum la Dudekjara Anarkio vidis iom da sukceso, ribeloj prezentis altan riskon de malsukceso. Tial, Anastazio certe havis konvinkan kialon kredi, ke la risko valoris la penon. Unu klarigo estas, ke li interpretis la sieĝon de Konstantinopolo kaj la malgrandan ribelon kiel indikojn de la malforteco de la ŝtato, kio igis lin kredi, ke la ribelo povus sukcesi.
Alia ebleco estas, ke Anastazio sincere kredis, ke la Imperio estis en kriza stato kaj ke li estis unu el la malmultaj individuoj kapablaj savi ĝin. Fine, estas kredinde, ke Teofano pravis asertante, ke Niketas Ksilinito konsilis Anastazion ribeli.
Kun la bulgaraj fortoj apud li, Anastazio marŝis al Konstantinopolo. Li sendis mesaĝon al Niketas Antrakas,[4] la komandanto de la urbomuroj, petante, ke la pordegoj estu malfermitaj ĉe lia alveno.
Bedaŭrinde por Anastazio, la mesaĝo estis kaptita, kio kondukis al la senkapigo de Niketas kaj tio malsukcesigis la planon de Anastazio facile eniri Konstantinopolon. Nekapabla trapenetri la urbon, Anastazio kaj liaj konspirantoj estis transdonitaj, fare de la bulgaroj, al Leono la 3-a laŭpete.
En 719, Anastazio estis ekzekutita, kune kun aliaj konspirantoj, inkluzive de Niketas Ksilinito kaj la ĉefepiskopo de Tesaloniko. La edzino de Anastazio, Irene, aranĝis lian entombigon en la Preĝejo de la Sanktaj Apostoloj, en Konstantinopolo.
Historiografio
[redakti | redakti fonton]Anastazio la 2-a ricevis historian atenton plurajn jardekojn post sia morto per la verkoj de Teofano la Konfesprenanto kaj Patriarko Nikeforo. Ĉi tiuj akademiuloj, konataj pro ilia ampleksa priraportado de bizanca historio, integrigis Anastazion la 2-an en siajn skribaĵojn, kvankam ilia fokuso etendiĝis preter lia specifa regado.
Rimarkinde, iliaj rakontoj ĉefe rondiris ĉirkaŭ la ribelo iniciatita de Anastazio kontraŭ Leono la 3-a. Pro la proksimeco de iliaj skribaĵoj al la efektiva evento, Teofano kaj Nikeforo estas ofte konsultataj kiel ĉeffontoj por postaj verkoj pri Anastazio.
Dum historiaj registroj progresis en la 20-a jarcento, la priraportado de Anastazio la 2-a tendencis esti analizita ene de pli larĝaj tempoperiodoj. Ofta metodologio implikis diskuti lian regadon tuj post rakonto pri lia antaŭulo, Filipiko.
En ĉi tiuj registroj, Anastazio ofte estis portretita en relative favora lumo kompare kun Filipiko. Krome, kelkaj verkoj traktantaj bulgarajn agojn dum la vivo de Anastazio ankaŭ menciis lian regadon.
Pli lastatempaj fontoj pri Anastazio la 2-a montras pli maldensan priraportadon, ofte limigitan al enciklopediecaj terminoj aŭ diskutoj fokusantaj sur lia rilato kun Leono la 3-a. Ne estas nekutime trovi mallongajn menciojn pri Anastazio sen profundiĝi en lian karakteron aŭ atingojn.
Unu ebla klarigo por la limigita kvanto da literaturo dediĉita al Anastazio la 2-a estas, ke Leono la 3-a estas ĝenerale rigardata kiel la imperiestro, kiu sukcesis kie Anastazio fiaskis.
Sekve, pli da verkoj aperis diskutante Leonon la 3-an kaj liajn atingojn, lasante malpli da scienca atento dediĉita al Anastazio la 2-a. Krome, la mallongeco de la regado de Anastazio, kunligita kun malabundeco de ĉeffontoj, povus kontribui al la relativa manko de historia priraportado, kiun li ricevis.
Referencoj
[redakti | redakti fonton]| Antaŭe: | Bizanca Imperiestro | Poste: |
|---|---|---|
| Filipiko | 4-an de junio 713 - 715 | Teodozio la 3-a |