André-Marie Ampère

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Disambig-dark.svg Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun Ampére.
André Marie Ampère
André Marie
André Marie Ampère
Persona informo
Nomo André Marie Ampère
Dato de naskiĝo 20-a de januaro 1775
Loko de naskiĝo Poleymieux-au-Mont-d'Or
Dato de morto 10-a de junio 1836
Loko de morto Marsejlo
Okupoj fizikisto, matematikisto, inĝeniero kaj profesoro [#]
Aĝo je morto 61
Portalo pri Homoj
v  d  r
Information icon.svg

André Marie Ampère ([andre mari amper] ; naskiĝis la 20-an de januaro 1775, en Poleymieux-au-Mont-d'Or, mortis la 10-an de junio 1836, en Marsejlo) estis franca fizikisto, matematikisto, inĝeniero kaj profesoro.

Kiel infano li neniam vizitis lernejon, sed estis instruata de sia patro, kiu estis riĉa komercisto. Li fariĝis instruisto, poste profesoro pri matematiko en la Pariza École Polytechnique kaj ekde 1826 li laboris kiel profesoro pri fiziko en la Collège de France.

Ampère (aŭ Ampero, esperante) estas konsiderata unu el la malkovrintoj de la elektromagnetismo. Krome li eltrovis multajn novajn sciojn en la matematiko kaj la kemio, ankaŭ okupiĝis pri biologio kaj filozofio. La mezurunuo de la kurentointenso estas nomata laŭ li: ĝi fakte nomiĝas ampero.

Li, kiel aliaj saĝuloj de sia tempo, ankaŭ okupiĝis pri filozofio kaj eĉ krei projekton de apriora lingvo, kiun oni konas iomete per sia korespondado.

Domo en Poleymieux-au-Mont-d'Or, muzeo


Omaĝoj[redakti | redakti fonton]

Statuo de André-Marie Ampère, sur la placo Ampère en Liono

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Aliaj projektoj[redakti | redakti fonton]

Faces-nevit.svg Trovu « André-Marie Ampère » inter la
Vizaĝoj de homoj
rilataj al la ideo
«Internacia Lingvo»

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]