Berbera lingvaro

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Berberaj lingvaj areoj

La berbera lingvaro estas grupo da lingvoj en la afrikazia lingvaro parolataj de berberoj el kies plej multnombraj popoloj estas: kabiloj, ŝelhoj, tamaziĥtoj, rifoj kaj tuaregoj.

La berbera lingvo estas foje konsiderata kiel unu lingvo, kiu ankaŭ ricevas la nomon tamaziɣtamaziɣt (Esperante: tamaziĥto). Plejofte tamen, oni dividas ĝin en pluraj malsamaj lingvoj, kies divido ne estas unueca el literatura kaj filologia vidpunktoj.

La nombro de parolantoj estas ĉ. 11 000 000[1]. Oni kelkfoje mencias la nombron de 4 milionoj en Alĝerio plus kelkaj milionoj en Maroko kaj centoj da miloj en aliaj landoj de Norda Afriko (Tunizio, Libio, Egiptio, Maŭritanio, Niĝero, Malio). Ekzistas ankaŭ grupoj de berberparolantoj enmigrintaj en kelkaj eŭropaj landoj (Francio, Hispanio, Nederlando, Belgio, Britio, Danio).

La 10-an de januaro 2016 la registaro de Alĝerio deklaris la "tamaziĥtan" oficiala ŝtata lingvo.[2]

Ĉefaj popoloj kaj lingvoj[redakti | redakti fonton]

  • Nomoj: [m] amaĥag; [f] Berberes; [r] berberi
  • Loĝloko: Grupo de nordafrikaj popoloj (tamazigtoj, rifoj, ŝeluhoj, tuaregoj, kabiloj k.a.), ĉefloĝantoj de Nord-Afriko, Centra kaj Okcidenta Saharo
  • Loĝantaro: Pli ol 11 520 000 (1992).
  • Lingvo: Berberaj-libiaj lingvoj.
  • Religio: Islamanoj sunaistoj (plejmulte), islamanoj ĥariĝistoj, judoj, kristanoj.

Kabiloj

  • Nomoj: [f] Kabyles; [r] kabili
  • Loĝloko: Montaraj regionoj de Norda Alĝerio: Kabilio
  • Loĝantaro: 3 000 000 (1992).
  • Lingvo: kabila.
  • Religio: Islamanoj sunaistoj.

RIFOJ

  • Nomoj: france rif, hispane rifeños
  • Loĝloko: Norda Maroko: regiono de la Rif-montaro
  • Loĝantaro: 1 250 000 (1992).
  • Lingvo: rifa.
  • Religio: Islamanoj sunaistoj.

Ŝelhoj

  • Nomoj: propra nomo singulare ⴰⵛⵍⵃⵉ ašelḥiašlḥi, plurale ⵉⵛⵍⵃⵉⵢⵏ išelḥijenišlḥijn , france chleuhs
  • Loĝloko: montaroj Supera Atlaso kaj Anti-Atlaso en la centro de Maroko, kaj ebenaĵo Sus en suda Maroko
  • Loĝantaro: ĉ. 4 000 000.[3]
  • Lingvo: ŝelha.
  • Religio: sunaisma Islamo.

Tuaregoj

  • Nomoj: [m] imoŝag; [f] Touareg; [r] tuaregi
  • Loĝloko: Saharaj regionoj en Malio, Niĝero, Burkino, Alĝerio kaj Libio
  • Loĝantaro: 1 150 000 (1992), inter ili en Malio pli ol 610 mil
  • Lingvo: tuarega.
  • Religio: Islamanoj sunaistoj.

Referencoj[redakti | redakti fonton]