Carme Riera

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Carme Riera (2013).

Carme Riera Guilera (Palmo de Majorko, 12an de januaro 1948) estas hispana verkistino kiu skribas en la kataluna kaj kastilia, verkisto, eseisto, instruistino kaj okupas la sidlokon "n" en la Reĝa Hispana Akademio.

Biografio[redakti | redakti fonton]

Carme Riera pasis sian infanaĝon kaj adoleskon en Palmo de Majorko, kie ŝi havas familiarajn interligojn kun la majorka inĝeniero Eusebio Estada kaj la generalo Valeriano Weyler.[1] De la ok jaroj skribis rakontojn kiuj estis variantoj de la historioj kiujn rakontis al ŝi ŝia avino Caterina en sia infanaĝo.[2] Translokiĝis en 1965 por studi hispanan filologion al la Aŭtonoma Universitato de Barcelono (UAB), kie ĝi diplomiĝis en Filozofio kaj Beletroj kaj doktoriĝis en Hispana Filologio kun Eksterordinara Premio el la UAB. Riera partoprenis en la studentaj movadoj kontraŭ la faŝismo, la milito de Vjetnamio kaj en la komenciĝanta feminisma movado.[2] Ĉio tio forĝis ŝian rigardon sur la realaĵo, rigardo kiu pridubis la normojn, sub la influo de majo de 1968 en Francio, kaj kiu duonvidis malfermitan fenestron al radikale malsama mondo.[2]

Akademia kariero[redakti | redakti fonton]

En 1995 iĝis profesorino de hispana literaturo ĉe sia universitato kaj de 2002 praktikas kiel direktorino de la Katedro José Agustín Goytisolo en tiu sama universitato. Riera studis laŭlonge de sia kariero la hispanan literaturon de la Ora Jarcento kaj de la kataluna literaturo de la Skolo de Barcelono.

Estis profesorino de Hispanaj Lingvo kaj Literaturo de Naciaj Mezlernejoj kaj de titulara Duona Instruado de universitato; instruistino vizitanto en la universitatoj de Florido (Gainesville) (1987), Darmouth College (2001) kaj en la Universitato de Ĉikago (2006). Donis kursojn kaj seminariojn, inter aliaj, en la Internacia Universitato Menéndez Pelayo; Universitato Complutense de Madrido; Universitato de Aarhus; Mezlernejo de Hispanaj Studoj de Antverpeno; Universitato de Porto-Riko (Mayagüez); la Sorbono; Upsalo; Harvardo; Montclair; Cornell; Universitato de Misurio-St. Louis; Kolumbio; Indiana kaj The Catholic University of America (Vaŝingtono), inter aliaj.[3]

Literatura kariero[redakti | redakti fonton]

Eldonis sian unuan libron, nome la kompilaĵo de fabeloj Te deix, amor, la mar com a penyora, en 1975 (la rakonto kiu donas al li titolon estis gajninta, en 1974, la premio Recull-Francesc Puig i Llensa de narració), Riera alportis novan kaj freŝan stilon kaj uzis la familiaran majorkan lingvon por sugesti kaj krei rakont-arton kiu metis sur la tablon timas ke ĝis tiam estis tabuoj, kiel la amo inter la virinoj, kaj samtempe estis sufiĉe kritika kun la socio de la momento. Estis sekvita, du jaroj poste por alia kompilaĵo titolita Pongo las gaviotas por testigo, aro de rakontoj kiuj sekvis la samajn rakontajn komencojn de l aobra antaŭa kiu fermas sian unuan etapon de la literatura produktado de la aŭtorino.[2]

Lia unua romano, Una primavera per a Domenico Guarini, kun kiu ricevis la Premion Prudenci Bertrana en 1980, ĝi malfermas la duan etapon de la verko de Riera, kiu komprenas la literaturan produktadon de la jardeko de la okdek. Ĉi tiu unua romano ne nur reprezentas ŝanĝon de genro sed ankaŭ de celo, tiu formuli modelon de klera romano alterninta kun familiaraj elementoj kaj tiu sperti kun la simbiozo de registroj kaj de genroj -la rakonta policíaca kaj la provo, la klera lingvo kaj la ĵurnala-. Ĉi tiu volo experimentadora kaj esplora de la aŭtorino, kaj sinteno de ludo, kun ofte luda kaj ironia rigardo, estas la aksoj de la verkoj de ĉi tiu periodo, kiel la kompilaĵo de rakontoj Epitelis tendríssims kaj la romanoj Qüestió d'amor propi kaj Joc de miralls.[2]

Kun la historiaj romanoj Dins el darrer blau, kaj Cap al cel obert, kun bona salutado por la kritika, ĝi komenciĝas la tria etapo. Ambaŭ romanoj konstruas la duoblan identecon de judoj kaj majorkanoj de la ĉefroluloj, de du historioj kunligitaj: la unua, ambientada en Majorko de finaloj de la 17a jarcento, ĝi rakontas la persekutadon de grupo de judoj kondamnitaj al la publika brulo en la fajro por la Inkvizicio; la dua havas kiel ĉefroluloj al la posteuloj de la judoj de la 17a jarcento establitaj en la insulo de Kubo en plena kolonia konflikto. Kun ĉi tiuj du ambiciaj rakontoj, Riera rekonstruis kun ĉiu detalo kaj rigoro la historiajn scenejojn de tiu momento. La verkistino disfaldis historiojn de fikcio kaj strekis kun multa talento la karakteron kaj profilon de la malsamaj personoj. Ambaŭ verkoj havas grandan literaturan valoron kaj atestas bonegan literaturan trajektorion, kiu solidiĝas definitive en la dua duono de la jardeko de la naŭdek.[2]

Riera skribas siajn romanojn kaj rakontojn en la kataluna, kaj okupiĝas traduki ilin al la kastilia, dum la provoj skribas ilin en la hispana.[4] Granda parto de sia produktado oni tradukis al dekduo de lingvoj, kiel germana, araba, franca, angla kaj itala.[5]

Rekonoj[redakti | redakti fonton]

La 19an de aprilo 2012 estis elektita membro de nombro de la Reala Hispana Akademio, kie ĝi ekokupis la seĝon n post ol legi lian paroladon de enspezo titolita Sobre un lugar parecido a la felicidad la 7an de novembro 2013.[6][7][8] Ankaŭ estas membro de nombro de la Reala Akademio de Bonaj Literoj de Barcelono.[9]

Riera ricevis multnombrajn premiojn por siaj verkoj, inter aliaj, Ramon Llull (1989) por Joc de miralls; la Nacia Premio de Rakonta (1995) por Dins el darrer blau, aŭ la Premio Sant Jordi (2003) por La meitat de l'ànima. Kunlaboris kun diversaj eldonoj, kiel la ĵurnalo  El País aŭ tegas al ili Quimera kaj Serra d'Or, inter aliaj. En novembro de 2015 ricevis la prestiĝan Nacian Premion de la Hispanaj Literoj.[10]

Influo[redakti | redakti fonton]

La ampleksa bagaje leganto de Carme Riera, konsekvenco de pasia sinteno kaj erudiciulino al la literaturo, ĝi agordas vastan kadron de referencoj. Safo, Petrarca, Goethe kaj Virginia Woolf defilas por siaj paĝoj, sed ankaŭ la aŭtoroj de la kastilia literaturo de la akademia formado: Cervantes, KlarionoValle-InclánGil de Biedma. Tamen, la aŭtorino lokis la radikojn de lia rakont-arto en la rondallas majorkaj kaj en la verko de du fundamentaj verkistinoj en la konstruo de la rakonta nuntempa katalunino: Caterina Albert kaj Mercè Rodoreda.[11]

Premioj[redakti | redakti fonton]

  • Premio Recull-Francesc Puig i Llensa de narració 1974 por la rakonto Te deix, amor, la mar com a penyora.
  • Premio Prudenci Bertrana 1980 por Una primavera per a Domenico Guarini
  • Premio Maria Espinosa 1982 por Literatura femenina, ¿un lenguaje prestado?
  • Premias Anagramon de Provo 1987 por La Escuela de Barcelona: Barral, Gil de Biedma, Goytisolo: el núcleo poético de la generación de los cincuenta
  • Premio Ramon Llull de romano 1989 por Joc de Miralls
  • Premio Josep Pla 1994 por Dins el darrer blau
  • Verkistino de la Monato de la Institucio de ilin Katalunaj Literoj en marto de 1994
  • Premio Joan Crexells 1995 por Dins el darrer blau
  • Nacia premio de Rakonta 1995 por En el últio azul
  • Premio Lletra d'Or 1995 por Dins el darrer blau
  • Premio Elio Vittorini 2000 por En el  último azul
  • Creu de Sant Jordi 2000
  • Nacia premio de Literaturo de la Generalidad de Katalunio 2001 por Por el cielo y más allá
  • Kritika premio Serra d'Or 2001 por Cap al cel obert
  • Premio Ramon Llull de la literoj 2002 (Registaro de la Balearaj Insuloj)
  • Premio Sant Jordi de romano 2003 por La meitat de l'ànima
  • Premio Rosalía de Castro 2004
  • Premio Maria Àngels Anglada 2005 por La mitad del alma
  • Ora medalo de la konsilio de Majorko (2005)
  • Premio Jaume Fuster de la Associació d'Escriptors en Llengua Kataluna 2005 por lia trajektorio
  • Premio José Luis Giménez-Frontín de la ACEC 2012 por lia trajektorio
  • Internacia premio Terenci Moix de rakonta 2013 por Temps d'innocència
  • Premias Trajektorion de la Semajno de la Libro en la kataluna 2014
  • Nacia premio de la Hispanaj Literoj 2015.[12]

Verko[redakti | redakti fonton]

Romano[redakti | redakti fonton]

  • Una primavera per a Domenico Guarini. Barcelono: Edicions 62, 1980 / Barcelono: Grans Èxits, 1994 - Una primavera para Domenico Guarini (trad.:, Luisa Cotoner), Montesinos, Barcelono, 1981
  • Qüestió d'amo propi. Barcelono: Laia, 1987 / Barcelono: Planeta, 1994 / Barcelono: Columna, 1998 / Barcelono: Cercle de Lectors, 1999 - Cuestión de amor propio, 1988, Tusquets
  • Joc de miralls. Barcelono: Planeta, 1989 / Barcelono: Cercle de Lectors, 1990 - Por persona interpuesta
  • Llamaradas de luz. Madrido: Anaya, Biblioteko de El Sol, 1991 / Madrido: Eŭropa kompanio de Komunikado kaj Informo, 1991
  • Dins el darrer blau. Barcelono: Destino, 1994 / Barcelono: Cercle de Lectors, 1996 / Barcelono: Proa, 1999 / Barcelono: Nuevas Ediciones poŝa, 2000 / Barcelono: de Bolsillo, 2002 - En lel último azul
  • Cap al cel obert. Barcelono: Cercle de Lectors, 2000 / Barcelono: Destino, 2002 - Por el cielo y más allá
  • La meitat de l'ànima. Barcelono: Proa, 2004 / Barcelono: Cercle de Lectors, 2004 -La mitad del alma
  • L'estiu de l'anglès. Barcelono: Proa, 2006 - El verano del inglés
  • Amb ulls americans. Barcelono: Pruo, 2009 / Barcelono: Labutxaca, 2011 - Con ojos americanos,  Bruguera, 2009
  • Natura quasi morta, unua romano en la nigra genro. Barcelono: Edicions 62, 2011 - Naturaleza casi muerta, Alfaguara, 2012T
  • Temps d'innocència, aŭtobiografia rakonto kun kiu revenas al Majorko de sia infanaĝo. Barcelono: Edicions 62, 2013. Tiempo de inocencia, Alfaguara, 2013

Prozo[redakti | redakti fonton]

  • Els cementiris de Barcelona, en kunlaborado kun la fotistinoj de Pilar Aymerich i Colita. Barcelono: Ajuntament, 1980
  • Temps d'una espera. Barcelono: Columna, 1998 - Tiempo de espera, Lumen, Barcelono, 1998

Rakonta mallonga[redakti | redakti fonton]

  • Te deix, amor, la mar com a penyora, fabeloj, Barcelono: Laia, 1975 - Palabra de mujer, 1980 (la kataluna reeldono de 2009 inkludas Jo pos per testimoni les gavines)[13]
  • Jo pos per testimoni les gavines, fabeloj. Barcelono: Laia, 1977 / Barcelono: Cercle de Lectors, 1994 / Barcelono: Planeta, 1994 / Barcelono: Columna, 1998
  • Contra l'amor en companyia i altres relats -  Barcelono: Destino, 1991
  • Llengües mortes. Barcelono: Destino, 2003.
  • El Hotel de los Cuentos y otros relatos de neuróticos, Alfaguara, 2008

Infana kaj juna[redakti | redakti fonton]

  • Gairebé un conte o la vida de Ramon Llull, biografio por infanoj. Barcelono: Ajuntament, 1980
  • Epitelis tendríssims, fabeloj, Edicions 62, 1981
  • La molt exemplar història de la gos màgic i de la seva cua. Barcelono: Empúries, 1988
  • Petita història de Carlos Barral. Barcelono: Mediterrània, 2002
  • La gos màgic. Barcelono: Destino, 2003 / Barcelono: Planeta & Oxford, 2005
  • El meravellós viatge de Maria al país de les tulipes. Barcelono: Destino, 2003

Kritika literatura kaj provo[redakti | redakti fonton]

  • La obra poética de José Agustín Goytisolo. Barcelono: Mall, 1987
  • La Escuela de Barcelona: Barral, Gil de Biedma, Goytisolo: el núcleo poético de la generación de los cincuenta. Barcelono: Anagrama, 1988.
  • Escuela de Barcelono: la obra poética de Jaime Gil de Biedma, Carlos Barral y José Agustín Goytisolo. Bellaterra (Barcelono): Universitat Autònoma de Barcelono, 1988
  • La obra poética de Carlos Barral, eldono. Barcelono: Edicions 62, 1990
  • Haay veneno y jazmín en su tinta: aproximación a la poesía de J.A. Goytisolo. Rubí (Barcelono): Anthropos, 1991
  • Poesía de Carlos Barral, eldono. Madrido: Cátedra, 1991
  • Escenarios para la felicidad: estampas de Mallorca. Palmo de Majorko: José J. De Olañeta, 1994
  • Poesía completa de Carlos Barral, eldono. Barcelono: Lumen, 1998
  • Mallorca imágenes para la felicidad. Palmo de Majorko: Turisme Cultura Illes Balears, 1999
  • Partidarios de la felicidad, antología poética del grupo catalán de los 50, (selektado) Barcelono: Cercle de Lectors, 2000
  • Los poemasj sin mi orgullo: antlogía poética de José Agustín Goytisolo. Barcelono: Lumen, 2003
  • El Quijote desde el nacionalismo catalán. Barcelono: Destino, 2005

Skriptoj[redakti | redakti fonton]

  • Es diu Maria Puig la meva mare?, Radio. Barcelono: Katalunio Ràdio, 1989.
  • Quotidiana quotidianitat, televido. Barcelono: TV3, 1994, en la serio 13x13.
  • Dones d'aigua, kun aliaj aŭtoroj, televido. Barcelono: TV3, 1997, televida felietono: ĉapitroj 3-13.

Referencias[redakti | redakti fonton]

  1. El País La mallorquina que creó un estilo (2004)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Culturcat.
  3. Currículum de Carme Riera en la RAE
  4. Rosa Mora. “Lo que no te da la vida te lo dan los libros, sobre todo si los escribes”'. El País
  5. Perfil de Carme Riera en l'Associació d'Escriptors de Llengua Catalana
  6. Elegida la escritora Carme Riera para ocupar la silla 'n' de la Real Academia Española; RAE, 19.04.2012
  7. Carme Riera ingresa con un discurso dedicado a los viajeros que escribieron sobre Mallorca entre 1837 y 1936. RAE, 07.11.2013.;
  8. Ficha de Carme Riera en la RAE
  9. Currículum de Carme Riera en la RAE
  10. El País, 3 -11- 2015: La escritora Carme Riera, Premio Nacional de las Letras
  11. Carme Riera. Culturcat. Generalidad de Cataluña
  12. Carme Riera, Premio Nacional de las Letras Españolas 2015 (3-11-2015) Gobierno de España. Ministerio de Educación, Cultura i Deporte
  13. Edición de 2009 en Google Books (fragmentos)

Eksteraj ligoj[redakti | redakti fonton]